De ideeën van socialisten zijn zo vierkant als een baksteen

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Schrijver Norman Mailer en zijn vrouw Adele, 29 december 1960. Beeld ap

New York, 25 januari 1955

Het is geen toeval dat de meeste socialisten in dit land uit de middenklasse komen. Ze haten onze samenleving, en ze haten de Sovjet-Unie nog meer - net als ik. Het zijn linkse antistalinisten, maar wat ze zo teleurstellend maakt, ook voor henzelf, is dat ze de ene maatschappij willen verruilen voor de andere.

Hun ideeën zijn zo vierkant als een baksteen. Zelfs Malaquais, de grootse socialistische denker die ik ken, denkt in complete blokken. Zijn denkbeelden hebben de grootsheid van een kathedraal, maar hij heeft elke vierkante decimeter van een tegel voorzien, en dus zal hij nooit een bouwwerk optrekken dat oplost in het licht.

Één reden waarom ik hem toch trouw blijf: ik ben de dorpsjongen die op een avond kwam binnen slenteren en bleef hangen om de kathedraal te bewonderen.

Ik was een stoute jongen en ik spijbelde om kiezelstenen naar de vleermuizen te gooien. Maar wat de arme Malaquais niet verdragen kan, is de stilte nu ik vertrokken ben. Besdeesd, kleinhartig als een oude vrek, bereidt hij zich voor om naar buiten te gaan en een nieuwe hoed te kopen.

Hij maakt zich geen illusies: ze zullen hem niet vasthouden in het dorp om hem een nieuwe kathedraal te laten bouwen. Hij gaat terug naar de oude om er te zien hoe de vleermuizen zich vermenigvuldigen - maar het is zo donker daar. Zelfs broeder Jean heeft een beetje frisse lucht nodig.

Norman Mailer (1923-2007), Amerikaanse schrijver. Ingekort fragment uit Antaeus - Notebooks, Journals and Diaries. Collins Harvill, 1989.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden