De Indische Oceaan is geen zee, maar een idee

Het water van de Indische Oceaan spoelt langs licht ontvlambare landen als Somalië, Jemen, Iran en Pakistan en, meer westelijk, langs Birma, India, Maleisië en Indonesië....

Opkomende wereldmachten India en China zullen elkaar in hun jacht op grondstoffen steeds vaker treffen rond de Indische Oceaan. De zee combineert ‘de centrale rol van de islam’ dan ook met ‘wereldwijde energiepolitiek’ en zal steeds meer het toneel zijn waar de ‘gelaagde, multipolaire wereld aan het licht komt’. De Indische Oceaan is, kortom, niet zo maar een geografische benaming, zij is ‘een idee’.

Zulke verbanden leggen is een kolfje naar de hand van de Amerikaanse journalist Robert D. Kaplan, die deze observaties doet in het maart/aprilnummer van Foreign Affairs. Kaplan staat bekend om zijn goed verkopende boeken, waarin hij analyses en voorspellingen verpakt in beeldend geschreven reisreportages. Als die voorspellingen niet uitkomen, heeft hij al een volgend boek geschreven, met al even plausibel klinkende nieuwe visies.

In Foreign Affairs geeft Kaplan een voorproefje van zijn komende boek, dat de Indische Oceaan behandelt. Kaplan laat zien hoe snel China en India hun zeevloot uitbouwen, waarbij China komend decennium de VS zal inhalen. De Amerikaanse marine, maant hij, moet de ‘vreedzame opkomst’ van India en China in goede banen leiden en gaan bemiddelen bij de conflicten die beide landen ‘onvermijdelijk’ met elkaar krijgen.

Van een centrale rol voor de Indische Oceaan is weinig te merken in andere buitenlandse bladen. Slechts drie aangrenzende landen komen aan bod. Time schetst diepgravend de achtergrond van de oorlog in Sri Lanka, waar de regering grondgebied schoonveegt dat op de Tamil Tijgers is veroverd, en de bewoners in kampen plaatst die ze niet mogen verlaten. Ook wijdt het een pagina aan India, in een lezenswaardig themadeel over de worsteling van kranten in de VS en Europa. In India blijven de oplagen wel groeien, door de opkomst van de middenklasse, de alfabetisering, en vooral door het kleine aantal aansluitingen op internet, dé verspreider van ‘gratis’ nieuws.

Ook Newsweek brengt een verhaal uit India, van een ex-krottenwijkbewoner die vindt dat Oscarwinnaar Slumdog Millionaire nog een te positief beeld geeft van een krottenwijk. In Der Spiegel tot slot een onthullend stuk over ‘de knieval’ voor de Taliban van Pakistan door het toestaan van islamitische wetgeving in de Swatvallei. De Talibanzender noemt er dagelijks de namen van wie zijn baard afschoor of te uitbundig danste; de lijken van de ergste ‘verraders’ worden later teruggevonden. Maar over de oceaan: geen letter.

Marnix de Bruyne

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden