De kans dat Puigdemont in de cel belandt is groter dan dat hij terugkeert in het regeringspaleis

De afscheidingsgezinde partijen zijn het grootste blok gebleven in het Catalaanse parlement. Maar toch is de kans groter dat de afgezette premier Puigdemont in de cel belandt dan dat hij terugkeert in het regeringspaleis.

Spaans feestje In Barcelona doet de pro-Spaanse partij Ciudadanos een poging tot vrolijkheid. Beeld getty

Er werd nauwelijks feest gevierd, donderdagnacht, in Barcelona. De voorstanders van een onafhankelijk Catalonië, die zo graag roepen dat de straten altijd de hunne zijn, hielden zich stil in hun huizen. Alleen de pro-Spaanse partij Ciudadanos (Burgers) deed een poging tot vrolijkheid op het Plaza d'Espanya, met confetti en de kreet 'Ik ben Spaans, Spaans, Spaans'.

Ongecompliceerde blijdschap over de Catalaanse verkiezingsuitslag is er bij niemand. Ciudadanos werd de grootste partij, maar zonder mogelijkheden een coalitie te vormen. De onafhankelijkheidspartijen behielden hun meerderheid, maar ze verloren een paar zetels. Ze kregen slechts 48 procent van de kiezers achter zich; hun overwinning hebben ze te danken aan het districtenstelsel.

Bovendien is het waarschijnlijker dat de afgezette premier Puigdemont in de gevangenis belandt dan dat hij terugkeert in het Catalaanse regeringspaleis.

Ontmoeting zonder voorwaarden

De naar Brussel uitgeweken Puigdemont noemde zich donderdagnacht zelfverzekerd de premier van Catalonië. 'De Catalaanse republiek heeft gewonnen van de monarchie van 155', concludeerde hij, verwijzend naar het grondwetsartikel waarmee de Spaanse regering de macht overnam in Catalonië. 'Het recept dat Rajoy heeft voorgelegd aan Europa heeft niet gewerkt.'

Vrijdag verscheen Puigdemont opnieuw voor de pers. 'We hebben het recht onze regering in ere te herstellen', zei hij. Hij deed een beroep op de Spaanse premier Rajoy de extra agenten die in Catalonië zijn gestationeerd terug te trekken, evenals de 'mannen in het zwart' die het bestuur van de deelstaat op zich hebben genomen. Verder nodigde hij Rajoy uit voor een ontmoeting 'zonder voorwaarden vooraf', 'in Brussel of waar dan ook in de Europese Unie, met uitzondering van de Spaanse staat'.

Rajoy sloeg de uitnodiging af. 'Als ik met iemand aan tafel moet, dan is het met degene die de verkiezingen heeft gewonnen, en dat is Inés Arrimadas' - de partijleider van Ciudadanos.

Van een uitgestoken hand naar de onafhankelijkheidspolitici liet Rajoy niets blijken. Tijdens zijn persconferentie wreef hij hun in dat ze procentueel gezien steun hadden verloren. Hij zei ook dat de regering van Spanje de wil heeft een 'constructieve, open en realistische dialoog te voeren, binnen de wet, met de regering die zich vormt in Catalonië'. Dat klinkt sympathiek, maar het betekent dat voor Rajoy een referendum over onafhankelijkheid onbespreekbaar blijft, want de Spaanse grondwet verbiedt dat. Rajoy zal bovendien opnieuw ingrijpen als een volgende Catalaanse regering toch weer stappen zet op weg naar een onafhankelijke republiek.

Ook de steun van de Europese Unie, zo vurig gewenst door Puigdemont, bleef vrijdag uit. 'Onze mening is bekend', liet een woordvoerder van de Europese Commissie weten, 'en die zal niet veranderen.'

Tegenslag

De independentistas kregen op de dag na hun verkiezingsoverwinning nóg een tegenslag te verwerken. Het Spaanse Hooggerechtshof maakte bekend drie Catalaanse politici die tot nu toe buiten schot zijn gebleven te vervolgen voor hun separatisme. Onder hen zijn Marta Rovira, de nummer twee van Republikeins Links (ERC) en een mogelijke premierskandidaat, en de voormalige regiopremier Artur Mas.

Het maakt dat inmiddels zestien verkozenen verdacht worden van rebellie en opruiing, delicten waar zware gevangenisstraffen op staan. Acht van hen zitten in voorlopige hechtenis of zijn in ballingschap gegaan in Brussel. Het lijkt erop dat ze wel kunnen worden beëdigd als parlementslid, want daar hoeven ze niet lijfelijk bij aanwezig te zijn.

Maar wie de ambitie heeft premier van Catalonië te worden, heeft een probleem. Om opnieuw te worden beëdigd als premier van Catalonië, moet Puigdemont een toespraak houden in het Catalaanse parlement.

Het is onzeker of hem dat gaat lukken. Het internationale opsporingsbevel tegen Puigdemont is ingetrokken, vermoedelijk uit angst dat een Belgische rechter voorwaarden zal stellen aan zijn vervolging. Maar zodra hij voet op Catalaanse bodem zet, zal hij alsnog worden gearresteerd.

Het zou niet de eerste keer in Spanje zijn dat een kandidaat voor het regiopremierschap uit de gevangenis naar het parlement moet worden vervoerd, zodat de parlementariërs over zijn kandidatuur kunnen stemmen. In 1987 gebeurde het Juan Karlos Ioldi in Baskenland. Hij zat in voorlopige hechtenis op verdenking van aanslagen op het spoorwegennet, als lid van de ETA. Hij werd in een politiebusje naar het parlement gebracht; zijn premiersambities mislukten, dus na de zitting werd hij weer overgebracht naar de gevangenis.

De vraag die nu boven Catalonië hangt is deze: wacht Puigdemont hetzelfde lot als deze ETA-terrorist?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden