NieuwsCDA

De Jonge legt lijsttrekkerschap neer: ‘Ik kan de verantwoordelijkheid niet ten volle waarmaken’

Drie maanden voor de verkiezingen van 17 maart wordt het CDA onthoofd: vice-premier Hugo de Jonge trekt zich terug als lijsttrekker. De functie is niet langer te combineren met het bestrijden van de coronacrisis, schrijft De Jonge in een brief aan de CDA-leden.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA). Beeld Freek van den Bergh
Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA).Beeld Freek van den Bergh

Daarmee geeft De Jonge toe aan bezwaren die de laatste weken steeds luider klonken: de lijsttrekker werd zo in beslag genomen door de coronacrisis, dat hij geen tijd over had voor de partij. Het CDA voert tot nu toe een teleurstellende campagne. De aanval op de hegemonie van de VVD, waar zo op gehoopt werd, blijft vooralsnog uit. Dat leidde eerder deze week tot anonieme kritiek van partijgenoten in De Telegraaf: De Jonge zou ‘te weinig gezag’ hebben en het CDA zou met hem ‘op het ravijn af gaan’. 

Zonnebank

Het leek De Jonge allemaal zo gemakkelijk af te gaan. Nooit heel gehaast als hij op straat staande werd gehouden, steeds energiek en gecontroleerd aantredend naast de altijd dynamische Mark Rutte. En nog steeds tijd over om naar de zonnebank en de kapper te gaan en wat aan het fysiek te doen.

En toch is het hem te veel geworden. Het lijsttrekkerschap vergt een investering in alle geledingen van de partij. Niet je naasten, maar juist degenen die twijfels over je hebben, moeten overtuigd worden dat jij de man bent in wie ze kunnen geloven. Een investering die in tijden van corona, als vrijwel alles online moet gebeuren, nog groter is dan wanneer er congreshallen en marktpleinen wachten.

Het mandaat van De Jonge was al zwak. Tot lijsttrekker verkozen met miniem verschil, in een verkiezing waarvan de uitslag tot op de dag van vandaag omstreden is. Met een tegenstander – Pieter Omtzigt – die zowel binnen als buiten de eigen partij een fanatieke aanhang heeft. En die ongehinderd door ministeriële verantwoordelijkheden werkt aan het opbouwen van een scherp profiel. Dat alles in de schaduw van Wopke Hoekstra, de man die misschien wel de droomkandidaat was van veel CDA’ers, maar die op het beslissende moment terugdeinsde en zei zichzelf vooral als bestuurder te zien.

Eerste zending vaccins

Het coronaministerschap maakte de positie van De Jonge niet sterker. In de ongewisse strijd tegen het virus moest hij vaak op eerder gedane beloften terugkomen. Ic-capaciteit, testmogelijkheden, bron- en contactonderzoek … het bleef vaak achter bij wat De Jonge had voorgespiegeld. Afgelopen dinsdag in de persconferentie moest hij opnieuw bakzeil halen. De eerste zending van het vaccin van Pfizer komt later en het zullen ook geen miljoen doses zijn, maar slechts de helft. De Jonge ziet als minister wel erg vaak vaak de zonzijde.

De kritiek in eigen gelederen sijpelde de afgelopen weken steeds meer naar buiten. De Jonge zou zich als een bokito gedragen en met Rotterdamse vertrouwelingen – hij was wethouder in Rotterdam – de touwtjes naar zich willen toetrekken. PVV-leider Geert Wilders maakte woensdag in het coronadebat gebruik van die interne kritiek. Hij benoemde de messen die vanuit de eigen gelederen in de rug van De Jonge werden geplant, en zei op dit dossier een minister te willen die geen tijd kwijt is aan gevechten in de eigen partij. Hij krijgt eerder zijn zin dan hij zal hebben vermoed.

‘Nederland door deze crisis helpen, dat gaat voor’, zei De Jonge in Nieuwsuur. ‘Beide goed doen is niet mogelijk. Er is altijd deining in een partij die wisselt van leiding. Daar heb je tijd voor nodig, en daaraan ontbreekt het mij.’

Congres uitgesteld

Partijvoorzitter Rutger Ploum, die donderdagochtend van het besluit van De Jonge op de hoogte werd gesteld, zei het besluit te betreuren, maar vond het te prijzen dat De Jonge het landsbelang boven partijbelang plaatst: ‘Hij bekleedt als coronaminister misschien wel de zwaarste kabinetspost sinds de Tweede Wereldoorlog.’ Of running mate Omtzigt nu de vanzelfsprekende opvolger is of dat alsnog Hoekstra in beeld komt, daarover wil hij nog niets zeggen. Hoekstra liet eerder blijken onder lijsttrekker Omtzigt beschikbaar te zijn als premierskandidaat. Haast is geboden, al is het partijcongres van zaterdag, waarop de lijsttrekker de campagne zou aftrappen, uitgesteld.

Lees ook

Als coronaminister ligt Hugo de Jonge geregeld onder vuur. Als lijsttrekker moest hij een verscheurd CDA zien te behoeden voor een verkiezingsnederlaag. Die dubbelrol bleek steeds lastiger vol te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden