Reportage islamitisch onderwijs

De islamitische school in Leidsche Rijn mag bij de openbare school intrekken van de gemeente; maar of dat lukt?

De Aboe Da’oed Basisschool, in 1993 de eerste Utrechtse islamitische school, wil ook een vestiging openen in Vinexwijk Leidsche Rijn. Er moest een kort geding aan te pas komen voordat de gemeente woensdag met een voorstel kwam: dat de islamitische school mag intrekken bij een openbare basisschool in Leidsche Rijn. Maar die wil dat niet.

Penningmeester en woordvoerder van de stichting Islamitisch Onderwijs Utrecht, Farouk el Kodady, bij de Utrechtse basisschool De Klimroos in Leidsche Rijn. Foto Marcel van den Bergh

De moslimschoolbestuurder heeft een papadag. Farouk el Kodady (40), penningmeester en woordvoerder van de stichting Islamitisch Onderwijs Utrecht, loopt achter de kinderwagen met zijn 9 maanden oude dochter Inaya door de kaarsrechte nieuwbouwstraten van Leidsche Rijn.

Volgende maand al, bij het begin van het nieuwe schooljaar, wil El Kodady de islamitische basisschool Al Arqam openen in de Utrechtse vinexwijk waar hij tien jaar woont. Er zijn al 270 aanmeldingen. Pas woensdag kreeg hij van de gemeente te horen dat er een locatie is gevonden: in de leegstaande lokalen van een openbare basisschool in de wijk. Terwijl de school al in november groen licht had gekregen van het ministerie van Onderwijs.

El Kodady is blij dat er nu een oplossing lijkt. Maar het heeft te lang  geduurd, vindt hij. Hij zoekt naar de meest diplomatieke woorden om zijn ergernis uit te drukken. ‘Ik hoor van andere schoolbesturen dat ze veel gemakkelijker aan ruimte komen, terwijl wij zeven maanden in gesprek zijn  geweest met de gemeente. Het lijkt er toch op dat het gelijkheidsbeginsel met voeten wordt getreden.’

Kort geding

De onmin was zo hoog opgelopen dat afgelopen donderdag het schoolbestuur de gemeente in een kort geding maande snel een passende locatie te regelen. De rechter had de partijen een week gegeven om tot een oplossing te komen. Woensdagavond kwam er een brief van de gemeente.  De islamitische school mag zich vestigen in de leegstaande lokalen van het gebouw van de openbare basisschool De Klimroos, in Parkwijk, de buurt waar de doelgroep voor islamitisch onderwijs woont.

Dat was ook wat advocaat Anis Boumanjal van de islamitische school had voorgesteld. 'We zijn tevreden met dit aanbod van de gemeente, jammer dat er een kort geding voor nodig was. 'Het is een eerste stap. Nu moeten we nog zien hoe het nu gaat lopen.' 

Want er zijn haken en ogen.  De vrees is dat De Klimroos verder leegloopt als er zich tevens een islamitische school in het gebouw vestigt – het overgrote merendeel van de leerlingen van de Klimroos heeft een islamitische achtergrond. ‘Dat zou onwenselijk zijn. We willen de verschillende soorten scholen in stand houden vanwege de keuzevrijheid’, zegt een gemeentewoordvoerder. 

De Klimroos zit bovendien niet te wachten op een tweede school in haar gebouw. Dan zit je elkaar in de weg, weten we uit ervaringen uit het verleden, laat schoolbestuurder Thea Meijer weten. 'Wij zijn verbaasd dat de gemeente niet kiest voor een andere optie, bijvoorbeeld een leegstaande school in De Meern.' Maar die locatie is volgens El Kodady te ver.  

Meijer wil nog niet ingaan op de vraag of De Klimroos ondanks de weerstand toch gaat meewerken aan het ruimte geven aan een tweede school. Als de school tegenwerkt, kan de gemeente in het uiterste geval de lokalen vorderen. Maar dat is een zwaar middel dat de verhoudingen op scherp zet en een langdurig  juridisch proces vergt. 

Begrip

De 40-jarige Aisha – haar achternaam geeft ze niet - loopt naar de Klimroos om haar 6-jarige dochter op te halen. ‘Natuurlijk zou ik mijn kind naar de islamitische school sturen als die hier komt, wij zijn islamitisch’, zegt ze zonder enige aarzeling. ‘En veel meer ouders zouden dat doen. Ik begrijp dan ook best dat de Klimroos die school hier niet in het gebouw wil.’

El Kodady beklemtoont dat zijn school niet wil concurreren met de openbare basisschool. ‘We hebben de gemeente zelfs aangeboden om geen kinderen aan te nemen van de Klimroos.’

De gemeente zegt dat zij zich wel degelijk  van het begin af aan heeft ingespannen een goede ruimte te vinden voor de school. ‘Jammer dat het onterechte gevoel heeft geleefd dat die islamitische school ongewenst is’, zegt een gemeentewoordvoerder. ‘De andere school van deze stichting, de Aboe Da’oed-school,  voldoet in onze ogen aan alle normen en we hebben daarom geen reden om te denken dat deze islamitische school in Leidsche Rijn dat niet zou doen.’

Utrecht zit gewoonweg krap in de huisvestingsmogelijkheden, aldus gemeentewoordvoerder: ‘Ook voor een andere nieuwe scholen is het soms een lange zoektocht geweest.’

Gevoel

Vaker loopt het niet soepel met het huisvesten van islamitische scholen, weet onderzoeker Marietje Beemsterboer. Zij promoveerde vorige maand aan de Universiteit Leiden op haar onderzoek naar islamitische basisscholen in Nederland. ‘Die scholen hebben vaak het gevoel: wij zijn ongewenst. Omwonenden mopperen: zijn onze scholen niet goed genoeg voor hen? Er heerst angst voor de kwaliteit van deze scholen, men vraagt zich af of zij de kinderen wel opleiden tot in Nederland geïntegreerde jongeren met de Nederlandse burgerschapswaarden. En daarbij voelen omliggende basisscholen zich soms bedreigd in hun voortbestaan.’

De uitkomsten van haar proefschrift vielen opvallend positief uit voor de inmiddels 52 islamitische basisscholen in Nederland. Hoewel op de scholen nauwelijks kinderen zitten met een Nederlandse achtergrond, bereiden ze hen wel degelijk goed voor op een toekomst in Nederland. En op de kwaliteit van het onderwijs houdt de onderwijsinspectie op dezelfde manier toezicht als op de andere basisscholen. De meeste islamitische scholen in Nederland zijn bovendien niet zo strikt in de leer.

Vorig jaar was er ophef in Amsterdam rond de oprichting van een islamitische middelbare school. Bestuursleden werden ervan beschuldigd er extreme, salafistische denkbeelden op na te houden. De gemeente wilde hun aanvankelijk geen ruimte geven. Maar omdat de vrijheid van onderwijs in de wet is vastgelegd, had de overheid ook geen mogelijkheden de school te weigeren. Inmiddels is die open.

‘Vijftien islamitische basisscholen hebben zich verzet tegen de komst van deze middelbare school’, zegt Beemsterboer. ‘Maar de ophef over die Amsterdamse school bepaalt wel weer het negatieve beeld dat veel mensen hebben van islamitisch onderwijs.’

'Zeker niet extremistisch'

De school in Leidsche Rijn wordt zeker niet extremistisch, beklemtoont El Kodady. Zijn stichting runt de Aboe Da’oed Basisschool in de wijk Zuilen, in 1993 de eerste islamitische school in Utrecht. Daar kwamen zo veel aanmeldingen binnen van kinderen uit Leidsche Rijn, dat het idee ontstond daar een tweede school te openen.

‘Wij willen graag goed onderwijs bieden, waar, net als op bijvoorbeeld christelijke scholen, bepaalde feesten extra nadruk krijgen, zoals het Suikerfeest en het Offerfeest’, zegt El Kodady. ‘Veel moslimkinderen in Nederland worstelen met hun identiteit, op een islamitische school voelen ze zich veilig. Volgens de grondwet heeft iedereen recht op het onderwijs waar hij voor kiest.’

En hoe zit het dan met de Nederlandse waarden? ‘Misschien zijn er niet heel veel mannen van Marokkaanse afkomst in Nederland die een wekelijkse papadag hebben’, zegt El Kodady. ‘Maar er zijn wel degelijk grote groepen moslims in de nieuwe generatie die net als ik geloven dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zijn. Maar meestal komen alleen de extremen aan het woord. In mijn ideaal komen er ook niet-moslimkinderen naar deze school, net zoals er ook niet christelijke kinderen zitten op de christelijke scholen.’

De eerste islamitische basisschool in Nederland opende eind jaren tachtig, inmiddels zijn er 52. Er zijn daarnaast twee islamitische middelbare scholen. In totaal krijgen er 13 duizend leerlingen les. Dat is nog geen 1 procent van het totale aantal basisscholieren. Volgens onderzoekster Beemsterboer zitten op zo’n 95 procent van de islamitische basisscholen jongens en meisjes door elkaar. Op de drie meest strikte scholen zitten jongens en meisjes in gescheiden groepjes in een klas. 

Meer over