De huiskraai is een exoot, uit Azië, maar is dat erg?

Hij heeft een huiselijke naam, maar hij vormt een bedreiging voor inheemse vogels, zeggen sommigen. In Hoek van Holland bieden anderen juist 'onderduik' aan huiskraaien.

Ze zijn er keurig voor gaan zitten vandaag, netjes op een rij, ongeveer 25 exemplaren, de totale Nederlandse kolonie huiskraaien, op een spoordraad bij het NS-station van Hoek van Holland. Ze zijn herkenbaar aan hun grijze kraag en hun lange, stevige snavel. Als ze worden opgeschrikt door een stoptrein die langzaam het station binnenrijdt, verplaatsen ze zich naar een boom, naast de spoorlijn. Als ze vervolgens weer worden opgeschrikt door een vogelaar die iets te dichtbij komt, vliegen ze met het nodige misbaar weg, richting marktplein, even verderop. Daar strijken ze neer in een boompje voor de Zeeman en, even later, op een flatgebouw boven de Lidl. Daarna vliegen ze weer terug naar het station.


Zo brengen ze hun dagen door, in de nabijheid van de mensen en hun voedsel, zij aan zij, zo te zien, met hun inheemse soortgenoten, zwarte kraaien en kauwen. Niet bewust van het feit dat ze pas nog op het nippertje aan uitzetting of zelfs de dood zijn ontsnapt. En dat hun aanwezigheid al jaren voor ophef en tweespalt zorgt in kringen van vogelliefhebbers.


Want de huiskraai (corvus splendens) hoort hier, anders dan zijn naam doet vermoeden, niet thuis. Hij is een exoot, oorspronkelijk afkomstig uit Azië, die zich via de scheepvaart verspreidde over delen van de wereld. In 1994 werden twee huiskraaien, een mannetje en een vrouwtje, gesignaleerd in Hoek van Holland, vermoedelijk waren ze afkomstig uit Egypte en meegelift met een vrachtschip. Een paar jaar later werden er jongen geboren en brak de discussie los over wat te doen met de Hoekse huiskraaien, de enige populatie in Europa.


Je hebt exoten en exoten en de huiskraai werd al snel aangemerkt als een zogeheten invasieve exoot. Dat wil zeggen: hij is een bedreiging voor inheemse soorten. Uit de beschikbare informatie bleek dat de huiskraaien in Afrika andere vogels bleken te verdrijven. Ze zouden ook schade toebrengen aan landbouwgewassen. In Nederland vreesden sommige kenners voor explosieve groei, die ten koste zou gaan van onze eigen, inheemse vogelsoorten. Volgens het Platform Stop Invasieve Exoten was er geen twijfel mogelijk: de huiskraaien moesten zo snel mogelijk worden weggevangen of desnoods worden afgeschoten. In Hoek van Holland werden intussen verhalen opgetekend over overlast en agressie door de huiskraaien. De vogels zouden kinderen frietbakjes uit de handen rukken en ze zouden honden aanvallen.


Het Team Invasieve Exoten van het ministerie vroeg om een rapport van Sovon Vogelonderzoek Nederland. Op basis van dit rapport, dat overigens geen aanbevelingen gaf over al dan niet ingrijpen, besloot het ministerie van LNV al jaren geleden dat de huiskraai weg zou moeten, nu het nog niet te laat was. Pas vorige maand nam de verantwoordelijke provincie, Zuid-Holland, de beslissing dat ook daadwerkelijk te doen. De huiskraaien zouden worden weggevangen of desnoods worden afgeschoten.


De protesten barstten los. In de omgeving van Hoek van Holland werd het Comité Huiskraaien Onderduik opgericht, dat claimde enkele huiskraaien in veiligheid te hebben gebracht. Desgevraagd zegt een woordvoerder nu dat er nog altijd kraaien ondergedoken zijn, 'totdat de situatie weer veilig is'.


Intussen bereikte Faunabescherming Nederland - fel tegenstander van het bestrijden van de huiskraaien - twee weken geleden via een kort geding dat de verwijdering van de kraaien werd uitgesteld. Doorslaggevend argument voor de rechter: de huiskraai bleek weliswaar te staan op de lijst met te verwijderen invasieve exoten, maar ook op een oudere lijst van het ministerie, namelijk de lijst beschermde inheemse diersoorten. Een fout, volgens de provincie, maar dat kon ze niet aantonen.


De toekomst van de huiskraai is nu ongewis. Over een paar weken doet een bezwarencommissie van de provincie uitspraak over de kwestie. Roy Slaterus van Sovon Vogelonderzoek - een van de samenstellers van het rapport over de huiskraai - vermoedt dat de vogels moeilijk zijn te verwijderen zolang ze op de lijst beschermde inheemse diersoorten staan. 'Daar kan een rechter moeilijk omheen.' Volgens de meeste kenners hoort de huiskraai niet op die lijst thuis.


Maar Faunabescherming Nederland denkt daar radicaal anders over. Pauline de Jong: 'De huiskraaien zijn op eigen kracht hier gekomen. Zij hebben de beslissing genomen om mee te gaan op een boot. Zo zijn er ook hagedissen op eilanden terechtgekomen omdat ze op boomstammen zijn meegelift.'


Roy Slaterus heeft gemerkt dat het thema enorm gevoelig ligt en houdt zich daarom liever op de vlakte. Zijn collega Ruud Foppen, die deels bij Sovon, maar ook bij Vogelbescherming Nederland werkt, zegt: 'Ik merk dat Vogelbescherming Nederland zich het liefst op de vlakte houdt over deze kwestie. Zelf heb ik, juist omdat de discussie zo emotioneel is, alle wetenschappelijke informatie bij elkaar gezocht. Op grond daarvan neig ik ernaar het zekere voor het onzekere te nemen en de vogels te verwijderen.'


In de Hoekse Vishandel van Wout Bolier hebben zich de laatste tijd al honderden vogelaars gemeld om de huiskraai bij te schrijven op hun lijst, nu het nog kan. 'Mooi toch,' vindt Bolier. Die verhalen over overlast zijn ook allemaal onzin, volgens Bolier. 'Ja, zilvermeeuwen, die zijn echt brutaal. Je let even niet op en in drie happen is je vis weg. Maar die kraaien, dat is alleen maar leuk.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden