bellen metverslaggever remco andersen

‘De Italianen trekken echt aan het kortste eind’

Eind van de maand kunnen Nederlanders met een gerust hart op vakantie, denkt verslaggever Remco Andersen na het afsluiten van zijn roadtrip door Europa waarover hij de afgelopen twee weken in de Volkskrant berichtte. ‘Maar reken maar op veel mondkapjes: in het OV, restaurants en de hotellobby. En dat gaat vervelen, hoor. Zeker als het heet is.’

Remco Andersen voor zijn vertrek.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Je rijdt nu terug naar huis. Hoe gaat het met je?

‘Ha, ik rijd nu net Nederland binnen. Over twee uurtjes ben ik thuis. Dan heb ik er 4.400 kilometer opzitten in twee weken tijd, waarin ik negen verhalen heb geschreven. Ik ben nu wel op, kan ik je vertellen. Maar het was een heel mooie trip om te maken natuurlijk, die me nieuwe inzichten heeft opgeleverd. 

‘Zo had ik me bijvoorbeeld van tevoren niet goed gerealiseerd hoezeer de nieuwe grenscontroles sporen hebben achtergelaten. Luxemburg was echt overdonderd toen Duitse grenswachten zonder enig overleg ineens de brug afsloten. Buurlanden houden de grens met Italië nog steeds dicht; Italianen voelen zich vreselijk geschoffeerd door Europa. Dat hakt er dieper in dan ik had gedacht, zowel maatschappelijk als politiek. Ik sprak een Franse man die in België woont en nu overweegt om terug te keren naar Frankrijk: wat als België of Frankrijk bij een volgende crisis weer de grens afsluit?’

Wat zegt dit over Europa?

‘Tja, je mag vooral hopen dat de lidstaten de volgende keer tijdig de koppen bij elkaar steken om betere afspraken met elkaar te maken. Zoals het nu ging is niet fijn, maar ik begrijp het wel. Het was een hele moeilijke tijd. Landen moesten heel snel beslissingen nemen om hun burgers te beschermen. Dat gebeurde op basis van halve informatie en informatie die steeds wisselde. Als je weet dat het virus zich mogelijk verspreidt door mensen die met duizenden tegelijk je land binnen reizen, snap ik dat dit een reflex is. ’

Nu gaan de grenzen langzaam weer openen. Wat betekent dat voor onze vakantie?

‘Ik denk echt dat je later deze maand met gerust hart op vakantie kunt. Italië heeft zijn grens al open. Buurlanden houden nu nog de grens dicht maar misschien kun je er al met het vliegtuig komen - tenminste als de vluchten al zijn hervat inderdaad. De meeste landen willen op 15 juni de grens openen, dan normaliseert het snel.

‘Ik denk dat de komende dagen nieuwe stappen worden genomen en dat de grenzen mogelijk zelfs nog eerder opengaan. Maar het zal wel even wennen zijn straks op vakantie. In Duitsland en Italië moet je overal een mondkapje dragen, zelfs in restaurants. Ook in Frankrijk is het op veel plekken verplicht. En ik dacht ook in Spanje – daar kwam ik de grens niet over. Ik kan je vertellen: zo’n mondkapje gaat snel vervelen hoor, zeker als het heet is.’

Maar ondernemers in Zuid-Europa staan te springen om ons te ontvangen neem ik aan?

‘Jazeker. Het hoogseizoen begint nu, ondernemers willen de verloren omzet inhalen dus de druk is groot. Elke dag dat de grens eerder open kan, telt. Maar het hangt af per land. In Italië was veel minder staatssteun dan in Frankrijk bijvoorbeeld. In Frankrijk sprak ik een horeca-ondernemer die zei dat hij de lockdown wel zou overleven, over de Italiaanse grens in Ventimiglia sprak ik een ondernemer die bijna failliet was. Die had naar eigen zeggen slechts vijfhonderd euro gekregen voor de drie maanden dat hij zijn zaak had moeten sluiten en moest nu voor leningen bij de bank aankloppen. Italianen trekken echt aan het kortste eind. Ze hadden de meeste zieken, kregen weinig staatssteun en worden nu ook nog door de buurlanden geboycot. Zo’n stad als Ventimiglia drijft op Fransen die daar goedkoop winkelen en uit eten gaan. De Italianen willen vooral dat zij snel kunnen terugkomen.’

Hoe werd je onderweg bejegend in je auto met Nederlands kenteken?

‘Vooral met enige verbazing. Ik zag douaniers en agenten vaak hun wenkbrauwen optrekken maar over het algemeen werd ik vriendelijk behandeld. Ik ben een keer aangehouden toen ik op een weggetje aan de Frans-Spaanse grens keerde op zoek naar een tankstation. Deze douaniers leken zich een beetje te vervelen en begonnen me te ondervragen. Toen ze echt moeilijk begonnen te doen, heb ik een brief van de Nederlandse ambassade laten zien die ik voor de zekerheid bij me had om me in Frankrijk doorgang te verlenen. Dat vond ik niet zo leuk. Als journalist wil je liever op eigen kracht opereren. Zo’n brief is bedoeld als laatste redmiddel.’

Dat doet bijna denken aan de checkpoints die je als correspondent in het Midden-Oosten moest passeren?

‘Tja, qua rompslomp bijna wel. Maar de gevolgen in het Midden-Oosten zijn vele malen groter als je je niet aan de regels houdt. Zeker in oorlogsgebieden ben je afhankelijk van pure willekeur of je wordt doorgelaten, gearresteerd, aangehouden of zelfs neergeschoten. Hier in Europa zijn de regels netjes vastgelegd en op te zoeken, al heb ik er dagen op moeten studeren om erachter te komen wat kon en wat niet. De parallel die ik zou willen trekken, behalve de rompslomp, is willekeur. De ene grensbewaker liet me zonder probleem door als ik zei dat ik journalist was, de ander ging me uitgebreid checken. Je bent dus toch overgeleverd aan iemand in uniform als het erom gaat hoe de regels worden toegepast.’

Het was zeker wel lekker rustig op de weg?

‘Ja, ik kon overal lekker doorrijden. Ik heb nergens files meegemaakt, behalve in Oostenrijk waar ze iedere passagier aanhielden en checkten. Maar ik hoop echt dat het snel voorbij is met die grenscontroles. Als ik me nu bedenk hoeveel grenswachten er nu rondlopen met een foto van mijn paspoort in hun mobieltje, geeft dat toch een beetje ongemakkelijk gevoel. De vanzelfsprekendheid waarmee oude gewoonten aan de grens weer werden opgevat, vind ik wel zorgelijk.’

Sjoemelende Zwitsers, boze Italianen en gesloten Oostenrijkers: lees hier hoe Europa ervoor staat na twee maanden lockdown.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden