DE JACHT OP JOSCHKA, DEEL 2

ZESENVIJFTIG jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog weten we het allemaal: de Duitsers hebben hun lesje geleerd. Voortdurend spitten ze in hun eigen verleden teneinde de oorzaken van vroegere zonden op het spoor te komen en te verwerken....

Sinds kort heeft zich een heel nieuw terrein aangediend waarop de Duitse Vergangenheitsbewältiger - een onvertaalbare term die zoiets betekent als 'de verwerkers van het verleden' - hun sporen trachten te verdienen. Dit keer gaat het om de misstappen van minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer. Fischer maakte in zijn jonge jaren deel uit van de links-radicale scene in Frankfurt. Hij woonde in een woongemeenschap, demonstreerde tegen de oorlog in Vietnam en tegen de berichtgeving in de door krantenmagnaat Axel Springer beheerste media. Zoals veel opgewonden typetjes uit zijn generatie heeft hij wel eens een steen gegooid naar het bevoegd gezag. Het valt hem te verwijten dat hij in het begin van de jaren zeventig niet meteen afstand heeft genomen van het doorschieten van sommige jeugdige rebellen in de richting van geweld en terreur.

Dat verwijt heeft de Groene politicus zichzelf al vele malen en public gemaakt. Fischer keerde zich halverwege die beroemd/beruchte jaren zeventig definitief af van het geweld, nadat hij tot zijn verbijstering had waargenomen hoe leden van de Rote Armee Fraktion Palestijnse vliegtuigkapers een handje hielpen bij het selecteren van joodse en niet-joodse passagiers. De 'ariërs' mochten naar huis, de joden moesten in gijzeling blijven. Bij Fischer leidde dit tot een breuk met de mensen die hij tot dan toe had beschouwd als afgedwaalde kameraden. Sindsdien ontwikkelde hij zich, zoals vriend en vijand erkennen, tot een voorstander van hervormingen binnen het kader van de parlementaire democratie.

Met de wijsheid waarover we nu eenmaal vaak pas achteraf beschikken, herkent hij zich tegenwoordig veeleer in het motto van de socialistische kanselier Willy Brandt, mehr Demokratie wagen, dan in diens links-radicale critici, waartoe hij destijds zelf behoorde. Sterker nog, in de ogen van veel Duitsland-watchers is Joschka Fischer zelf uitgegroeid tot een reïncarnatie van Willy Brandts politieke credo.

En wat is nu de moraal van dit verhaal? Een mens is nooit te oud om te leren, zou je kunnen zeggen. Of voor wie het liever wat minder clichématig ziet uitgedrukt: Het Prinzip Hoffnung (ontleend aan de filosoof Ernst Bloch) weet soms wel degelijk te zegevieren. Maar zo'n conclusie is bij lange na niet spectaculair genoeg voor onze - niet van politieke motieven gespeende - specialisten in het opsporen van oude zonden. De onderste steen moet en zal boven komen. Die dure eed hebben zij zichzelf en elkaar gezworen, de redacteuren van de vroegere Springer-kranten Bild en die Welt, de openbare aanklagers die ook wel eens de voorpagina willen halen, en de politici van CDU en CSU die er sinds de pijnlijke Kohl-affaire maar niet in slagen de rood-groene coalitie in het nauw te brengen. Haal de wapenen van de geschiedvorsing maar uit het vet! Misschien lukt het alsnog.

En dus staat Joschka Fischer in een spervuur van beschuldigingen die grappig zouden zijn als ze niet zo bloedserieus werden geuit. In de jacht op Fischer is niets meer te gek. Na overleg met de CDU-staatssecretaris van Justitie te Hessen is de openbare aanklager in Frankfurt een strafrechtelijk onderzoek begonnen. Heeft Fischer gelogen toen hij zei dat het vroegere RAF-lid Schiller niet in zijn woongemeenschap heeft gewoond? Heeft Fischer zelf later niet toegegeven dat hij een keer met die dame heeft ontbeten?

Niet alleen Vrouwe Justitia heeft de handen vol; waarschijnlijk komt er ook een parlementair onderzoek. Daarbij zal dan behalve de kwestie van het Ontbijt ook de deelname van de 21-jarige Fischer aan een door Yasser Arafat toegesproken PLO-conferentie uit 1969 onder de loep genomen worden. Gezien de gevoelige relatie met Israël is het maar de vraag of iemand met zo'n smet op zijn blazoen Duitsland internationaal kan blijven vertegenwoordigen. Zegt meneer Stoiber van de CSU. Schrijft zelfs het weekblad Der Spiegel.

Het gaat niet om Arafat natuurlijk, die in diezelfde Spiegel uit mag leggen dat hij slechts één doel voor ogen heeft: de vrede. Het gaat om Joschka, die lastige, linkse luis in de pels. Belachelijk? Hysterisch? Een echo uit een toch nog niet helemaal verwerkt verleden? Welnee, het gezonde volksgevoel wil gewoon bloed zien. . .

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden