Column

De kersentuin: onbegrijpelijk regisseurstoneel

Niet onbekommerd genieten van Tsjechovs tekst in deze onbegrijpelijke Kersentuin.

Acteurs Elsie de Brauw en Pierre Bokma in De kersentuin. Beeld Phile Deprez

Onlangs zag ik De kersentuin van NTGent. In mijn eentje. Dat bleek alras maar beter ook. Had ik mijn man of, riskanter nog, jeugdige familieleden willen laten delen in mijn liefde voor Tsjechovs meesterwerk, ze zouden of in slaap zijn gesukkeld of hebben zitten reikhalzen naar de uitgang. Niet alleen nam de voorstelling 2 uur en 40 minuten (zonder pauze) in beslag, maar voor diegenen die het stuk niet door en door kennen, is deze Kersentuin van de alom bejubelde Johan Simons volstrekt onbegrijpelijk.

Ik begreep het gebodene helaas maar al te goed: dat niets vervelender is dan regisseurstoneel waarin rode tulpen, in dit geval kersen, rood worden geverfd. In plaats van onbekommerd te mogen genieten van Tsjechovs tekst, die voor zichzelf spreekt, krijgt het publiek Simons' expliciete visie ingepeperd: 'het breukvlak van twee tijden'. Op een ultrasmalle speelvloer kunnen de acteurs 'geen kant uit' en moeten zich met 'de rug tegen de muur' een weg banen waarbij ze elkaar letterlijk (figuurlijk!!) voor de voeten lopen. Die muur is een troosteloze opeenstapeling van houten panelen, planken en andere afbraak: 'restanten van een betere tijd'. Hier is het landhuis van grootgrondbezitster Ljoebov al onttakeld nog voor de kersentuin is verkocht en staan de (ex-)bewoners, met in het vooruitzicht de revolutie, 'op de rand van de afgrond'. Dus op de rand van het toneel! Vaak vreesde ik dat vanwege al dat pootje-over een van de acteurs zijn evenwicht zou verliezen en de lichtbak in zou kukelen.

Natuurlijk verwachtte ik geen naturalistisch getrut met rieten meubilair, berkenbomen en een samowar, gevoelig pratende acteurs in quasi-Russische plunje en een Stanislavski-mise-en-scène, maar waarom die verwarrende dubbelrollen? Voor zijn metamorfose tot bedelaar sjorde Oscar Van Rompay, tot dan toe Ljoebovs wel erg zwakke broeder Gajev, zijn broek omlaag en toonde tot mijn schrik zijn blote pielemuis.

En waartoe die eigentijdserige lichtkrant onder het toneel? Met 'it rains', 'it rains again', 'it is still raining' erop? In het Engels! Bij een Nederlands-Vlaamse opvoering van een Russisch stuk waarin het juist ettelijke graden vriest.

Op de nabespreking met Simons en hoofdrolspeler Pierre Bokma achter microfoons, sprak ik hierover mijn verbazing uit. Met een medelijdend lachje - zo'n burgerlijke vraag had hij nog nooit gehoord - riposteerde de regisseur dat toneel geen televisie is.

Over deze kale kersentuin is moeder niet alleen boos, maar ook verdrietig. Want er stond een keur aan talent boven mijn neus (ik zat nogal dichtbij), een betere opvoering waardig. Geen sentimentele, daarin heeft Simons gelijk want vaak wordt in Tsjechov-voorstellingen een te warme toon aangeslagen, maar zíjn opvoering is niet alleen bloede-, maar ook humorloos. Heeft hij te lang in Duitsland gebivakkeerd?

Een clownesk uitgedoste Benny Claessens als de eeuwige student Trofimov dóét leuk, maar is het niet en vermoordt daarmee zijn rol. Els Dottermans in haar twee rollen: idem. Alleen Pierre Bokma, nu eenmaal een geniaal acteur, speelt de opgeklommen boerenzoon Lopachin zoals het hoort: geestig, gevoelig, genuanceerd. Elsie de Brauw heeft alles mee voor Ljoebov, maar blijft 'dankzij' deze rigide regie een sfinx zonder geheim.

Vanavond ga ik naar Holiday on Ice.


Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden