Vijf vragen

De inflatie loopt op, worden de boodschappen nu duurder?

De inflatie loopt steeds sneller op. Ook in Nederland liggen de prijzen nu meer dan 2 procent hoger dan een jaar geleden. Moeten we ons zorgen gaan maken?

Door de inflatie worden boodschappen duurder. Economen verwachten dat deze zomer de prijzen verder zullen stijgen. Beeld ANP
Door de inflatie worden boodschappen duurder. Economen verwachten dat deze zomer de prijzen verder zullen stijgen.Beeld ANP

Worden de boodschappen nu duurder?

Ja, inflatie zorgt er simpel gezegd voor dat we meer geld betalen voor minder spullen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meet dit door de prijzen van een ‘mandje’ van goederen en diensten bij te houden. De voorgaande maanden werden die, op jaarbasis, gemiddeld 1,9 procent duurder. In mei is dat 2,1 procent, maakten de rekenmeesters dinsdagochtend bekend.

Dat het geld minder waard wordt, is een wereldwijde trend. In de Verenigde Staten geeft president Biden duizenden miljarden dollars extra uit aan coronasteun en infrastructuur. De inflatie is daar opgelopen tot boven de 4 procent. Economen verwachten dat deze zomer ook in Europa de prijzen verder stijgen. Huishoudens zullen dan een deel van hun in de coronacrisis opgepotte spaargeld gaan uitgeven. Nu al bedraagt de Duitse inflatie 2,4 procent. Dat is het hoogste niveau sinds oktober 2018.

Het lijkt wel of er verschillende soorten inflatie zijn. Hoe zit dat?

Het is belangrijk om te kijken naar de achterliggende oorzaken van de geldontwaarding. Die wordt deels veroorzaakt door hogere energieprijzen. Niet verrassend, want een jaar geleden was een liter benzine uitzonderlijk goedkoop: bijna 30 cent lager. Zulke ontwikkelingen lopen vanzelf weer uit het inflatiecijfer.

Beleidsmakers kijken daarom liever naar de kerninflatie. De sterk wisselende prijzen van brandstof en voedsel worden hierbij buiten beschouwing gelaten. Ook die kerninflatie loopt in de meeste landen op. Dat komt niet op de laatste plaats doordat bedrijven kampen met een tekort aan grondstoffen en onderdelen, van hout tot koper tot computerchips. Volgens ING-onderzoekers hapert hierdoor bij bijna één op de vijf Nederlandse fabrieken de productie. Dat kan zich vertalen in hogere prijzen.

Hoeveel zorgen moeten we ons maken over die hogere prijzen?

Inflatie is fijn voor overheden, bedrijven en huishoudens met schulden, zoals een hypotheek. Die lening wordt dan immers vanzelf minder waard. Tegelijkertijd kunnen mensen minder kopen van hun inkomen. Op korte termijn zijn de financiële gevolgen niet spectaculair. De boodschappen die we nu voor 50 euro doen, kosten met de huidige inflatie volgend jaar 1 euro meer. Maar voor iemand die in 2040 een aanvullend pensioen van 500 euro per maand zal ontvangen, maakt het nogal wat uit hoe hard in de tussenliggende jaren de prijzen stijgen.

Het goede nieuws is dat de meeste deskundigen ervan uitgaan dat de hogere inflatie slechts tijdelijk is. De problemen met toeleveranciers zullen volgend jaar grotendeels zijn opgelost. Het Centraal Planbureau rekende in zijn laatste ramingen voor dit jaar op 1,9 procent inflatie. In 2022 zal die naar verwachting alweer terugzakken naar 1,4 procent. Er is één maar. Werknemers kunnen, ter compensatie van de stijgende prijzen, proberen meer salaris af te dwingen. Slagen ze daarin, dan zullen bedrijven die kosten doorberekenen in hun prijzen. In het slechtste geval ontstaat dan een ‘loon-prijsspiraal’. Dat gebeurde in Nederland in 1975, toen de inflatie boven de 10 procent piekte.

Waarom verhoogt de centrale bank de rente niet om de inflatie te beteugelen?

Beleggers hebben zo’n rentestijging al ingeprijsd. Donderdag vergadert de Europese Centrale Bank (ECB) over haar monetaire beleid. Maar de centrale bankiers streven naar een geldontwaarding van tegen de 2 procent. Mede door de slechter presterende Zuid-Europese economieën blijven de inflatieverwachtingen daar voorlopig onder. Dat de prijzen sneller stijgen dan verwacht, geeft de Noord-Europese critici van het goedkope geldbeleid wel extra munitie. Dat kan nog tot stevige discussies leiden in Frankfurt. ECB-watchers lijken het er desondanks over eens dat de bal bij de Amerikanen ligt. Eerst zal de Federal Reserve de rente moeten verhogen. Dan pas volgt mogelijk Europa.

Het lijkt wel alsof politici en centrale bankiers blij zijn met hogere prijzen. Waarom?

Het is geen populaire boodschap bij kiezers, maar regeringen zullen inderdaad geen traan laten om een hogere inflatie. Dat is niet alleen vanwege hun schuldenberg, die door de steunpakketten in de coronacrisis verder gegroeid is. Het biedt ook uitzicht op een hogere rente. Dat zou gunstig zijn voor de pensioenfondsen. Bovendien zorgt de huidige, extreem lage rente voor gevaarlijke zeepbellen op de huizenmarkt en de aandelenbeurzen. ‘Als we in een iets hoger renteklimaat komen, zou dat juist een plus zijn voor de maatschappij en ook wat betreft de Federal Reserve’, zei Janet Yellen, de Amerikaanse minister van Financiën, tegen persbureau Bloomberg. ‘We vechten tegen een inflatie die te laag was en rentes die een decennium lang te laag waren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden