Column

De 'indrukwekkendste' verkrachtingsscènes zijn tot in de puntjes voorbereid

Nee, Maria Schneider werd niet gepenetreerd, maar vernederd is al erg genoeg, meneer Bertolucci.

Maria Schneider en Marlon Brando in Last Tango in Paris van Bernardo Bertolucci.

Hallo Last Tango in Paris-fans, even een boodschap van actrice Jessica Chastain. 'Je kijkt in die film naar een 19-jarig meisje dat wordt verkracht door een 48-jarige man', schreef ze deze week op Twitter. 'De regisseur plande de aanval. Ziekmakend.'

Aanleiding was een fragment uit het Nederlandse tv-programma College Tour uit 2013, waarin filmregisseur Bernardo Bertolucci presentator Twan Huys vertelde over de 'boter-verkrachtingsscène' in zijn film Last Tango in Paris. Hij en acteur Marlon Brando hadden de 19-jarige actrice Maria Schneider pas vlak voor het draaien verteld dat haar personage anaal verkracht zou worden. Dat Brando's personage daarbij boter gebruikte, daar kwam ze pas tijdens het filmen achter. Dit om haar lekker 'authentiek' te laten reageren.

Zijn uitspraken verschenen deze week in de Amerikaanse versie van glossy Elle en leidden dus tot verontwaardiging, niet alleen van Jessica Chastain. Bertolucci's reactie: een belachelijk misverstand. De actrice was niet gepenetreerd en ze wist van 'het geweld', dat in het script vermeld stond.

Veel gedoe om een beetje boter dus? Nee. Allereerst: een regisseur die denkt dat hij een acteur moet overvallen om iets authentieks te krijgen, vertrouwt zijn eigen capaciteiten niet en neemt zijn acteurs niet serieus. De 'indrukwekkendste' verkrachtingsscènes zijn door regisseurs tot in de puntjes voorbereid, waarbij goed werd geluisterd naar de acteurs. Isabelle Huppert is weergaloos in Elle (2016), waarin de verkrachting stap voor stap was gechoreografeerd. De verkrachting in Deliverance (1972) werd in één take opgenomen omdat Ned Beatty, die het slachtoffer speelde, het maar één keer wilde doen.

In The Accused (1988) speelde de toen 25-jarige Jodie Foster het slachtoffer van een groepsverkrachting. Regisseur Jonathan Kaplan was voorzichtig, alles werd doorgesproken. En toch weet Foster niets meer van de draaidag; haar hersenen gingen tijdens het filmen in de slaapstand. Een van de 'verkrachters' moest tussen de takes door overgeven. Verrassingen zijn dus echt niet nodig om emotionele betrokkenheid te krijgen van de acteurs, dat ligt al in de aard van zo'n scène zelf.

Bertolucci overviel Schneider, op de draaidag zelf. Haar tegenspeler zat in het complot. Ze wilde niet, maar ze was te onervaren, te machteloos en te eenzaam als jonge vrouw op de set om 'nee' te kunnen zeggen. Juridisch gezien is het geen verkrachting, maar in Last Tango in Paris kijk je wel naar een 19-jarig meisje dat tegen haar zin tegen de grond wordt gedrukt en wordt vernederd omdat twee oudere, machtigere mannen dat wilden. Dat is onaangenaam genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden