De idealen van Asscher en Roemer komen overeen, de aanpak alles behalve

Na aanvankelijke tegenzin door de deelnemers vond vrijdagavond toch de linkse derby plaats: Lodewijk Asscher versus Emile Roemer bij EenVandaag. Het programma organiseerde het debat als tegenhanger voor de rechtse een-op-een tussen Rutte en Wilders, die komende maandag plaatsvindt.

Lijsttrekkers Lodewijk Asscher (R, PvdA) en Emile Roemer (L, SP) voor aanvang van het debat bij EenVandaag voor de Tweede Kamerverkiezingen Beeld anp

In eerste instantie bedankte de PvdA voor een debat bij EenVandaag tegen de SP of GroenLinks. Asscher wilde geen strijd tussen linkse partijen, hij beschouwde de rechtse Rutte en Wilders als zijn tegenstanders. In tweede instantie stemde hij toch in; de PvdA kan in deze fase elk beetje publiciteit gebruiken.

Roemer ging de strijd tegen zijn linkse rivaal graag aan, het was voor hem een uitgelezen kans om Asscher op het beleid van diens kabinet aan te vallen. In de peilingen schommelt de SP rond de 15 zetels, de PvdA rond de 12. Beide partijen zijn voorbijgestreefd door de linkse concurrent GroenLinks, die van de opiniepanels circa 16 zetels krijgt.

Munitie

Voordat de handschoenen uitgingen, voorzag EenVandaag de kandidaten van wat munitie voor het debat. Uit opinieonderzoek bleek dat SP-sympathisanten graag zouden zien dat de SP meer geld zou uitgeven aan Defensie. De PvdA-aanhang vond dat Asscher wel met wat meer trots het kabinetsbeleid zou mogen uitdragen.

Vervolgens ontspon zich een strijd tussen de linkse vicepremier en de linkse oppositieleider. De idealen kwamen wellicht grotendeels overeen, maar de aanpak van de een was voor de ander volstrekt verkeerd.

Sinds het hoogtepunt van de crisis zijn er 200 duizend banen bijgekomen, stelde Asscher. Harde bezuinigingen van het kabinet hebben juist 365 duizend banen gekost, beweerde Roemer. 'U bent boekhoudertje geweest en bent de mensen vergeten', verweet hij Asscher. 'U zat de afgelopen jaren in uw vertrouwde positie nee te schudden', beet Asscher Roemer toe.

Op de rails

Het kabinet heeft het land juist weer op de rails gekregen, stelde de PvdA'er. 'We hebben al elf kwartalen op rij economische groei. Er wordt weer geïnvesteerd en er komen meer banen dan ooit.' Een veel te rooskleurig beeld, vond Roemer. 'Ik hoor hier Mark Rutte. Omdat u een sprintje wilde trekken naar de Europese 3 procent, zitten mensen langdurig in de armoede of zijn ze gedwongen van flexbaan naar flexbaan te gaan.'

In datzelfde patroon herhaalde het debat zich op de thema's immigratie en zorg. Waar was u toen ik de waarden van ons land in een participatieverklaring vastlegde, wilde Asscher weten. Symbolische wetgeving, vond Roemer, terwijl de integratie de afgelopen jaren in de soep liep. 'Het inburgeringsbeleid is aan de markt gegeven, aan sjoemelaars. Help mensen door ze echt de taal te laten leren.' Asscher: 'De SP kijkt weg als wij de regels en waarden van ons land aan mensen uit het Midden-Oosten vertellen.'

Lijsttrekkers Lodewijk Asscher en Emile Roemer schudden elkaar de hand, na afloop van het debat bij EenVandaag voor de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld anp

Defensieplannen

De PvdA'er viel Roemer aan op de defensieplannen in het SP-programma. 'U bezuinigt een miljard op defensie. Je kunt terroristen niet bestrijden door tomaten te gooien. Uw eigen achterban is het met mij eens.' De SP investeert het meeste van alle partijen in de veiligheidsdiensten en de marechaussee, verweerde Roemer zich.

Asscher noemde het Nationaal Zorgfonds van de SP een 'gevaarlijk bureaucratisch experiment, een soort Bermudadriehoek waar heel veel geld in verdwijnt'. Roemer maakte Asscher vervolgens uit voor 'marionet van de zorgverzekeraars'. Bovendien maakte de PvdA'er 'mooie sier' met het manifest van Hugo Borst over verpleeghuiszorg zonder de benodigde miljarden ervoor uit te trekken.

Stampvoeten

Tot slot reikte Roemer Asscher toch nog de hand: of de PvdA met de SP wilde samenwerken, maar dan wel zonder de VVD. Die hand nam Asscher niet aan. Ook hij zag liever geen VVD in een volgende coalitie, maar 'met vier jaar stampvoeten in de hoek bereik je niks'. 'U houdt de deur naar de VVD open', concludeerde Roemer.

De gemeenste tik in de uitzending kwam van presentator Pieter Jan Hagens. Die richtte zich tot slot tot de kijker en zei: 'U vraagt zich misschien af waar Jesse Klaver van GroenLinks is, de derde speler op links. Die ontvangen wij aanstaande dinsdag voor een solo-interview.'


De zwevende kiezer

'We moeten de sociaal-democraten steunen'
Eliza Zmijewska (62), Amsterdam
Zweefde: tussen SP en CDA
Nu: D66 en PvdA

'Gisteravond vond ik Roemer prettiger dan Asscher. Maar in het partijprogramma van de PvdA kan ik me meer vinden dan in dat van de SP. Asscher is ongeloofwaardig door wat zijn partij allemaal heeft teruggeschroefd de afgelopen vier jaar. Dat blijft aan hem kleven. Ik hoop alleen echt niet dat de PvdA zo klein blijft als nu uit sommige peilingen blijkt. We moeten de sociaal-democraten steunen, als antwoord op die populistische tendens die overal in Europa zichtbaar is. 'Maar misschien ligt die oplossing niet bij de PvdA en moet er iets nieuws komen. Kijk naar het enorme succes van GroenLinks. Ik zou niet zo snel op Klaver stemmen ik vind hem te naïef-positief maar gun het ze wel dat ze groot worden. Mocht ik geen PvdA stemmen, dan is voor mij D66 nog een optie.'

Eliza Zmijewska. Beeld Jiri Buller / de Volkskrant

'D66 is boven komen drijven als alternatief'
Enrico Tempert (37), Nijverdal
Zweefde: tussen SP, PVV, PvdA en D66
Nu: PvdA en D66

'Toen Monasch wegging dacht ik even: gelukkig, nu kan ik weer op de PvdA stemmen. Maar Asscher heeft me steeds teleurgesteld. Hij was slap in de debatten en groeide daar ook niet in. Roemer is in die zin beter, maar de SP is voor mij al afgevallen. Hun softe houding tegenover Rusland bevalt me niet. 'Klaver maakt een mooie ontwikkeling door, maar draagt geen echte oplossingen aan. Steeds vraag ik me af: hoe ziet hij dat voor zich? Bijvoorbeeld het afschaffen van kolencentrales. Wat komt daar dan voor in de plaats? Ik denk dat kiezers die straks op GroenLinks stemmen bedrogen uitkomen. In die zin lijkt GroenLinks op de PVV: mooi verpakte ideeën, maar is het realistisch? D66 is de laatste week boven komen drijven als minst slechte alternatief voor de PvdA.'

Enrico Tempert. Beeld Jiri Buller / de Volkskrant

'Roemer wist Asschers achilleshiel te vinden'
Klaas Luchtmeijer (60), Amsterdam
Zweefde: tussen GroenLinks en PvdA
Nu: nog steeds

'In vergelijking met het RTL-debat sprak dit EenVandaag-debat me veel meer aan. Een stuk respectvoller, zo één op één. Opmerkelijk wel dat Roemer en Asscher zo veel raakvlakken hebben, maar dat ze toch vooral hun verschillen gingen uitvergroten. 'De advertentie van Asscher vond ik naast dat het net wat te veel tekst was een heldere uiteenzetting. Maar de afgelopen kabinetsperiode met de VVD blijft een achilleshiel. Die wist Roemer steeds te vinden. 'Ik vind ook dat de PvdA de laatste vier jaar de dingen te makkelijk heeft weggegeven, dus dat blijft een punt van twijfel. Als ik voor ze kies, gaan ze dan straks wel genoeg tegengas geven? GroenLinks met alle aandacht voor klimaat en duurzaamheid blijft ook nog een optie. Daar zou ik vooral voor m'n kinderen en kleinkinderen op stemmen.'

Iris Koppe

Klaas Luchtmeijer Beeld Jiri Buller / de Volkskrant

Klimaatpetitie

'Het klimaat moet onderwerp worden van het NOS-debat op de avond voor de verkiezingen.' Een petitie met dit pleidooi was vrijdagmiddag na één dag al meer dan 3000 keer ondertekend. De initiatiefnemers hekelen het feit dat er in de verkiezingsdebatten nauwelijks aandacht is voor het milieu. 'En dat terwijl het klimaat een heel belangrijk thema wordt voor het nieuwe kabinet nu het klimaatverdrag van Parijs is ondertekend', zegt mede-initiatiefnemer Liset Meddens.

Dolf Mol en Liset Meddens hebben de NOS twee keer direct benaderd, maar tot nu toe alleen teruggehoord dat de lijsttrekkers zelf stellingen mogen meenemen. Donderdagavond zond de NOS wel een groot item uit waarin oud-minister van Milieu Ed Nijpels zijn zorgen uitte over de geringe aandacht voor het milieu en het klimaat in de campagne. 'Maar in dat item werd met geen woord gerept over onze actie', aldus Liset Meddens.

Bij het RTL-Carrédebat afgelopen zondag ging geen van de stellingen over het klimaat, al begon Marianne Thieme wel zelf over klimaatverandering bij een stelling over de bedreiging van onze cultuur. Bij het eerste tv-debat van RTL, het Rode Hoeddebat, stipte één van de zes stellingen het klimaat zijdelings aan: 'Om files te bestrijden moet autorijden in de spits veel duurder worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden