De ijscowboys van 1987

De tv-serie 'Andere Tijden Sport' onthult in het eerste deel het geheim van Jan Bos tijdens het WK- schaatsen van 1987 in Thialf. De making of volgens de makers.

ANNA VAN DEN BREEMER

De presentator: Tom Egbers

'Bij Andere Tijden Sport heb je de luxe - zes redactievergaderingen - om echt na te denken over een invalshoek van een aflevering. Bij Studio Sport gaat het om een soundbite van een minuut en tien seconden. Alles moet snel.

'De eerste aflevering gaat over het eerste wereldkampioenschap in een overdekt stadion in 1987, in Thialf. Voorgaande jaren had men onder zulke verschillende weersomstandigheden geschaatst dat een overdekt stadion nodig was om gelijke kansen te creëren voor de schaatsers. In het stadion was het een grote chaos. Er waren 16 duizend kaartjes verkocht, maar zo veel plekken waren er niet. Achteraf blijkt dat het echt linke soep was. Fans en beveiligers stellen dat het een wonder was dat er geen ongelukken zijn gebeurd.

'Dat is typisch Andere Tijden Sport: nieuw licht werpen op een oude zaak. Het gaat niet enkel om mooie en nostalgische archiefbeelden.

'Ze zeggen: wie de geschiedenis niet kent, snapt de wereld van nu niet. De beelden die je van dat bomvolle stadion ziet, houden je een spiegel voor. Toen stonden alle Nederlanders uit volle borst het Russische volkslied mee te zingen voor de Rus die op het podium stond. Die solidaire sfeer, die zou je nu niet meer zo snel meemaken.

'Ik zou wel 35 afleveringen Andere Tijden Sport willen maken per jaar. Nu worden we geprogrammeerd tijdens de zomer en winter in het gat van dat andere programma. Dat is jammer.'

De maker: Kees Jongkind

'Ik ben voor de tweede aflevering van Andere Tijden Sport met schaatser Jan Bos teruggegaan naar Berlijn, waar hij in 1998 tijdens dat historische weekeinde de eerste Nederlandse wereldkampioen sprint werd. In een gesprek met researcher Misha Wessel had Bos ooit iets kleins laten vallen, over een zelfgeknutseld aluminium plaatje. Dat zorgde ervoor dat hij won. Niemand wist er vanaf, zelfs zijn toenmalig trainer Peter Mueller niet.

'Bos had voorafgaand aan het WK moeite met bochten omdat hij steeds met zijn schoen op het ijs kwam. Zijn nieuwe klapschaats was 3 millimeter lager dan de vorige. Hij bedacht dat er een plaatje tussen moest. Hij faxte een tekening naar zijn ouders en die schakelden een bevriende meubelmaker in. Zijn ouders wisten via via een man te vinden die toch naar Berlijn zou rijden. Die heeft ze mee genomen.

'De geestelijk vader van Andere Tijden Ad van Liempt had de filosofie dat er ongeveer twintig jaar tussen een gebeurtenis en een aflevering moet zitten. Dan heeft het onderwerp vrede met wat er gebeurd is, komt er afstand en kun je het er open over hebben. Daar geloof ik heilig in. Als Bos nog had geschaatst, en hij zich nog druk had moeten maken over zijn prestaties, dan had ik deze Andere Tijden Sport niet met hem gemaakt.'

Het onderwerp: Jan Bos

'Ik had nooit iemand over die aluminium plaatjes verteld, nee. Wel heb ik ze altijd bewaard. Ik heb ze ook nu weer mee. Ik geloof echt dat ik door die plaatjes wereldkampioen ben geworden.

'Die plaatjes zijn symbolisch voor mij. Dat je als sporter zelf ook moet nadenken en niet alles uit handen moet geven. Toen ik erachter kwam dat mijn nieuwe schaats lager was dan de vorige, en dat het daardoor niet lekker ging, heb ik een tekeningetje gemaakt in mijn hotelkamer. Zo'n dun plaatje ertussen en klaar. Je hebt het zelf in de hand of je gaat winnen of niet.

'Ik heb als sporter altijd zelf die verantwoordelijkheid genomen. Ook met gezond voedsel, bijvoorbeeld. Ik wist precies wat ik wel en niet moest eten. Dan sjouwde ik overal een bakje roggebrood naartoe.

'Als junior droomde ik van een carrière als allroundschaatser. Toen ik bij de sprintopleiding werd ingedeeld, viel mijn hele carrière in duigen, zo voelde het. Sprinten, dat was voor Japanners en Russen.

'In het team van Mueller kreeg ik zelfvertrouwen. Hij zei: je kunt het wel. In die tijd waren Mueller, Wennemars en ik als cowboys. We domineerden alle records. Terug in die hal in Berlijn kon ik alles weer terughalen. Dat jaar was de mooiste periode van mijn carrière.'

De eindredacteur: Jurgen Leurdijk

'De laatste aflevering Andere Tijden Sport gaat over de Nederlander Roelof Thijs, die hier het ijsspeedway op de kaart zette. Dit is een vergeten sport, waarbij motoren met banden vol spijkers met meer dan 100 kilometer per uur over een glad gedweilde ijsvloer scheuren. In de jaren zeventig was het heel populair in Nederland. Roelof Thijs, die naam had voor fans een magische klank.

'Door in dit verhaal te duiken, krijg je een heel menselijk verhaal te horen. Thijs krijgt vlak na het WK in 1984 een verkeersongeval en raakt ernstig gewond. Het betekende het einde van zijn carrière.

'Het is fijn om ook eens een winterverhaal te brengen dat niet over schaatsen gaat. Het maakt het werk wel lastiger. Er is weinig archiefbeeld en het team moest naar Zweden afreizen om een goede ijsspeedwaybaan te vinden om te filmen.

'Sport is drama, succes en emotie. De oorlog die woedt bij Ajax is over vijftien jaar een prima onderwerp van Andere Tijden Sport. Ik werk normaal voor Studio Sport waar de waan van de dag regeert. Wij zijn van de uitslag: 1-0, bal op de paal. Bij dit programma komen de twee culturen van NOS en de VPRO samen. De NOS heeft kennis van het spel, de VPRO weet het verhaal achter de mens naar voren te brengen.'

1 januari, 23.09 uur, Ned. 1: 'Thialf, 't dak eraf'

8 januari, 22.17 uur, Ned. 1: 'Heya Jan Bos'

15 januari, 22.14 uur, Ned. 1: 'De Koude Oorlog van Roelof Thijs'

Wintertrilogie De 'Andere Tijden Sport'-wintertrilogie

trok vorig jaar gemiddeld 1,3 miljoen kijkers.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden