Dagkoersen Uw politieke nieuwsbrief

De IS-kinderen terug? Rechter laat nog veel ruimte voor de politieke weerzin

Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid. Beeld ANP - Robin Utrecht

Goedemiddag,
Het kabinet moet van de rechter meer doen om de Nederlandse kinderen van IS-strijders terug te halen, maar dat wil nog niet zeggen dat het volgende week gebeurt. 

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

GESPREK VAN DE DAG
We halen ze op! (of toch nog niet?)

De loopgraven in het debat over het ophalen van ‘onze’ jihadstrijders in Irak en Syrië zijn al jaren geleden getrokken en sindsdien nauwelijks meer verschoven. De voorstanders van ophalen voeren aan dat een volwassen rechtstaat zelf verantwoordelijk is voor de berechting van z’n onderdanen en dat er hoe dan ook een morele plicht bestaat om ons te ontfermen over de Nederlandse kinderen die het allemaal ook maar is overkomen. Het alternatief is immers dat kinderen zonder onderwijs, zorg of enig toekomstperspectief aan hun lot worden overgelaten in desolate vluchtelingenkampen. 

De tegenstanders menen dat wie koos voor de ‘de slang van het kwaad’ – zoals het kabinet Islamitische Staat  bestempelde in 2014 – al z’n rechten op Nederlands mededogen heeft verspeeld. Voor de kinderen is het wellicht een ander verhaal, maar daar geldt het praktische argument dat minister Grapperhaus van Veiligheid en Justitie onvermoeibaar van stal haalt: al zouden we willen, het is gevaarlijk om ze op te halen, wij zetten hier niet de levens van Nederlandse agenten of militairen voor op het spel. Bovendien stellen we de nationale veiligheid in de waagschaal als we geradicaliseerde mensen hier na een paar jaar gevangenisstraf weer vrij laten rondlopen.

In die patstelling trachtte de Haagse voorzieningenrechter maandag een doorbraak te forceren met de opdracht aan het kabinet om zich tenminste in te spannen om de kinderen terug te halen. De overheid dient zich hun schrijnende lot aan te trekken.

De 23 vrouwen die het proces hadden aangespannen halen daarmee hun juridisch gelijk, maar moeten niet raar opkijken als ze nog een hele tijd in onzekerheid blijven. De politieke weerzin binnen de regeringscoalitie is hiermee nog niet weg. En een inspanningsverplichting biedt nog volop mogelijkheden om vol te blijven houden dat repatriëring praktisch niet mogelijk is. Het argument dat het te gevaarlijk is, blijft dan ook onverminderd op tafel, zo blijkt uit de eerste reacties. Het CDA spreekt van een ‘risicovolle uitspraak’, de VVD herhaalt dat ophalen de minst gewenste optie is. Ik hoop dat de Nederlandse staat zal doorprocederen', aldus Tweede Kamerlid Dilan Yesilgöz. 

En daarmee lijkt dit vonnis de politieke patstellling nog niet te hebben doorbroken. Sterker: het argument dat ophalen niet zonder risico's is, heeft aan kracht gewonnen sinds de terugtrekking van de Amerikanen en de inval van de Turken in Noord-Syrië, zo analyseert onze correspondent Ana van Es. Sindsdien is het strijdtoneel er een stuk onoverzichtelijker op geworden. Tot voor kort leek het kabinet nog zaken te kunnen doen met de Koerdische beheerders van de vluchtelingenkampen, maar het duurt niet lang meer of zij dragen de zeggenschap over aan het regeringsleger van de Syrische president Assad. En die staat aan het hoofd van een regime waarmee Nederland geen diplomatieke relaties onderhoudt. De enige hoop van de IS-vrouwen en hun kinderen ligt daarom waarschijnlijk in een rol van de Amerikanen, die de regio toch nog niet helemaal de rug hebben toegekeerd en al diverse keren hebben aangeboden om Nederland hiermee te helpen. Zo'n aanbod afslaan is na vandaag lastiger geworden. 

En het kabinet zelf? Dat gaf maandag nog geen krimp. Premier Rutte wilde slechts kwijt dat hij de uitspraak zal 'bestuderen'. 

WAT WE LAZEN

CDA-voorman Pieter Heerma en zijn voorganger Sybrand Buma (R) tijdens het CDA-congres in Utrecht. Beeld ANP - Koen van Weel.

Stad of platteland - het CDA in dubio
Regeren gaat niet over rozen, zo kunnen D66 en het CDA beamen. Beide partijen hadden zaterdag hun toogdag, waar ze hun trouwe leden meenamen in de complexe afwegingen die binnen een regeringscoalitie soms moeten worden gemaakt. D66-voorman Jetten slaagde zonder grote problemen, maar kon wel noteren dat hij met Sigrid Kaag een geduchte concurrent voor het partijleiderschap in huis heeft. Het CDA zal de nabije toekomst niet zonder zorgen tegemoet zien, analyseert onze verslaggever Ariejan Korteweg, nu daar ‘al een tijdje van twee kanten aan het laken wordt getrokken'. Het leidde zaterdag onverwacht tot politiek vuurwerk

‘Geert Mak is van zijn geloof gevallen’
Martin Sommer las Geert Maks vervolg op In Europa  met stijgende verbazing. ‘Want juist als ik denk, hier heeft Henk Otten de fractieleider die hij nog zoekt voor zijn afgescheiden Baudetpartij, neemt Mak een scherpe bocht. Aan de ene kant maakt hij ruim baan voor de gevoelens van vernedering, van het voorbij gehold worden door de neoliberale economie, van het zich niet beschermd weten door de overheid en van de ontmanteling van de sociale voorzieningen. Maar dat weerhoudt hem er niet van om hartstochtelijk te pleiten voor meer slagkracht in Europa.’ Sommer op maandag!

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Vragen of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden