De Irakese familie Selevani: uitzondering van toenmalig staatssecretaris Teeven

Hoe is het om te horen dat een staatssecretaris een uitzondering voor je maakt? De in 2005 uit Irak gevluchte Akhrat Selevani weet het nog precies.

Akhrat Selevani. Beeld Arie Kieviet / de Volkskrant

Meer dan de helft van haar leven woonde Akhrat Selevani zonder verblijfspapieren in Nederland, toen zij in 2014 met haar ouders, broer en drie jongere zusjes alsnog te horen kreeg dat ze mocht blijven. Selevani was toen pas 15. Omdat haar ouders geen Nederlands spraken, belde de advocaat haar als eerste met het verlossende telefoontje dat de staatssecretaris voor haar familie een uitzondering had gemaakt. 'Ik was net uit school weer terug op het azc in Katwijk - ik weet het nog precies. Ik ben eerst op mijn moeder af gerend, daarna naar mijn vader. Mijn moeder zei de volgende ochtend dat het de eerste nacht was in negen jaar dat ze goed had geslapen, zo veel stress was er al die tijd geweest.'

De Koerdische Selevani (nu 18) kwam in 2005 als 6-jarig meisje uit Irak naar Nederland. 'Ik weet daar niet alles meer van, maar wel dat we in het donker moesten vertrekken. Mijn vader werd in Irak bedreigd door rebellen. En sowieso is de situatie daar natuurlijk niet plezierig. Om zijn kinderen in veiligheid te brengen nam hij ons mee naar Nederland.'

Asielverzoek

Hun asielverzoek werd afgewezen, volgens Selevani onder meer omdat haar vader niet beschikte over alle documenten die zijn verhaal konden bewijzen. 'De Nederlandse overheid vond dat wij geen gevaar liepen in Irak.' Toen de afwijzing in 2007 in hoger beroep werd bevestigd, vertrok de familie Selevani naar Zwitserland om het daar te proberen. 'We hebben daar anderhalf jaar gewoond, eerst in een asielzoekerscentrum, later in een heel leuk huisje. Maar omdat we onze vingerafdruk in Nederland hadden gegeven, moesten we later toch terug. Hier begon de hele procedure opnieuw.'

Selevani's vader heeft in die periode een andere identiteit aangenomen. 'Hij was bang dat mensen uit Irak hem zouden achtervolgen.' Liegen in de asielprocedure wordt vreemdelingen zwaar aangerekend. 'Achteraf denk ik dat hij daarmee misschien een fout heeft gemaakt', zegt Selevani. 'Maar hij was ook een vader die zijn kinderen wilde beschermen, hij is ook maar een mens.'

De familie probeerde in 2012 een beroep te doen op het kinderpardon, maar dat werd afgewezen, waarschijnlijk vanwege het tussentijdse verblijf in Zwitserland. Een van de voorwaarden voor het pardon is dat asielzoekerskinderen de voorgaande vijf jaar onafgebroken in Nederland zijn geweest.

Intussen leefde de familie dus jaar in jaar uit in kamertjes in verschillende asielzoekerscentra. 'We zijn vaak verhuisd', zegt Selevani. 'In het begin maakte ik wel vriendjes. Maar later ga je daar minder waarde aan hechten. Want je denkt: wat heeft het voor zin om vriendschappen te sluiten als ik straks toch weer weg moet?'

Vertrekken of blijven?

De stress van haar ouders slaat over op hun kinderen. Op Akhrat in het bijzonder, omdat zij zich in allerlei situaties opwerpt als tolk - bij de huisarts, in de rechtbank en voor de advocaat. 'Dat is heel normaal in azc's hoor, dat kinderen brieven lezen en vertalen voor oudere mensen. Kinderen gaan naar school en leren snel de taal, terwijl hun ouders nog niet mogen beginnen met Nederlandse cursus als zij geen status hebben.'

Hebben haar ouders nooit overwogen toch te vertrekken? 'Mijn vader heeft daar in eerste instantie wel over nagedacht', zegt Selevani. Maar haar jongste zusje (nu 7) is geboren met ernstige handicaps - ze is invalide en verstandelijk beperkt. Later kreeg Selevani's moeder een hersenbloeding, waardoor haar arm verlamd is geraakt. 'Toen dat allemaal was gebeurd, was teruggaan naar Irak zeker geen optie meer. Mijn zusje zou dat niet hebben overleefd. Er is daar geen fysiotherapie, geen dagbesteding en artsen weten niks van haar ziekte.'

Dankzij advocaat Pim Fischer en lobbywerk van de stichting Defence for Children komt de zaak van de familie Selevani in 2014 terecht op het bureau van toenmalig staatssecretaris Teeven (Justitie). De gezondheidsproblemen van haar zusje en moeder geven de doorslag. Teeven vindt hun zaak zo schrijnend dat hij de familie na negen jaar via zijn discretionaire bevoegdheid alsnog een verblijfsvergunning toekent.

Het zevenkoppige gezin woont nu in Katwijk. Akhrat doet de mbo-opleiding juridisch administratieve dienstverlening. 'Dat heeft zeker te maken met alles wat ik in al die procedures heb gezien. Ik hoop dat ik in de toekomst mensen kan helpen die hetzelfde meemaken als wat wij hebben doorstaan.'

Dijkhoff de mildste? Leers: 'Laten we van asielbeleid geen wedstrijdje maken'

Oud-minister over het 'uitdelen' van verblijfsvergunningen door VVD-staatssecretarisStaatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD) van Veiligheid en Justitie is 'opvallend mild' in het uitdelen van verblijfsvergunningen aan uitgeprocedeerde asielzoekers, meldde de Telegraaf vanmorgen. Maar die conclusie is volgens Gerd Leers (minister van Asielzaken van 2010 tot 2012) te makkelijk: 'Het is echt maar net welke dossiers er op je bord komen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden