De jackpot of toch de ramsj?

WIE SCHRIJFT die blijft. O ja? In deze krant wordt morgen alweer de vis verpakt, en boeken zijn evenmin een lang leven beschoren....

En dat terwijl de voorbereidingen zoveel tijd in beslag nemen. Eerst denkt, schrijft en schaaft de auteur maanden of jaren aan het manuscript. Het verhaal gaat heen en weer tussen uitgever en auteur. Dan wordt het aangeboden aan de boekhandel. Op basis van de voorverkoop wordt de oplage bepaald, doorgaans het twee- tot viervoudige van het aantal bestellingen.

'Dit is de mooie en verwachtingsvolle periode', zegt directeur Joost Nijsen van uitgeverij Podium. 'De wereld ligt nog open en de boze buitenwereld heeft zijn gruwelijke veto nog niet uitgesproken. Je kunt nog de jackpot winnen of het wrede lot smaken dat het boek het niet gaat redden.'

Dan ligt het boek in de winkels. Hopelijk hebben de winkeliers flink ingeladen, zodat de exemplaren in grote stapels en op een prominente plek komen. Heeft de boekhandelaar slechts een of twee exemplaren besteld, dan is het enkel nog hopen dat het boek een tijdje frontaal tegen het kastschap mag staan. Recensenten geven hun oordeel en de stem van de consument gaat klinken. Het boek moet zich nu bewijzen.

Deze periode wordt steeds korter, want de boekenmarkt is een verdringingsmarkt, zegt Nijsen. Het aanbod is overweldigend. Cultureel een weldaad, dat zeker, maar het is ook hard vechten om aandacht. Advertenties werken alleen bij boeken die al bekend zijn dankzij de kritieken. Televisie is het mekka, aldus Nijsen. Een schrijver die op tv over zijn boek mag vertellen, gooit hoge ogen. Als vroeger Sonja of Adriaan van Dis een boek positief bespraken, dan kon je meteen de drukker bellen voor een herdruk.

De levensduur van een roman door een succesvolle auteur kan vele jaren zijn. Zeker als het op de leeslijsten van scholen terecht komt. Zo'n oud fonds - uitgevers noemen een boek ook wel een fonds - wordt dan een goud fonds. Zodra boeken het predikaat oud fonds krijgen, zijn ze ook meteen stokoud en hulpbehoevend. Een opleving kan dan alleen nog als het boek na maanden een literaire prijs wint, of als mond-tot-mondreclame van enthousiaste lezers na verloop van tijd leidt tot een enorme vraag.

Wat als het boek flopt? 'Vaak besef je al na twee maanden dat een boek twee jaar na verschijning in de ramsj komt', aldus Nijsen. Nederland kent een vaste boekenprijs. Pas na twee jaar mag je een uitgave goedkoper aanbieden. De Slegte is een van de bekende ramsjkanalen, geliefd bij consumenten die veel boeken lezen, maar gehaat door schrijvers.

Het meest riskante uitgeven is evenwel dat van boeken die inhaken op de actualiteit. Een levensgevaarlijk spelletje, vindt de Podium-directeur. Die worden door de haast onzorvuldig vertaald en slordig uitgegeven. Op de Buchmesse in Frankfurt hebben uitgevers deze maand gevochten om een Franse biografie van Osama bin Laden. Zo'n boek moet razendsnel in de schappen liggen, wellicht een enorme oplage halen, en dan razendsnel weer verdwijnen. Het is alles of niets.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden