reportage restaurant saravanaa bhavan

De Indiase oprichter van Saravanaa Bhavan was een moordenaar. Zijn dosa blijven onverminderd populair

Indiaas restaurant Saravana Bhavan in Amsterdam. Beeld Simon Lenskens

Saravanaa Bhavan is een grote Zuid-Indiase restaurantketen met twee vestigingen in Nederland. De fantastische dosa zijn onomstreden, de pas overleden oprichter Pitchai Rajagopal, bijgenaamd de Dosa King, was dat niet. Hij was veroordeeld tot levenslang, maar dat lijkt de massaal toestromende gasten niet te hinderen. 

Op een chaotisch kruispunt in de Amsterdamse wijk De Pijp zit een pand waar zolang men zich herinneren kon geen horecazaak wilde slagen. De grauwe, hoekige kolos, eerder een pand van ABN Amro, was met geen mogelijkheid gezellig te krijgen, en een trits aan mediterrane, Aziatische, shared-dining-achtige concepten ging binnen het jaar weer over de kop. 

Daar zit de nieges op,’ zeiden ze dan in de buurt: op die locatie rust een vloek, mogelijk ontstaan door wangedrag van eerdere bewoners.

Maar begin 2016 streek er een zaak neer waarvoor de gasten vanaf dag één in drommen op de stoep stonden. Verbaasd keken fietsers en voorbijgangers toe hoe bussenvol Indiase families achter in de rij plaatsnamen die regelmatig tot helemaal om de hoek liep. ‘Saravanaa Bhavan: World’s no. 1 Indian Vegetarian Restaurant’ stond in koeienletters op het raam.  

Het bleek onderdeel van een keten, aangestuurd vanuit miljoenenstad Chennai (beter bekend als Madras), en trok in eerste instantie vooral heel veel Zuid-Indiase expats die vanuit het hele land en soms zelfs Duitsland hier hun heimwee kwamen weg eten. Maar later wisten ook steeds meer Nederlanders hun weg naar het lelijke bankgebouw te vinden. Vooral de onweerstaanbaar knapperige, rijkgevulde dosa vielen in de smaak: vliesdunne crèpes  ter grootte van een fietswiel, geserveerd met chutney’s en sambar – pittige linzensoep met tamarinde.  Maar er werden ook malse, gestoomde broodjes geserveerd (idli) en de hartige donuts die we hier vooral kenden als de Surinaams-Hindoestaanse bara, maar die in Zuid-India vada heten. Alles knettervers, supersmakelijk, schappelijk geprijsd én zonder vlees, vis en ei, zoals het geweldloosheidsprincipe van het hindoeïsme voorschrijft.

Saravanaa Bhavan: World’s no. 1 Indian Vegetarian Restaurant’ stond in koeienletters op het raam. Beeld Simon Lenskens

 ‘Goed karma heeft de nieges verslagen!’ grapte ik in de lovende restaurantrecensie die ik destijds voor Het Parool maakte – maar zo zou ik dat nu denk ik niet meer opschrijven. Want bij Saravanaa Bhavan mag dan voor de gerechten geen bloed worden vergoten, de zaak zelf werd al die tijd geleid en grootgemaakt door een man die werd veroordeeld voor moord. 

Pitchai Rajagopal heette de ondernemer, die drie weken geleden, 71 jaar oud, overleed aan een hartaanval. Dat gebeurde luttele dagen nadat hij was begonnen aan een levenslange gevangenisstraf, die hij moest uitzitten voor een moord uit 2001.  Rajagopal wilde trouwen met de jonge dochter van één van zijn filiaalmanagers, maar die verkoos een andere man: Prince Santhakumar. Na het stel meermaals te hebben laten intimideren en mishandelen, zou hij opdracht hebben gegeven hem te doden. Santhakumar werd gewurgd teruggevonden in de bergen. 

Reeds vijftien jaar geleden werd Rajagopal veroordeeld, maar door steeds verder procederen, borgtocht en gezondheidsproblemen zat hij alles bij elkaar nog geen jaar vast. En hoewel de Indiase pers jarenlang geen genoeg kreeg van de details rond het gebeuren, belette dit schandaal Rajagopal niet zijn wereldwijde imperium razendsnel uit te breiden: naar 35 Saravanaa Bhavan’s  in India en nog 85 in de rest van de wereld. 

Ook in De Pijp lijkt de drukte, drie jaar na de opening, nauwelijks afgenomen. Vier- tot zeshonderd mensen per dag eten er, en begin dit jaar opende er ook een vestiging in Den Haag. Het interieur is zo geruststellend lelijk als alleen héél goede restaurants zich kunnen veroorloven, met gele pilaren en stoelen van glanzend bruin skai. Pastelkleurige prenten sieren de muren, van de olifantsgod Ganesh en zijn broer Murugan, de god met vele gezichten die de patroonheilige is van Tamil Nadu. Aan de tafels veel Indiase gezinnen en uitwisselingsstudenten, maar ook typisch hoofdstedelijke hipsterstelletjes en klassieke vegetariërs op sandalen. 

Interieur van restaurant Saravanaa Bhavan in De Pijp in Amsterdam. Beeld Simon Lenskens

Bedrijfsleider Gopala Krischnan (41) komt uit Chennai, net als het management en keukenpersoneel. Hij werkt 12 jaar voor het bedrijf, en is sinds anderhalf jaar hier in Nederland. Trots vertelt hij over de ­Tamilkeuken die zo anders is dan de Punjabi-keuken. Die is gebaseerd op veel brood en curry en gebruikelijker in Europese Indiase restaurants – bij ­Saravanaa Bhavan kun je die trouwens ook eten, want het menu telt meer dan vierhonderd gerechten. 

‘Maar iédereen wil onze dosa met masala-aardappels eten, en onze idli met sambar is het gezondste ontbijt dat er bestaat.’ In de keuken laat de chef zien hoe hij het licht gefermenteerde beslag van linzen en rijst flinterdun en wijd uitsmeert op de grote plaat, en rijk besprenkelt met ghee (geklaarde boter). De crèpe wordt om een flinke berg vulling gevouwen. ‘U krijgt er sambar bij, en drie soorten chutney: van geraspte kokosnoot, met koriander en van tomaat en ui.’ Gerechten worden geserveerd op roestvrijstalen borden.

Beeld Simon Lenskens

Over zijn overleden baas wil hij niets dan goeds horen. ‘Wat hij voor Chennai en voor de Tamilkeuken heeft gedaan is ongelooflijk. Hij groeide op in heel eenvoudige omstandigheden, maar bouwde zijn bedrijf op de principes van eerlijkheid, hygiëne, loyaliteit en hard werk. Ze noemden hem de Dosa King, en dat was hij ook, maar hij was zoveel méér dan dat.’ 

Selfmade man Rajagopal geniet onder zijn werknemers een enorme loyaliteit. Geboren in een lage kaste en opgewerkt tot restauranttycoon, garandeerde hij voor zijn personeel arbeidsvoorwaarden die, zeker voor Indiase begrippen, bijna ongeëvenaard zijn. Gratis gezondheidszorg en onderwijs voor de kinderen, een bruiloftsfonds voor dochters, een pensioenstelsel, hulp bij  huisvesting.  in zijn geboortedorp richtte hij indrukwekkende tempels op voor Murugan, de god met veel gezichten, waar dagelijks duizenden pelgrims komen bidden.

Dus vraag Krischnan naar ‘de geruchten’ rondom de misdaad van zijn baas, dan vertrekt zijn gezicht. ‘Nee, daar wil ik het beslist niet over hebben. We komen allemaal rozen en doornen tegen op ons pad – je moet niet oordelen over andere mensen. Ik zie Rajagopal als mijn peetvader, zonder wie ik helemaal nergens was geweest, en ik ben erg verdrietig over zijn dood. Als jij je kind voedt mag je toch hopen dat het ook fijne dingen over jou zegt als je overleden bent?’

Ondertussen hebben Rajagopals zonen het imperium overgenomen: zijn oudste doet de internationale tak, zijn jongste, Saravanan, de Indiase. Juist tijdens de periode dat Rajagopal al was veroordeeld, bouwde hij zijn imperium op. 

Gemeten aan de drukte  lijkt het erop dat de mensen het eten van de dosakoning simpelweg té lekker vinden om weg te blijven. 

Daar kan geen nieges tegenop. 

R. Rajagopal

1947 Geboren in een Zuid-Indiaas gehucht als zoon van een uienverkoper.

1981 Opent in Chennai zijn eerste restaurant.

2000 Start na 20 Indiase vestigingen de internationale tak in Singapore.

2001 Saravanaa Bhavan-werknemer Prince Santhakumar, op wiens vrouw Rajagopal zijn zinnen had gezet, wordt gewurgd en begraven teruggevonden in de bergen bij Kodaikanal.

2004  Rajagopal wordt aangeklaagd voor doodslag en veroordeeld tot tien jaar cel, maar na acht maanden vrijgelaten om gezondheidsredenen.

2009 In hoger beroep wordt moord ten laste gelegd, en Rajakopal krijgt levenslang. Na drie maanden wordt hij op borgtocht vrijgelaten.

2016 Het Saravanaa Bhavan-imperium, nu meer dan honderd vestigingen, opent een restaurant in Amsterdam.

2019  Een tweede Nederlandse vestiging opent in Den Haag. Nadat Rajagopal’s straf bij India’s hoogste gerechtshof opnieuw wordt bevestigd, gaat hij voor een derde maal de cel in. Hij  overlijdt twee weken later aan een hartaanval. 

Met 120 vestigingen is Saravanaa Bhavan waarschijnlijk de op één na grootste vegetarische restaurantketen ter wereld. Alleen groter is het veganistische Loving Hut met zo’n 160 vestigingen. Loving Hut is ook  niet onomstreden – die wordt gerund door de volgelingen van Vietnamese sekteleider Ching Hai.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden