NieuwsVaccinaties

De Jonge gaat overstag: duizenden ziekenhuismedewerkers vervroegd gevaccineerd

Na dagen van groeiende druk gaat minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) overstag: zo’n 30 duizend ziekenhuismedewerkers worden alsnog vervroegd gevaccineerd tegen het coronavirus.

null Beeld

Dat maakten De Jonge en minister Tamara van Ark (Medische Zorg) zaterdag bekend. Het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) komt ‘op korte termijn’ met een plan van aanpak voor het vaccineren van de tienduizenden verpleegkundigen en artsen. Het gaat om medewerkers op de intensive care, spoedeisende hulp, covid-afdelingen en in de ambulances.

Het vaccineren van deze groep begint waarschijnlijk ‘in circa tien ziekenhuizen, verspreid over het hele land’, schrijven de ministers. De medewerkers van andere nabijgelegen ziekenhuizen moeten naar die locatie reizen om hun vaccinatie te krijgen, is het idee. Die operatie levert naar verwachting geen grote moeilijkheden op. De ziekenhuizen beschikken over de vrieskisten waarin het vaccin van Pfizer en BioNTech op min 70 graden moet worden bewaard en de medewerkers kunnen elkaar inenten.

‘Uiterlijk maandag’ wil het kabinet duidelijkheid hebben over ‘wat de kortst mogelijke termijn is waarop gestart kan worden’ met het vaccineren van het personeel in de zogenoemde acute zorg. Daarmee leek het kabinet de mogelijkheid open te houden om eerder te beginnen dan aanstaande vrijdag 8 januari, de geplande startdatum voor de landelijke vaccinatiecampagne.

Kort na het uitkomen van het nieuws boorde NLAZ-voorzitter Ernst Kuipers die hoop alweer de grond in. Er zijn te veel voorbereidingen nodig om voor 8 januari te beginnen, zei Kuipers op Radio 1. Het opstellen van een draaiboek en het verdelen van de vaccins over de ziekenhuizen ‘kost gewoon een aantal dagen tijd’. Gezondheidsdienst RIVM moet het draaiboek nog goedkeuren, onderstreepte Kuipers.

Mogelijk code zwart

Kuipers was zelf een van de prominenten die de afgelopen week de druk op De Jonge in de media hoog opvoerden. Samen met Diederik Gommers, de voorman van de intensive cares, waarschuwde hij voor een dreigende noodsituatie in de ziekenhuizen. Niet ondenkbaar was dat eind januari ‘code zwart’ kon aanbreken, het ultieme scenario waarin het personeel moet kiezen welke patiënten het wil redden.

Dat angstbeeld raakte een gevoelige snaar in Den Haag. De oppositie, toch al zeer kritisch over de late vaccinatiestart – Nederland is het enige land in de Europese Unie dat nog moet beginnen – drong aan om te luisteren naar de noodkreet van Kuipers en Gommers. Een ingelast vaccinatiedebat dinsdag beloofde loodzwaar te worden voor De Jonge.

Die kiest nu de vlucht naar voren, hoewel de ‘coronaminister’ donderdag nog zei dat hij pas volgende week op de smeekbede zou reageren. Een mogelijke oplossing vergde ‘echt nog even puzzelen’. In de dagen erna bleef het onrustig. Een petitie om maandag al te beginnen met het vaccineren van ziekenhuispersoneel was zaterdag al zo’n 30 duizend keer ondertekend. De Jonge zal hopen dat de gemoederen enigszins bedaren door het nieuws over de gewijzigde strategie eerder naar buiten te brengen.

Angst Britse variant

Dat het kabinet zijn plannen alsnog aanpast, is ‘geweldig nieuws’, reageert Gommers. Vooral de komst van de nieuwe ‘Britse variant’ van het virus, die veel agressiever lijkt dan eerdere varianten, boezemt hem angst in. ‘Op dit moment lukt het ons nog allemaal net. Als zo’n variant ook in Nederland gaat huishouden, worden meer medewerkers ziek en komt er een ontzettend hoge toestroom van nieuwe patiënten.’

Sommige ziekenhuizen voelen zich overvallen door de nieuwste wijziging in de vaccinatiestrategie. Enkele bestuurders kunnen hun verbazing niet verbergen en noemen de rommelige communicatie het gevolg van de opgelopen politieke druk. Een van hen: ‘Minister De Jonge zit in een verschrikkelijke situatie. Hij heeft eerder tegen de Kamer gezegd dat vaccineren vanaf 4 januari niet mogelijk is, dus daar kan hij niet meer op terugkomen. Vandaar dat na de druk door Kuipers en Gommers en de handreiking door De Jonge nu is afgesproken om vanaf 8 januari te gaan vaccineren.’ Volgens deze bestuurder het gevolg van een ‘bondje’ tussen Kuipers en De Jonge.

De Jonge zelf schrikt niet van de kritiek dat hij een ‘zwabberbeleid’ zou voeren. Als je vasthoudt aan je plannen ben je te star en als je ervan afwijkt ben je aan het zwabberen, berustte hij voor de camera’s van de NOS in zijn lot. ‘In deze baan krijg je altijd kritiek. Dus is het maar beter om rustig koers te blijven houden op de hoofdroute zoals we die hebben gekozen, en alleen daarvan af te wijken als het gerechtvaardigd is.’

Huisartsen melden zich

In de oude strategie zou de vaccinatiecampagne op 8 januari beginnen met alleen de medewerkers in de verpleeghuizen, de gehandicaptenzorg en de wijkverpleging. Die datum schuift voor hen niet naar achteren, zegt een woordvoerder van De Jonge. Wel zal het vaccineren van deze groepen nu maximaal een week langer duren, omdat de voorraad vaccins over meer mensen moet worden verdeeld.

De vaccinatieronde voor het verpleeghuispersoneel begint dus nog steeds op 8 januari op drie grote GGD-locaties in Veghel, Houten en Rotterdam. Op de meeste locaties wordt op 18 januari begonnen, in sommige plaatsen is dat een paar dagen eerder. 

Zaterdagavond meldden ook de huisartsen zich: zij willen net als het ziekenhuispersoneel met voorrang worden gevaccineerd. Huisartsenvereniging LHV zegt ‘intensief overleg’ te voeren met het ministerie van Volksgezondheid om de huisartsen vaccinatievoorrang te verlenen.

Lees ook

Wie mag wanneer een prik? Zes vragen over de komende vaccinatiegolf
Zorgmedewerkers van de verpleeghuizen vormen – naast hun collega’s in de acute ziekenhuiszorg die afgelopen weekeinde voorrang hebben gekregen – de eerste groep die in Nederland in aanmerking komt voor een vaccinatie. Hoe gaat dat is z'n werk?

In Assen zijn ze er helemaal klaar voor, en het maakt niet uit wie ze het eerst prikken
Terwijl beroepsgroepen dringen om vaccinatievoorrang, maken ze zich in het uit de grond gestampte XL test- en vaccinatiecentrum in Assen drukker om de plek van de vuilnisbak. ‘Prikken is prikken, het maakt ons niet uit wie.’

Nederland traag? Ook in andere EU-landen is er onvrede over het tempo van de coronavaccinaties
Als allerlaatste EU-land start Nederland komende week met het vaccineren van de bevolking tegen corona. Volgens CDA-minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zou elders vooral symbolisch worden geprikt. Dat klopt niet. Toch is er ook onvrede in de buurlanden. Een overzicht.

Zo raakte Nederland achterop bij het vaccineren
‘Zorgvuldigheid’. Dat is het argument van Hugo de Jonge waarom Nederland pas weken later dan Duitsland begint met vaccineren. Een reconstructie van de Volkskrant toont een ander beeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden