Column

'De ik-Geert-Wilders-sekte is niet te democratiseren'

Wie heeft nu nóg niet door dat het bij de PVV maar draait om één persoon, vraagt Thomas von der Dunk zich af. 'Hoeveel onnozelaars lopen er nog rond die denken dat van de PVV een democratische partij te maken valt?'

Geert WildersBeeld anp

Had u de afgelopen weken ook niet een déjà vu-gevoel, toen Louis Bontes als volgende PVV-Kamerlid de dictatoriale praktijken van Wilders aan de kaak stelde, en vervolgens prompt - want zo zijn dictators - aan de kant werd gezet? Zijn verhaal lijkt zeer op dat van degenen die hem voorgingen, zoals die andere politieman, Hero Brinkman. Waar was Bontes toen?

Hoeveel onnozelaars lopen er nog rond die denken dat van de PVV een democratische partij te maken valt? Wie heeft nu nóg niet door dat het bij de PVV maar draait om één persoon, en dat de Ik-Geert-Wilders-sekte maar één doel dient: het politieke bestaan van de Grote Leider zo lang mogelijk te rekken, omdat hij volledig van de samenleving is vervreemd en daarom na vertrek uit de Kamer als werkzoekende totaal kansloos zou zijn.

Dat is namelijk het effect van leven in een zwaar bewaakte cocon, waarin Wilders zich vanwege alle bedreigingen al een aantal jaren bevindt. Als je altijd omgeven wordt door veiligheidsmensen en met niemand gewoon contact kan hebben, wordt je vanzelf paranoïde. Van die geïsoleerde situatie weten anderen dan handig gebruik te maken. Enerzijds schermen zij je nog verder van de buitenwereld af, en anderzijds praten ze je voortdurend naar de mond teneinde hun eigen machtspositie te verstevigen: luister niet naar al die critici, luister slechts naar mij.

Louis BontesBeeld anp

Bij Wilders wordt die positie van vertrouweling die de toegang tot de Grote Leider bewaakt, ingenomen door Martin Bosma: Wilders' eigen Raspoetin. Voor Wilders geldt, wat vroeger voor veel oppermachtige koningen opging: door het byzantinisme in de eigen naaste omgeving krijgen zij een verwrongen beeld van de werkelijkheid, en dat versterkt hun zelfbeeld van uitverkorenheid.

Daarbij past dat communicatie zich in zijn geval puur beperkt tot eenrichtingsverkeer. Wilders heeft in twitter het ideale medium gevonden om zijn achterban te bereiken, omdat hij over elk thema toch niet meer dan 140 tekens te melden heeft en zijn electoraat ook niet meer dan 140 tekens bevatten kan. Dat spoort met het geestelijk onvermogen van zowel hemzelf als zijn kiezers om de wereld door andere dan de eigen wrokkige ogen te zien. Daarvoor zijn namelijk meer dan 140 tekens nodig.

Dat zagen we opnieuw in de hysterische reacties op de kritiek op Zwarte Piet: de volstrekte onwil om ook maar een poging te doen zich ooit eens in een ander te verplaatsen. Iedere instantie die de wenselijkheid daarvan voorzichtig suggereert, moet meteen worden afgeschaft: Europa, de Verenigde Naties, en vast ook de nationale ombudsman.

Die heeft namelijk geconstateerd dat het politieke klimaat in Nederland tamelijk racistisch is. Dat mag je natuurlijk nooit zeggen, zeker niet van de PVV-Kamerfractie: dat is het grote taboe in Nederland.

Nu is het woord 'racistisch' wat overtrokken, naar de angst om Wilders tegen te spreken, die met zijn populisme het politieke klimaat vergiftigd heeft, is evident. Dat ziet men in het buitenland scherper dan bij ons.

De VVD wordt door een existentiële vrees voor de PVV beheerst. Alleen zo laat zich verklaren dat Teeven voor haar onaantastbaar is en zij er geen been in zag om in 2010 bij de formatie met Wilders te pacteren, terwijl in 2012 zelfs een verkennend gesprek met de SP ondenkbaar was. Dat zou haar namelijk de hypotheekrenteaftrek kunnen kosten, die bij Wilders wèl veilig was. Het illustreert dat de VVD het behoud van voorrechten voor de rijken belangrijker dan het behoud van de rechtsstaat acht.

Intussen is daarvan natuurlijk wel onherroepelijk een boodschap naar de rest van de samenleving uitgegaan: nivelleren is erger dan discrimineren. Allochtonen maken puur op grond van hun achternaam bij sollicitaties nog steeds een kleinere kans om aangenomen te worden.

Ook is recent gebleken dat niet-blanke inwoners van dit land die niets misdaan hebben een heel wat grotere kans lopen om zomaar bij een controle door de politie staande gehouden te worden dan zelfs het Tokkie-achtige deel van het PVV-electoraat. Wat deze vorm van discriminatie met onschuldige burgers doet, interesseert de PVV uiteraard niets: die is alleen in haar eigen ressentimenten geïnteresseerd.

Daarom zijn pogingen tot democratisering van de PVV zinloos, want democratie betekent voor andermans opinies openstaan. Overigens - en ook dat spoort goed met het PVV-gedachtegoed - heeft de PVV-kiezer aan eigen inspraak helemaal geen behoefte. Bij een recente opiniepeiling bleek 60 procent van de Nederlanders naar een sterke leider te verlangen - een percentage dat men eerder in het Duitsland van 1932 verwacht - dus zo gek is het niet dat een groot deel daarvan zijn heil bij Wilders zoekt.

Dat hij bovendien uitschot aantrekt, is recent bij de door PVV-Kamerlid Joram van Klaveren georganiseerde Pro-Zwarte-Piet-demonstratie gebleken, waar een voor onafhankelijkheid van haar land demonstrerende Papuaanse vrouw door zijn aanhang de meest gore racistische verwensingen naar haar hoofd geslingerd kreeg. Maar dat mag je natuurlijk niet zeggen, want dan wordt de stem des volks gedemoniseerd.

Het was jarenlang in Den Haag verboden om de PVV extreem-rechts te noemen - een vergelijking met de FPÖ van Haider, het Vlaams Blok/Belang van De Winter of het Front National van Le Pen was not done.

Het opmerkelijke is dat Wilders intussen niet alleen op Europees niveau contact met die partijen zoekt, maar die partijen zelf de laatste tijd gematigder worden, terwijl de PVV juist in Den Haag elk compromis afwijst en zich steeds verder isoleert. Nog even, en rechts van de PVV bevindt zich binnen Europa nog slechts de Griekse Gouden Dageraad.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist voor Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden