De kampioen onder de voetballen

Weemoedig gedenken wij de Champion-bal, oranje met zwarte strepen...

HENRICO PRINS

De Champion-bal was de bal waar half Nederland, tijdens de jaren zeventig en de vroege jaren tachtig, in de straat en op pleintjes en in parken tegenaan stond te schoppen. De Champion-bal had, als ie nog niet helemaal murw was gepegeld, minuscule bobbeltjes die bij een hard schot tegen de nog prille jongensbovenbenen een niet onaangename sensatie op de huid veroorzaakten - de Champion-bal knelde, gemeen maar lekker. De Champion-bal verleende, in onze ogen, de ganse plastic-industrie bestaansrecht. De Champion-bal was voor ¿ 6,95 verkrijgbaar in elke speelgoedwinkel met hart voor de zaak.

De schier onstuitbare opmars van Nintendo en Sega, de wederopstanding van wonderschoon vormgegeven houten blokken, de terreur van Lego en Playmobil - dit alles heeft de afgelopen decennia niet kunnen verhinderen dat de ordinaire voetbal nog steeds een van de meestverkochte artikelen is in de speelgoedwinkel. Dat gaat helemaal vanzelf, daar hoeven de marketingjongens van Bart Smit, Intertoys en andere ketens niks voor te doen.

Maar neemt de speelgoedbranche de bal wel serieus? Op onze strooptocht langs een dozijn winkels, aan de vooravond van het Europees Kampioenschap, troffen wij vrijwel uitsluitend ballen aan die in niets deden denken aan de vertrouwde Champion-bal. Bestaat die eigenlijk nog wel?

Die vraag, en nog wat andere, willen we stellen aan Smits Plastik, een bedrijf in Nistelrode. De naam Smits prijkt tenslotte op ruwweg de helft van de ballen die in de reguliere handel te koop zijn. Maar meneer Smits is er niet, zegt de telefoniste. En meneer Smits is de enige die wat over de ballen van Smits mag zeggen. De telefoniste wil wel kwijt dat - 'och heden' - die ballen gretig aftrek vinden bij consumenten in Europa en misschien ook wel de hele wereld.

Wij gaan ze testen, de ballen die her en der liggen opgestapeld in de speciaal voor de ballenverkoop ontworpen stalen frames. De ballen, ook die van meneer Smits, zullen daartoe worden onderworpen aan de zwaarste praktijkproef die te bedenken valt.

Erfvijanden van de voetbal zijn in de eerste plaats grachten, sloten, hoge daken en de jochies die ze erin of erop trappen. Bovendien heeft de voetbal veel te duchten van glas, blik, stoepranden en boze buurmannen. Maar het ergst zijn wellicht de scherpgekante buizen die, doorgaans behangen met een groot net, de afrastering vormen van de apekooien waarin tienduizenden jongens en een enkel meisje dagelijks de straatvoetbalsport beoefenen.

In zo'n kooi staan wij te peren. We spelen partijtjes, twee-tegen-twee, en proberen daarna de bal door zinloos knallen kapot te maken. Een van ons, Guus, is een gouden goser met kruit in de bovenbenen die na de zomervakantie zijn rentree maakt in de hoofdklasse van het amateurvoetbal. Twee anderen, Laurens en Raymond, moeten nog achttien worden maar hebben al wel een opvallend grote bek. Bij het mislukken van een passeerbeweging of een onjuist afgespeelde bal schelden ze elkaar uit: 'Gerard Joling! Hé, Gerard'

Als eerste proberen we een bal van Smits die merkwaardig genoeg voorzien is van de naam Champion, 'Football Champion' om precies te zijn, maar die bij de ouderen onder ons geen nostalgische gevoelens losmaakt. Het is 'een nepper', oordeelt Guus - wel 'een soort oranje' met zwarte strepen, maar verder 'een typische zeiler' met 'een hoog stuitergehalte'. Wat ook wel voordelen heeft: 'Als je 'm keihard op de lat schiet, krijg je 'm ook keihard weer terug'. Deze kost f 6,95. Een zwartwitte Champion van Smits (tweehonderd gram lichter) doet f 4,95 en blijkt helemaal waardeloos: bouncy, je krijgt hem 'niet lekker dood onder de voet'. Iets beter is de knalroze Top Sport van Intertoys (¿ 8,95), redelijk onder controle te houden maar toch nog 'veel te licht'.

Dat euvel kleeft verreweg de meeste plastic ballen aan. Die met Walt Disney-afbeeldingen (van Toy Story tot Lion King, allemaal ¿ 7,95 per stuk) zijn even rampzalige als kostbare varianten van het zwartgroene ding dat bij Bart Smit voor f 2,95 in de rekken lag. Een 'hopeloze bal' die een aardige bijwerking heeft: door zijn niet te peilen bewegingen is het zeer wel mogelijk dat het slechtste team ermee wint. Nog net iets moeilijker te bespelen is de van foam vervaardigde bal van f 6,95, een ding dat bij de meeste winkels te koop bleek. Guus: 'Alleen maar leuk om vol te zuigen met water. En dan hard in iemands gezicht gooien.'

Voor rond de tien gulden zijn al geruime tijd synthetische, pseudo-lederen knikkers te koop, met 32 aan elkaar genaaide vlakken. Je kunt ze oppompen, dat lijkt handig omdat plastic speelgoedballen na verloop van tijd zacht worden. Maar drie van deze bedrieglijk professioneel ogende gevallen zijn in dertig minuten volledig aan flarden geschoten. Het model dat Milan heet (¿ 9,95) pronkt nog wel met de onzin-term FIFA regulation. Na één welgemikt schot op een ijzeren legger kan ie in de vuilnisbak. Big Star en E & L Sports gaan iets langer mee.

Voor de goede orde hebben we bij de sportwinkel een echte straatbal aangeschaft, van Umbro. Stevig, met ventiel, zwaar genoeg, redelijk slijtvast. Bijna dertig gulden, maar al gauw honderd keer duurzamer dan al die fake-ballen van een tientje of minder. De bal van het merk Mondo, die gemodelleerd is naar de Adidas Questra-bal ('de officiële EK-bal') en dientengevolge koketteert met een volkomen misplaatst Adidas-logo, doet er niet eens veel voor onder. Geen kinderachtige bal, je kunt er nog eens met je volle gewicht op terecht komen zonder meteen te worden gekatapulteerd.

Wie graag op straat voetbalt en niet veel geld wil uitgeven, vanwege grijpgrage buurmannen bijvoorbeeld, moet die Mondo gaan kopen zolang het nog kan. Hij kost ¿ 8,95 en het is een fijne bal. Maar nog lang geen Champion.

Henrico Prins

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden