De kenners zullen nog opkijken

De Britse kunstenares Anya Gallaccio was even in Nederland om een werk met omgekeerde bomen neer te zetten en een tentoonstelling in te richten....

Heus, het gééft niet. Galeriehoudster Annet Gelink kan niet nalaten het nogmaals te benadrukken. Dat haar gloednieuwe epoxy-vloer, nog geen week geleden gegoten, nu al begint los te laten op de plek waar kunstenares Anya Gallaccio haar sculpturen van suikerstroop heeft laten stollen echt Anya, het doet er niet toe'.

Maar Anya Gallaccio (Glasgow, 1963) laat zich de gelegenheid niet door de neus boren. I ruin everything!', roept de Schots-Engelse kunstenares met gespeelde wanhoop. Honestly overal waar ze haar sculpturen van natuurlijke en vergankelijke materialen (water, fruit, bloemen, chocola) toont, laat ze een spoor van verwoestingen na. In de Tate Britain, de IKON Gallery, de Serpentine.' Binnenkort exposeert ze in de strak gestroomlijnde galerie die Lehmann Maupin onlangs in New York heeft betrokken.

En ze weet nu al: Als ik daar geweest bent, moet hij wéér verhuizen.'

Amsterdam, donderdagmiddag, uur of vier. Anya

Gallaccio genomineerd voor de Turner Prize 2003, de meest prestigieuze beeldende-kunstprijs van Groot-Brittannië zit op de achterbank van de auto van Annet Gelink, met vriendin Kelly Eginton als altijd aan haar zijde. Onophoudelijk te geiten en aan één stuk door te gapen. Zondag kwam ze aan in Nederland, vertelt ze. En sindsdien heeft ze geen stap kunnen zetten of hij werd vastgelegd door een cameraploeg van de Britse zender BBC. Moe is er ervan. En een beetje melig.

Naar Zeewolde zijn ze haar gevolgd. Naar het landschapskunstwerk van Gallaccio dat daar, in het bos bij Flevoland, voor permanente bezichtiging wordt geplaatst. Drie volle dagen is ze in de weer geweest om vijf dennenbomen, elk van zeven meter hoog, op hun kop in de grond te plaatsen. Bomen die ooit vanwege hun snelle groei in het kunstmatig aangelegde bos werden geplant, en nu, om de omringende loofbomen de ruimte te geven, weer het veld moeten ruimen. Alleen de vijf van Gallaccio blijven staan met hun wortels als kale boomkruinen in de top.

IJmuiden, donderdag, vijf uur. In een rap tempo beweegt de eigenaar van Firma Klinkenberg en Zonen zijn garenspoel op en neer, in een vloeiende beweging door de opgespannen draden. Vanaf zijn negende breit' hij al netten voor de visvangst; hij wil niet weten hoeveel kilometers touw er sindsdien door zijn vingers zijn gegaan. Maar nog nooit maakte hij een net van gouddraad.

Anya Gallaccio kijkt gespannen toe. Het visnet was oorspronkelijk bedoeld voor Zeewolde, als herinnering aan de Zuiderzee die moest wijken voor de aanleg van de Flevopolder. En zoals meestal in het werk van Gallaccio: als vingerwijzing naar de verhouding tussen natuur en cultuur. Maar zoals eveneens vaker gebeurt bij Gallaccio, stranden ideeën op onoverkomelijkheden. Een installatie met honderden liters water in de Tate Britain? Onbespreekbaar, gezien de meesterwerken een verdieping lager. De muren beschilderen met vloeibare chocolade? Niet elke galeriehouder is daar van gediend. En een gouden visnet spannen tussen de bomen van Zeewolde? Mogelijk raken daarin vogels verstrikt.

En dus komt het visnet te hangen in Amsterdam, op Gallaccio's tweede solotentoonstelling bij Annet Gelink de galeriehoudster die ze nu tien jaar kent, en met wie communiceren gelijk is komen te staan aan jennen. Als op de terugweg naar Amsterdam de laatste nieuwtjes over de kunstwereld worden uitgewisseld en Gelink gretig informeert of het klopt dat een gezaghebbende Britse kunstcriticus en het onlangs met een jonge Russische kunstenares heeft aangelegd, slaakt Gallaccio een diepe zucht. Oh shit Annet, waardeloze roddelaarster! You're always three years behind.'

Amsterdam, vrijdag, half drie. De medewerkers

van de Annet Gelink Gallery sabbelen op de splinters suiker die van Gallaccio's sculpturen zijn afgespat. Vanochtend zijn die transparante, rood opgloeiende zuilen met grof geweld uit hun stalen omhulsels gehaald. Gemaakt in een suikerfabriek in Engeland. Want in Nederland, ontdekte Gallaccio, is het nu geen suikerbietenseizoen.

Haar mobieltje rinkelt voortdurend. Dat is het nadeel van genomineerd zijn voor de Turner Prize', zegt Gallaccio. Galeriehouders bij wie ik ga exposeren, willen stuk voor stuk dat ik een paar maanden eerder kom. Terwijl ik me nu eigenlijk alleen zou moeten bezighouden met de Turner Prize-tentoonstelling in de Tate Britain.'

Ja, hij heeft haar hoogstpersoonlijk gebeld om het nieuws te vertellen sir Nicolas Serota, directeur van de Tate, voorzitter van de Turner Prize Jury, en als zodanig een van de invloedrijkste kunstpauzen in Engeland. Dat wil zeggen: hij stond op het antwoordapparaat.

Vriendin Kelly: Anya weigerde hem twee weken lang terug te bellen.'

Gallaccio: I was totally freaking out.'

Maar inmiddels, bekomen van de schrik, zet ze zo haar vraagtekens bij de competitieve inslag van de tentoonstelling, waarbij ze met haar fragiele werken de strijd moet aangaan met de opruiende kunst van de gedoodverfde winnaars Jake en Dinos Chapman, de geëngageerde video's van William Doherty, en de potten van Grayson Perry ook wel de Tracey Emin van de keramiek'.

Wat Gallaccio gaat exposeren, mag ze nog niet zeggen. Maar ik zal een klassieke, bijna conventionele keuze maken', zegt ze. Voor mij is die tentoonstelling vooral een gelegenheid het grote publiek kennis te laten maken met mijn werk.' En trouwens: art professionals zullen ook nog raar opkijken, denkt ze. Die kennen mijn werk ook heus alleen maar uit bladen als de Flash Art. En dus in de meest perfecte staat.'

In de Tate Britain komen ze na bekendmaking van de winnaar wellicht nog een keer kijken. En dan zien hoe haar sculpturen onderhevig zijn aan verval. Hoe haar panelen beplakt met frisrode gerbera's bijvoorbeeld verworden tot plakken donzige schimmel. Of hoe van haar vliegergordijn van geurige Pink Lady's ten slotte niets resteert dan onwelriekende rottende appelprut. Tilburg, vrijdag, half zes.

In de stationshal ontmoet Gallaccio Chris Driessen en Heidi van Mierlo, organisatoren van Lustwarande 04 een tentoonstelling in de openbare ruimte, die gepland staat voor het najaar van 2004. Gallaccio is in Tilburg voor een oriënterend gesprek.

Een taxi die te klein is voor het aantal passagiers, waardoor Driessen op de schoot van Van Mierlo plaats moet nemen (Gallaccio: Hey, no sex at the frontseat!') brengt hen naar De Oude Warande, het enige barokke sterrenbos in Nederland. Hand in hand met Kelly kuiert ze urenlang over de donkere paden, en blijft ze soms achter om haar zakken te vullen met eikels ('Die vind je nooit op het moment dat je ze nodig hebt').

Ze heeft nooit kunst willen maken, vertelt ze, vanachter een glas whiskey in het boscafé. Op Kingston College legde ik me toe op theatervormgeving, op het ontwerpen van kostuums en decors voor opera's. Toen de docenten na het eerste jaar zeiden: ”Jij bent geen vormgever, jij bent een kunstenaar”, werd ik compleet hysterisch. Wanhopig. Hoe moest ik afkomstig uit een a-cultureel, eenvoudig gezin in hemelsnaam geloven dat het eventueel mogelijk was te leven van zoiets vaags en ongevraagds als kunst?'

Zelfs op Goldsmith' College, waar ze bevriend raakte met kunstenaar Damien Hirst en deelnam aan zijn legendarische Freezetentoonstelling in een van de Londense pakhuizen, wat haar voor eens en voor altijd tot een pendant van de hemelbestormde Brit Pack-generatie maakte, blééf Gallaccio kostuums en decors voor opera's maken.

Eigenlijk voel ik me sinds een jaar pas echt kunstenaar.'

Station Tilburg, perron 1, vrijdag, negen uur. Gallaccio

gaapt. Ze gaat níet naar de afscheidsreceptie van Jan Debbaut, die zijn directoraat van het Van Abbemuseum in Eindhoven inwisselt voor de topfunctie van directeur Collecties de Tate Gallery in London. Of het niet toch slim is even de hand te gaan schudden van zo'n belangrijk man die straks over de kunstaankopen van de Tate beslist?

Gallaccio haalt haar schouders op: Nou ja, belangrijk? Debbaut is een fantastisch collectionneur, maar wie naast Nicolas Serota komt te werken, krijgt domweg niet de kans belangrijk te worden. Dat duldt Serota niet.'

Nee, haar besluit staat vast. Ze is moe. En bovendien: morgen moet ze uitgerust zijn. Morgen tracteer ik Kelly op een rondvaarttocht door de Amsterdamse grachten.'

met en 1oktober. Tot ur.\\ Amsterdam. 189, 187-18 Laurierstrat 13-Galery, Gelink za Anet de in ur; Galacio Anya 18 van 1-Love I One The With vr Sometimes Di-tentonsteling de opent Zaterdag

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden