analysekersttoespraak koning

De kersttoespraak van Willem-Alexander (‘Het is oké...’) lijkt elk jaar iets persoonlijker te worden

In zijn kersttoespraak, die elk jaar iets persoonlijker lijkt te worden, verbond koning Willem-Alexander het kerstfeest met 75 jaar Bevrijding én een nieuw thema: de verslechterde situatie van jongeren. 

Kijken naar koning Willem-Alexander op televisie tijdens zijn kersttoespraak.Beeld ANP

In zijn zevende kersttoespraak, de eerste vanuit het gerenoveerde paleis Huis ten Bosch, maakte Willem-Alexander halverwege zijn tekst een opvallende knip. Na de lof te hebben bezongen over Nederland, waar mensen vrij kunnen leven en ‘gemiddeld genomen gelukkig zijn’, volgden de woorden: ‘En toch…’

Het tweede deel van zijn boodschap op Eerste Kerstdag was juist gericht aan de mensen die hun geluk betwijfelen, met name jongeren. Streven naar geluk moet geen obsessie worden, zei Willem-Alexander. ‘Trek het je niet aan als het eens tegenzit. Geef jezelf wat ruimte. Het is oké.’

Daarmee verbond de koning alle conventionele aandacht voor de viering en herdenking van 75 jaar vrijheid met een nieuw thema dat het afgelopen jaar veel aandacht trok: de verslechterde positie van jongeren in de samenleving. 

Zo inventariseerde een rapport van het jongerenplatform van de Sociaal-Economische Raad, nota bene getiteld ‘Hoge verwachtingen’, dat starters op de arbeids- en woningmarkt veel belemmeringen ondervinden. Bij studenten leiden prestatiedruk en studieschuld tot psychische klachten.

Kanttekening

‘Het is mooi dat de koning hier oog voor heeft’, zegt Alex Tess Rutten, lid van het jongerenplatform en voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond. ‘Maar we hebben wel een systeem gebouwd waarin het consequenties heeft als het tegenzit. Die kanttekening zou ik toch wel willen plaatsen.’

Willem-Alexander vroeg ook aandacht voor een cultureel fenomeen. ‘We spiegelen ons aan anderen, leggen de lat hoog en presenteren graag een perfecte versie van onszelf aan de buitenwereld’, zei de koning. Gelet op de toon van de toespraak, waarin hij de ik-vorm niet schuwde en die elk jaar iets persoonlijker lijkt te worden, ging deze uitspraak ook over hemzelf en zijn gezin.

Een dag voor de kersttoespraak verspreidden de sociale mediakanalen van het Koninklijk Huis al een kerstwens. Die ging vergezeld van een gezinsfoto met het onderschrift ‘Sevilla 2019 – 20 jaar later’. Sevilla is de stad in Spanje waar Willem-Alexander en Máxima elkaar in april 1999 tijdens de jaarlijkse Feria ontmoetten.

Folkloristische kledij

Behalve de koning, die gewoon in pak is, zijn de overige gezinsleden op de foto gehuld in folkloristische kledij. Koningin Máxima kijkt recht in de camera, de prinsessen Amalia (16), Alexia (14) en Ariane (12) hebben hun blik op een andere fotograaf gericht. Waarbij de laatste twee ook niet uit volle overtuiging lijken te poseren. ‘Niet elke dochter stond achter dit idee van mama’, klonken de reacties op sociale media.

Het is een herkenbaar beeld. In persgesprekken heeft Willem-Alexander al vaker verwezen naar de leeftijdsfase waarin zijn dochters verkeren. ‘Het puberen is aan de gang. Elke dag is een uitdaging’, zei hij bijvoorbeeld vorig jaar zomer. In zijn kerstboodschap zat een zin die hij zomaar thuis ook zou kunnen uitspreken: ‘Geluk laat zich niet dwingen. Het is ongrijpbaar. Het komt plotseling, als een geschenk uit de hemel.’

Hierbij past nog een andere bevinding uit het voornoemde SER-rapport. Door Nederland loopt een onzichtbare muur. Wie een uitgebreid netwerk heeft en ‘gekend’ wordt, heeft meer kans op interessant werk, steun bij financiële tegenslag en hulp wanneer zorg noodzakelijk is. Aan de andere kant van de muur staan degenen die dit sociale kapitaal niet hebben.

63 miljoen euro

Het is duidelijk aan welke zijde de Oranjes staan. Willem-Alexander hield zijn toespraak in de vestibule van het voor 63 miljoen euro gerestaureerde Huis ten Bosch, met zicht op de monumentale Oranjezaal. Mede door een verbeterde presentatie straalde de speech grote zelfverzekerdheid en weinig reden voor getob uit.

Maar die maatschappelijke positie is nu eenmaal een gegeven. Ook Willem-Alexander heeft zijn twijfels gekend. En op zijn beurt zei hij al bij de geboorte van kroonprinses Amalia: ‘We zullen haar wijzen op de nadelen van haar positie, maar vooral ook op de grote voordelen.’

LEES OOK:

Het rapport van de Sociaal-Economische Raad over de positie van jongeren verscheen eind augustus. U kunt hier het verslag nalezen dat de Volkskrant daarover schreef.

Na het SER-rapport verscheen een pamflet van de Coalitie-Y, een jongerenbeweging waarbij acht politieke partijen zich aansloten. Het idee om een ‘generatietoets’ op nieuwe wetgeving los te laten, werd overgenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden