AnalyseDatalek GGD

De Jonge in debat met geïrriteerde Kamer door het stof over datalek GGD

Demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge is diep door het stof gegaan in het debat dat de Tweede Kamer woensdag wijdde aan het datalek bij de GGD. Oppositie en regeringspartijen benadrukten eensgezind de ernst van het lek waardoor privacygevoelige gegevens konden worden gestolen.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) en Minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming (VVD) voor aanvang van het debat over een privacylek in de systemen van de GGD.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) en Minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming (VVD) voor aanvang van het debat over een privacylek in de systemen van de GGD.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het luchtige en arrogante optreden van De Jonge van een week geleden heeft veel irritatie opgeroepen. ‘Zo werkt het nu eenmaal’, had hij gezegd tijdens het vragenuurtje. Het zinnetje staat voor meerdere Kamerleden symbool voor zijn optreden rond het lek. ‘De minister heeft met veel bravoure een hoop onzin verteld’, aldus Maarten Hijink van de SP. Suzanne Kröger van Groen Links hield het op ‘gemakzuchtig’. Farid Azarkan van Denk benadrukte dat De Jonge de Kamer vorige week verkeerd heeft geïnformeerd.

Dat laatste gaf de minister toe, althans deels. Dat had hij dinsdagavond al gedaan, in een Kamerbrief. Nee, het was niet goed geweest de indruk te wekken dat er al een geautomatiseerde controle is op wie er inlogt. Ook de opmerking ‘dat er geen kruid is gewassen’ tegen criminelen was niet goed. Zijn ministerie en de GGD’s hadden meer kunnen doen om de grootschalige datadiefstal te voorkomen, erkent De Jonge.

Aanpassingen

Los van het onhandige optreden vielen de Kamerleden woensdag in het debat vooral daarover: waarom moest het eerst helemaal mis gaan voordat er ineens wel aanpassingen konden worden gedaan? En waarom hadden eerder zowel de GGD als het ministerie van Volksgezondheid alle in- en externe signalen genegeerd dat de systemen eenvoudig misbruikt konden worden?

‘Was hij (De Jonge - red.) nou gewoon niet op de hoogte van de ernst van het probleem, of dacht hij met heel veel bravoure het probleem wel te kunnen bagatelliseren?’, vroeg Hijink zich af. 50Plus had het gevoel dat ‘het allemaal een maatje te groot begint te worden’ voor de minister: ‘Het lijkt erop dat hij zich wegbluft uit de problemen.’ Ook Attje Kuiken (PvdA) hintte in deze richting: ‘Loopt het de minister niet over de schoenen?’

Kees Verhoeven van D66 zocht het in een andere richting; hij denkt dat het GGD-datafiasco geen incident is, maar onderdeel van een structureel probleem bij de overheid. Namelijk: ict-overmoed en een heilig ‘datageloof’ in combinatie met blind vertrouwen, blinde vlekken en oogkleppen.

De Jonge ging diep door het stof. Hij gaf toe dat zijn optreden vorige week niet goed was geweest en dat hij zich onhandig heeft uitgedrukt. Ook erkende hij dat er bij de GGD’s zowel als bij zijn eigen ministerie onvoldoende aandacht was geweest voor privacy. Alle aandacht ging uit naar snelheid en naar functionaliteit van de systemen – de bescherming van de gegevens van Nederlandse burgers schoot erbij in.

Opdrachtgever

De Jonge kondigt in zijn Kamerbrief al een omvangrijke reeks maatregelen aan. Onder andere: HPzone, een van de twee gewraakte softwarepakketten, wordt vervangen; de zoekmogelijkheden binnen de twee systemen worden beperkt en externe ict-deskundigen gaan de systemen doorlichten. Verder gaat het ministerie zijn eigen privacyexperts inzetten om de GGD’s te helpen. Tot nu toe gebeurde dat nog niet: De Jonge was opdrachtgever, de GGD’s de uitvoerder. Met deze maatregel neemt De Jonge de regie in handen. Hij gaat er naar eigen zeggen beter bovenop zitten.

Voor sommige Kamerleden gaat dit niet ver genoeg. De Autoriteit Persoonsgegevens moet meer geld krijgen om haar werk te kunnen doen, betoogden vooral D66 en de SP. Een motie van SP’er Hijink om de capaciteit fors uit te breiden, van 184 naar 470 voltijdbanen, behaalde uiteindelijk een Kamermeerderheid. Dat is hoe dan ook concreter dan de beloften van De Jonge dat het vanaf nu echt beter zal gaan.

Verder lezen:

Veiligheid is nooit de hoogste prioriteit van de GGD geweest, daarom konden datadieven toeslaan

Datalek GGD betreft ook gevaccineerden, ministerie had al vanaf begin zorgen

Column - De overheid wijst vaak naar Big Tech, maar vergeet data van haar eigen burgers te beschermen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden