De hypotheek als probleem

Als een huiseigenaar zijn hypotheek niet meer betaalt, komt hij bij de afdeling 'bijzonder beheer' terecht. Die beslist over gedwongen verkopen en rentepauzes.

Steeds meer Nederlanders betalen de rente en aflossing op hun hypotheek niet. Uit kwartaalcijfers die de grote banken onlangs publiceerden, blijkt dat het aantal wanbetalingen zonder uitzondering snel oploopt. Aangezien de werkloosheid sinds het uitbreken van de crisis is verdubbeld en alleen maar sneller toeneemt, zien elke dag meer Nederlanders hun inkomen dalen. Betalingsachterstanden op hypotheken beloven daardoor alleen maar groter te worden.


Dat is een zorg voor huizenbezitters die het betreft, en ook voor de banken. Want, zoals wel vaker in een crisis, komt het ongeluk niet alleen. Wie vroeger zijn hypotheeklasten niet meer betaalde, verkocht het huis doorgaans met een prettige overwaarde en liep schuldenvrij het notariskantoor uit. Maar nu de prijzen van huizen in vijf jaar tijd zo'n 20 procent zijn gedaald, staan naar schatting 1 miljoen huishoudens in Nederland 'onder water'. Hun hypotheekschuld is groter dan de waarde van hun huis.


Wanneer die mensen gedwongen hun huis moeten verkopen, blijft er dus een restschuld over. Vaak enkele tienduizenden euro's. Geld dat uiteindelijk door iemand betaald moet worden. In de eerste plaats door de huiseigenaar, of de Nationale Hypotheekgarantie. Maar als die niet over de brug komen, zal de bank het verlies zelf moeten nemen.


Niet voor niets zijn de afdelingen 'bijzonder beheer' bij de hypotheekbanken een van de weinige snel groeiende bedrijfsonderdelen, waar constant nieuwe medewerkers worden gezocht. Wie zijn hypotheek niet betaalt, komt bij bijzonder beheer terecht. Het is de taak van de medewerkers daar om het verlies voor de bank zo klein mogelijk te houden.


Officieel is bijzonder beheer volgens alle banken erop gericht na te gaan waarom iemand zijn verplichtingen niet nakomt, en of daarin verbetering mogelijk is door besparing. Maatwerk kortom, waaruit blijkt dat de bank haar zorgplicht serieus neemt. Is de klant een notoire potverteerder die zijn telefoon niet opneemt, dan is het zaak zijn huis zo snel mogelijk te verkopen en de schade voor de bank te beperken. Bij een gezin dat door baanverlies tijdelijk niet aan de verplichtingen kan voldoen maar goede kans heeft er weer bovenop te komen, kan de bank een rentepauze inlassen. Want als er een oplossing gevonden kan worden zonder het huis te verkopen, is dat in de praktijk vaak aanzienlijk goedkoper.


Uit de ervaringen die de Vereniging Eigen Huis (VEH) afgelopen jaar heeft verzameld, blijkt dat de manier waarop banken niet-betalende klanten benaderen nog altijd sterk uiteenloopt. Zelfs binnen een bank kan de aanpak per medewerker aanzienlijk verschillen. 'Sommigen beginnen direct met dreigtelefoontjes', zegt Karin Boog, financieel specialist bij de VEH. 'Andere bankmedewerkers proberen juist in gesprek te komen met hun klanten en een duidelijker beeld te krijgen van de problemen.'


Het valt Boog op dat banken veel alerter zijn geworden op betalingsachterstanden en al bij één uitblijvende overschrijving aan de telefoon hangen. Vroeger ging er soms wel drie maanden overheen, voordat de bank van zich liet horen. Boog juicht die verhoogde assertiviteit toe. 'Hoe eerder bank en klant in gesprek komen, hoe minder schade. Bij betalingsachterstanden leggen veel banken namelijk een boete- rente op, waardoor de problemen alleen maar groter worden. '


Voor klanten die zelf met de bank contact opnemen omdat zij betalingsproblemen zien aankomen, is bij veel banken minder aandacht. 'Dan is het vaak heel lastig om iemand aan de lijn te krijgen. Jammer omdat het natuurlijk nog beter is om al voordat de betalingsproblemen zich voordoen daarover te spreken.'


Niet alle banken hebben hun bijzonder beheer zo geregeld voor mensen die nog geen betalingsproblemen hebben, ziet ook Nadja Jungmann, lector schulden en incasso aan de Hogeschool Utrecht. Dat zorgt geregeld voor een slechte start als de huiseigenaar de hypotheek niet meer betaalt. 'Vaak krijgen mensen dan ineens wel een stevige brief van de bank en worden ze boos.'


Het is een dure grap om in die woede te blijven steken, zegt zowel Jungmann als Boog. Want hoe langer een oplossing uitblijft, hoe hoger de kosten oplopen. Bij een gedwongen verkoop komen naast het verlies op de hypotheek ook de incassokosten, de rekeningen van de notaris en de makelaar voor rekening van de huiseigenaar. Om nog maar te zwijgen over de duizen- den euro's die een executieveiling kost.


Toch kan een snelle gedwongen verkoop soms voor iedereen de beste optie zijn. Omdat het er nou eenmaal niet in zit dat iemand zijn hypotheeklasten binnen enkele jaren weer kan voldoen. Maar een volwaardig gesprek tussen de huiseigenaar en de bank is wel een voorwaarde om daarover een goede afweging te maken. Om na te gaan of banken hun best doen om tot zo'n gesprek te komen heeft de Vereniging Eigen Huis op haar website een meldpunt geopend waar huizenbezitters hun ervaringen kwijt kunnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden