Column

De hypergevoeligheid van Hollandse publieke opinie

Hoe vluchtelingen de gure tegenwind voelen.

De auto van Adnan uit Aleppo is vermorzeld door een granaat. Beeld
De auto van Adnan uit Aleppo is vermorzeld door een granaat.Beeld

Het vreemdelingenkamp ligt als een maankolonie in het bos, hard en wit in het licht van stadionlampen. Daaromheen is alles winterdonker, ook het bospad ernaartoe; het is een flink eind lopen voor de achtentwintighonderd die er wonen. Het kamp bestaat uit paviljoententen, gegroepeerd in dorpen: de green village, de purple village, de white village. Het dorp van Adnan heeft veertien toiletten voor zevenhonderd mannen; de schoonmaakploeg is net geweest maar de stank blijft hangen en iemand heeft duidelijk diarree.

'Maar ik zal niet klagen', zegt Adnan, 'want dat is onverstandig nu.' Zijn vriend Younes zegt: 'we moeten voorzichtig zijn met onze stem verheffen.'

Gisteren dreigde weer een demonstratie: de kampbewoners hadden genoeg van de tijdelijkheid, de onduidelijkheid, de doelloosheid, de vieze toiletten, het gebrek aan privacy, het akelige donker als om tien uur 's avonds de lichten doven en het lawaai begint van mannen die 's nachts luidruchtig blijven kaarten. En wat doen Younes en Adnan? Ze sussen. Demonstreer niet, zeggen ze, want dat wordt verkeerd begrepen door de Nederlanders.

Twee maanden hier en ze kennen de hypergevoeligheid van de Hollandse publieke opinie, die woekert op extremen. Ze komen van het front in Syrië, verloren alles van waarde en horen nu dat ze gelukszoekers zijn of erger: terroristen. Ik vraag of dat niet treurig is. Adnan zegt: 'Het is normaal dat mensen wat wantrouwig zijn.' Younes zegt: 'Het is onze verantwoordelijkheid om te laten zien waar wij vandaan komen.'

Adnan en Younes schreven op 14 november een briefje naar de krant: Beste Nederlanders. We zijn sprakeloos over wat vrijdag in Parijs is gebeurd. Net zo sprakeloos als jullie.

Sindsdien maakt Younes onderscheid tussen het leven in het vreemdelingenkamp voor de aanslagen, en dat erna. 'Ik voel het, die negatieve vibe.' Adnan zegt: 'Wat in Parijs gebeurde, gebeurt bij ons in Syrië de hele tijd. We hebben ervaring met die terroristen. We moeten laten zien dat we aan jullie kant staan.'

Ze begonnen een Facebookpagina om contact te krijgen met de Nederlanders, want hier in het bos ben je van alle contact verstoken.

De vrienden adnan en Younes willen contact met Nederlanders. Beeld
De vrienden adnan en Younes willen contact met Nederlanders.Beeld

Met Adnan rij ik van Amsterdam naar Nijmegen; hij kon een weekend het kamp ontvluchten en bij een Nederlandse kennis slapen. Hij is apotheker. Onderweg vertelt hij over het moment dat je besluit te vluchten: overal bommen op iedereen in een belaagd Aleppo. Laat op zijn telefoon een foto van zijn auto zien, vermorzeld door een granaat. Dat was het sein te vertrekken. Zijn vrouw en twee zoontjes zijn nog daar. Over Nederland ging het verhaal van korte procedures en tolerantie voor vluchtelingen, 'maar ik voel ook de weerstand'.

Younes ontmoet ik op de Nijmeegse hogeschool waar docenten en studenten sinds drie weken Nederlandse les geven aan Syriërs - dat mag niet maar gebeurt toch. De Syriërs absorberen de taal gretig: aan-ge, aan-ge-naam, een advocaat uit Homs, een architect uit Suwayda, Younes uit Tartus: bedrijfseconoom met een open gezicht en wenkbrauwen die blijven bewegen.

Younes kwam met een truck uit Turkije. Adnan kwam met een geblindeerd bestelbusje. Ze zijn vrienden sinds ze elkaar op 17 september vonden in de noodopvang in een sporthal in Amsterdam. Nu lopen ze door kamp Heumensoord; de recreatieruimte is er net de hal van een luchthaven. Vreemdelingen in halfslaap op stoelen. De vloer met dat eindeloze houtmotief linoleum, alle ogen op Al Jazeera, drukte rond de stopcontacten - de lethargie is adembenemend. Bezig blijven, zeggen ze, dat is belangrijk. Ze hebben geholpen met de komst van een bibliotheekje naar het kamp.

Voor de aanslagen in Parijs ging het in de vreemdelingenkampen al over Theo van Gogh, zegt Younes - vluchtelingen weten wat hem overkwam. Ze kennen de angst die eruit voortvloeit. 'We moeten onze verantwoordelijkheid nemen', zegt Younes steeds. 'We moeten vertellen dat we aan dezelfde kant staan.' Natuurlijk zijn er mensen met valse paspoorten en kwade plannen tussen de migranten, zegt Adnan, 'maar wij zijn niet zoals zij'.

In de recreatiezaal is de lethargie adembenemend. Beeld
In de recreatiezaal is de lethargie adembenemend.Beeld

Of het helpt is de vraag, in een land dat niet meer van nuance houdt, en waar het woord 'asieleisers' is bedacht. Een senator van de PVV is inmiddels een rechtszaak begonnen tegen het kamp, omdat de vreemdelingen er het drinkwater vervuilen.

Bijna etenstijd. In het kamprestaurant fietsen kinderen. We krijgen ziekenhuisvoedsel, zegt Younes, 'smashed potatoes', zegt Adnan, die met zeven mannen slaapt in een kamer, oorpluggen in en een koptelefoon daaroverheen. 'Maar laten we vooral niet klagen, dat is onverstandig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden