De ingenieur

Ik werkte in 1986 nog geen drie maanden bij de Leeuwarder Courant, of Jan Sipkema schreef de veertiende Elfstedentocht uit....

De kersverse voorzitter Sipkema had in 1985 na 22 jaar dooi ook al een Elfstedentocht aangekondigd, met de legendarische woorden ‘It sil heve’.

Jan Sipkema was ingenieur. In die tijd was dat nog een titel die werd gekoesterd als een heilige voornaam. Ingenieurs hadden het land weer opgebouwd, vierbaanswegen aangelegd, Fokker groot gemaakt en de Deltawerken voltooid, dus het waren mannen met kloten.

Tegenwoordig hoor je zelden meer dat iemand ingenieur wordt genoemd. Wel ‘human resource manager’, ‘voorlichter’ of ‘designer’. Dat zegt iets over ons land, al ben ik er nog niet helemaal uit wat precies.

Maar toen ingenieur Sipkema eind 1984 de touwtjes in handen kreeg bij de Elfstedenvereniging, wist je het eigenlijk al: haal de schaatsen maar uit het vet, die tocht komt er, al moet ingenieur Sipkema eigenhandig ijs uit water maken en de schotsen aan elkaar vastschroeven tot een ijsvloer.

Ingenieurs waren opgeleid om de natuur malle fratsen af te leren. Natuur, oké, maar geen flauwekul van dooi in de winter.

Omdat in februari 1985 de lente al was ingevallen, kon de Elfstedentocht eigenlijk niet meer worden gehouden. Daarop besloot ingenieur Sipkema overal kluunplekken aan te leggen en ‘kistwerken’. Evert van Benthem holde naar de zege en Sipkema was een held. Hij had de Elfstedentocht uit de dood doen herrijzen.

In 1986 daagde ingenieur Sipkema de weergoden nog driester uit, door de Tocht der Tochten uit te schrijven toen het al bijna zomer was – weer een daverend succes.

En toen deed zich, in 1987, iets merkwaardigs voor. Ingenieur Sipkema had op een of andere manier het klimaat weer zo weten te beïnvloeden dat een derde Elfstedentocht op rij onvermijdelijk leek, een bijzonder feit dat zich pas één keer eerder had voorgedaan. De omstandigheden waren beter dan in 1985 en 1986, het was nog volop winter en echt koud.

Ik stond vooraan, om niets te missen van de drie historische woorden waarmee ingenieur Sipkema ons zijn heilsboodschap zou brengen.

Maar Jan Sipkema zei dat het niet doorging. Dat had iets te maken met puntige ijsschotsen in de Noordoosthoek, of zoiets. In werkelijkheid was er iets heel anders aan de hand. Na het uitbundige volksfeest van 1986 was het Elfstedenbestuur als de dood dat het ditmaal finaal uit de hand zou lopen.

Ik zag hoe ingenieur Sipkema leed, bij het uitspreken van de fatale woorden. Hij wist dat hij verraad pleegde en als ingenieur een zware nederlaag leed; dat hij wel de natuur, maar niet de mens had kunnen temmen.

Ingenieur Sipkema wist dat andere tijden waren aangebroken, dat de ratio van de ingenieur was overwonnen door de hysterie en het gebral van het volk.

Het was daarna alsof de IJsvorst alsnog de Lentetochten van 1985 en 1986 wilde wreken, of hij de ingenieur zijn zwakheid van 1987 wilde inpeperen – er kwam onder Jan Sipkema nooit meer een Elfstedentocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden