De Irak-invasie i s ook tragisch voor de media

Onlangs hoorde ik vol ongeloof dat een collega, die voor een Amerikaanse dagbladengroep schrijft, nog steeds in hetzelfde, weliswaar goed bewaakte, hotel in Bagdad verblijft....

Ferry Biedermann

De invasie is niet alleen tragisch geweest voor de Irakezen, en voor andere direct betrokkenen, maar ook voor de journalistiek. Het is de oorlog met de meeste slachtoffers onder journalisten ooit. Het overgrote deel is Irakees. Maar ook veel buitenlanders hebben met hun leven betaald.

Het geweld heeft het vrijwel onmogelijk gemaakt om het conflict te verslaan zoals het zou moeten. Helaas beperkt de discussie daarover zich te vaak tot het verketteren van de ‘embed’, waarbij journalisten ingekapseld zitten in Amerikaanse of andere legeronderdelen in Irak.

Het is zeker geen ideale manier om de oorlog te verslaan. Maar als het alternatief is dat je de keel wordt doorgesneden, wordt het toch een stuk aantrekkelijker.

Laten we wel wezen, zowel de Amerikanen als hun tegenstanders proberen de media te beïnvloeden. Maar de een doet het vooral door de informatiestroom te manipuleren en de ander doet het met grof geweld tegen journalisten. In een aantal gevallen hebben de Amerikanen ook op journalisten geschoten, maar in hoeverre dat met opzet was, wordt nog betwist en het is in elk geval geen gewoonte.

Om terug te komen op de embed, het zou slechts een van de middelen moeten zijn in het arsenaal dat tot de beschikking van de journalistiek staat. Met de beperkingen voor buitenlanders op de verslaggeving uit de Iraakse samenleving zelf, krijgt het echter soms een te groot gewicht.

De alternatieven brengen echter ook grote problemen met zich mee. Die zijn vooral het gebruik van Iraakse stringers of het op stap gaan met lijfwachten. De meeste Iraakse journalisten die voor buitenlandse media werken, zijn integer en vakkundig, maar kwaliteitscontrole blijft een probleem.

Iraakse journalisten staan bloot aan nog meer druk dan correspondenten. Hun families kunnen bijvoorbeeld bedreigd worden. Vaak houden ze hun werkzaamheden geheim voor hun eigen omgeving, want ieder lek kan gevaarlijk zijn.

Op stap gaan met beveiliging brengt weer andere problemen met zich mee. Het houdt je nog meer in een andere wereld dan die van de bevolking dan waarin je als westerling al leeft. Het betekent ook vaak dat je slechts beperkte tijd ergens kunt doorbrengen Beide opties zijn trouwens niet voor iedereen haalbaar. Slechts de grote mediaorganisaties kunnen zich het geld veroorloven voor bewaking en het inschakelen van Iraakse medewerkers.

Een vaste relatie met Irakezen is een vereiste, want het is van belang dat de mensen met wie je werkt te vertrouwen zijn. Sommige dappere journalisten trekken er toch alleen op uit, vaak wel vertrouwend op Iraakse contacten. Dat is echter ook niet onomstreden, omdat de families bij wie ze logeren grote risico’s lopen.

De vraag hoe een conflict als dat van Irak verslagen kan worden, verdient meer aandacht. Net als voor het conflict zelf, zijn er geen simpele oplossingen.

Ferry Biedermann

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden