Verslaggeverscolumn in Zwolle

De huisartsen en hun paarsekrokodillenstempel: waarom het bureaucratische beest ontembaar is

De beste protestacties ontstaan spontaan, in de luwte van de protocollen, en verlopen verder ongeregisseerd.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Ellen Brand zocht een kerstcadeau voor de collega’s in haar huisartsenpraktijk, en vond een houten krokodillenstempel. Sindsdien bestempelen de huisartsen bureaucratische post met paarse krokodillen. Collega Marco Blanker twitterde erover en daarna ging de paarsekrokodillenstempel viraal omdat nutteloze bureaucratie de huisartsen hoog zit, nog steeds. En nu is de stempel zo goed als uitverkocht.

De ene minister voor medische zaken, Bruins, vond het een ‘geinige actie’, de minister voor andere medische zaken, De Jonge, vond het een ‘puike actie’, en installeerde een paarse opblaaskrokodil in zijn werkkamer, opdat iedereen doordrongen raakt van het ontembare bureaucratische beest. Zorgverzekeraar Zilveren Kruis, groothandelaar in bureaucratie, begon onmiddellijk met het verstrekken van paarsekrokodillenstempels aan huisartsen, zoals een winkeldief zijn handen in de lucht steekt na een heterdaad. ‘Supergoed initiatief’, supportert persvoorlichter Jeppe Delver, ‘wij krijgen er energie van, laten we hier met positief enthousiasme mee doorgaan!’

Huisartsen Ellen Brand en Marco Blanker.

De beste manier om een protestactie onschadelijk te maken is de protestanten omhelzen, dat weet elke communicatieprofessional. Angel eruit en voorwaarts met de formulierenmars.

Jullie actie is gekaapt, zeg ik tegen Marco Blanker, ‘ik weet het niet’, zegt hij terug, ‘de ministers helpen ook’. Bureaucratie is een systeemprobleem, zegt hij, niet alleen een overheidsprobleem. En niet de huisartsen zijn de dupe maar de patiënten. ‘Het invullen van een nutteloze verwijsbrief kost mij twee minuten, en ik krijg er negen euro voor. Heb ik nauwelijks last van. Mijn patiënten wel.’

Bureaucratie voedt zichzelf. De eisen aan een verwijsbrief bijvoorbeeld, zegt Marco, staan niet in de wet maar zijn wel staande praktijk. Nog steeds wil de verzekeraar elk jaar nieuwe brieven voor een patiënt met een afgezet been, ‘terwijl dat been nooit meer zal aangroeien’. Bureaucratie in de zorg is het onkruid in de tuin: ‘je let even niet op en het staat er weer’.

Het is, vreemd genoeg, de prijs die de patiënt betaalt voor de marktwerking in de zorg. En het is duur. De verzekeraar wil van de huisarts een verwijsbrief naar de logopedist, ‘en die honderdduizend nutteloze verwijsbrieven kosten samen bijna een miljoen’.

Paarse krokodil op onnodige verwijsbrief.

Vervolgens raken Marco en Ellen in gesprek over AGB-codes, ze hebben geen idee waar die afkorting voor staat, maar zonder AGB-code is een verwijsbrief waardeloos, onduidelijk waarom. Als Ellen de betreffende GGZ-instelling ernaar vraagt is het antwoord: ‘we willen geen gedoe’. En daarom dijen de controleafdelingen van ziekenhuizen en instellingen uit, bang voor boetes van de zorgverzekeraar, ‘en dat kost ook weer allemaal geld’.

Ellens verwijsbrief voor de logopedist overigens werd afgewezen. Ze vroeg om behandeling van een ‘spraak-taal-probleem’, het moest ‘fonatieprobleem’ zijn – kon ze opnieuw beginnen.

Zodra haar krokodillenstempel in het nieuws kwam, belde een senior manager operations van Zilveren Kruis. Die gaat tien huisartsen een krokodillenstempel sturen die elk vijf formulieren dienen te bestempelen opdat er overzicht komt. De bureaucratie aangepakt met bureaucratie.

Nou, zegt Ellen, de krokodillenstempels zijn nauwelijks meer te krijgen dus ik wens ze succes.

Natuurlijk wil iedereen minder regels, zeggen Ellen en Marco, maar tegelijk is iedereen bang een dure fout te maken. Zo slaat de verantwoordingsbehoefte z’n vleugels uit: alles meetbaar maken, terug kunnen vallen op spreadsheets, op klanttevredenheidsonderzoeken, ‘de ziekenhuizen krijgen rapportcijfers, wij krijgen rapportcijfers - in de kern is het allemaal wantrouwen’.

Krokodil in de kamer van minister De Jonge.

Het aardige is: Ellens eerste brief met een paarsekrokodillenstempel werd afgewezen, omdat de paarsekrokodillenstempel niet conform de regels was van de betreffende GGZ-instelling. De tweede brief kwam terug omdat er iets met een code was, de derde brief kwam terug omdat er niet specifiek in stond dat het een behandeling betrof en geen indicatie – ‘de vierde brief werd een samenvoeging van de eerste drie brieven en een paarse krokodil in de tekst, niet bij de ondertekening. Toen mocht het wel.’

Het is, zeggen Ellen en Marco, ‘niet onze intentie verzekeraars of instellingen te kakken te zetten. Er werken daar geen nare mensen. We komen op voor de patiënt.’

Kijken of het helpt.

Vier jaar geleden protesteerden huisartsen fel tegen onnodige bureaucratie, met de actiegroep Het Roer Moet Om. De minister en de rest van ‘het veld’ omarmden hun protest. De actiegroep bestaat nog steeds, zegt een van de initiators, huisarts Peter de Goof, in De Stentor. ‘Dat is inderdaad een slecht teken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden