De horror van Château Latour

Vlak voor Kerst brandt Château Latour in de Ardèche volledig uit. De toegesnelde brandweer wordt beschoten met hagel. Twee weken later hebben de dorpsroddels legendarische proporties bereikt. Wat is er gebeurd in het voormalige hotel? En waar is de excentrieke Nederlandse kasteelheer gebleven?

Château La Tour Beeld Hans Heus

Alleen Jezus is nog in orde. Te midden van de stukken puin, glasscherven, verkoolde balken, de resten van een ingestorte trap en een aan flarden gereten bedframe, staat het hagelwitte Christusbeeld nog overeind. Een flauwe glimlach om zijn lippen, de armen geheven - aan hem heeft het niet gelegen.

'Ach, ach', zegt Jim Kort (69) kreunend als hij via de bijkeuken over de brokstukken het middeleeuwse kasteel is ingeklauterd. Hij wijst omhoog, een zwartgeblakerd gat in. 'Hier had je een prachtige monumentale houten trap.' Nu staat alleen de buitenmuur nog overeind. Het is de vraag voor hoelang, volgens de brandweer staat een deel van het gebouw op instorten.

Lange tijd was Château Latour, een 14de-eeuws kasteel in de Franse Ardèche, een populaire vakantiebestemming onder Nederlandse gezinnen. Elke zomer stroomde het hier vol met meer dan honderd gasten tegelijk. Ze verbleven in het kasteel, of zetten hun tentjes neer op de omringende velden.

Van Ramshorst

De Nederlandse eigenaar, Aalt van Ramshorst (62), ontving ze met open armen. Een uitzonderlijk gastvrije man, zegt Kort, die samen met zijn echtgenoot al bijna twintig jaar in de oude watermolen woont, een paar slingerbochten verderop. 'En bijzonder prettig gezelschap.'

Ze kwamen vaak bij hun buurman. Met zijn woestgrijze baard en anarchis­tische karakter was hij een tikje excentriek, maar het leek te passen bij zijn ­bestaan als kasteelheer.

Nu is Château Latour een ruïne en Van Ramshorst verdwenen - overleden, denkt zijn omgeving.Het begon met een grote brand, de dinsdagavond voor Kerst. Het echtpaar Kort en Stegeman is net voor een week in Nederland. De zaterdag ervoor hebben ze nog op Château Latour gegeten. Alles leek normaal.

Een paar dagen later lezen ze vanuit Nederland op Franse nieuwssites dat het kasteel in brand staat. De brandweer kan de vuurzee niet blussen omdat iemand vanuit het kasteel met een jachtgeweer op ze schiet met hagel. Twee brandweermannen belanden in het ziekenhuis. Tegen de tijd dat de beschietingen ophouden en de brandweer aan het werk kan, is het kasteel voor een groot deel verwoest.

Aalt van Ramshorst (62)

Saint-Pierreville

Later treft de gendarmerie tussen het puin een verkoold lichaam aan. Een dna-test moet nog uitwijzen om wie het gaat, maar in Saint-Pierreville gaan de meesten ervan uit dat het om Van Ramshorst gaat.

'Een heel verlies', zegt Kort, na nog een laatste blik op het kasteel. 'Dit was een prachtige plek. Patrimoine, erfgoed. Waarom moest het kapot?'

In de glooiende heuvels vol kastanjebomen rondom Château Latour gebeurt nooit iets. Het nabijgelegen dorp Saint-Pierreville, met circa vijfhonderd inwoners, is van het soort waar er van alles één is. Eén bakker, één slager, één kroeg, één antieke telefooncel aan de rand van het dorpsplein. En één Château Latour - vernoemd naar de eerste toren van het kasteel, die rond 1310 verrees.

Het is een stil dorp, zeggen de inwoners, waar des te vuriger geroddeld wordt. Hier groeit een gerucht binnen een paar dagen uit tot een legende en weet niemand na verloop van tijd nog wat er precies is gebeurd.

Zo is het ook met Château Latour. Twee weken na de brand hebben de ­verhalen over kasteelheer 'Akkie', zoals hij zichzelf van kinds af aan noemde, al legendarische proporties bereikt. 'Hij ­gebruikte veel drank en drugs', zegt de eigenaar van een gîte in het dorp verderop. Hij wil niet met zijn naam in de krant 'vanwege de roddels'.

'Akkie was een aanwinst voor het dorp.'

'Hij runde een illegaal hotel en brak alle regels.' Met gedempte stem: 'Er zijn hier veel mensen die niet geloven dat hij dood is. Het gevonden lichaam is niet van hem, maar van een vriend. Akkie is er met het geld vandoor, naar Spanje.

'Onzin, zegt de uitbaatster van dorpskroeg Chez Flo, waar Van Ramshorst vaak kwam eten. 'Akkie was een aanwinst voor het dorp.' Een zachtaardige man. 'Très gentil. Mijn kinderen waren gek op hem, en ik ook.' Akkie bracht leven in het kasteel en klanten naar haar café, zegt ze. 'Die zijn we nu kwijt. Wie wil er nog iets met een afgebrand kasteel?'

Van Ramshorst vestigde zich in 2000 in Saint-Pierreville. In Nederland runde hij eerder een houtkachelwinkel en woonde hij op een woonboot en later in een molen. Een eigen kasteel bezitten was een langgekoesterde droom.

De eerste jaren woonde Van Ramshorst er samen met zijn vriendin en hun twee jonge zoons. Toen het stel uit elkaar ging, vertrok zij met de kinderen naar een verderop gelegen dorp. Van Ramshorst bleef alleen achter in het kasteel.

Château Latour werd al snel geliefd bij Nederlandse toeristen. 'Het was daar thuiskomen', zeggen Roel en Monique Douma, die er zes keer op vakantie zijn geweest. 'De eerst keer was onze huwelijksreis. Inmiddels hebben we een pas­geboren dochter, die hadden we zo graag aan Akkie willen voorstellen.'

Saint-Pierreville Beeld Hans Heus

Middeleeuwse avonden

Veel vakantiegangers herinneren zich de middeleeuwse avonden die Van Ramshorst in het hoogseizoen wekelijks organiseerde. 'De kinderen waren er dol op', zegt Karin Souverein, die vier keer met haar gezin vakantie vierde in het kasteel. 'Er was een middeleeuws buffet. En de kleintjes konden zich verkleden.

'Tijdens die avonden hing er een grote pan soep boven het vuur, er werd aardappelen geroosterd en varkensvlees gebraden. De gasten zaten met elkaar aan grote houten tafels op de binnenplaats. 'De sfeer was super', zegt Souverein. Akkie liep in een prinsessenjurk, meisjes vlochten zijn baard. 'Iedereen hield van die man.' Een vakantie was er bovendien niet duur, een tweepersoonskamer in het kasteel kostte nog geen 50 euro per nacht.

Toch waren er ook andere ervaringen. Sommigen klaagden over loshangende stroomkabels en niet werkend sanitair. Het zwembad was niet afgeschermd, kleine kinderen konden er zo invallen.

Ook buurman Jim Kort, oud-docent aan de hogere hotelschool, zag dat de veiligheid niet op orde was. 'Ik heb er wel­eens wat van gezegd, maar daar heeft-ie nooit wat mee gedaan.' Zo was Akkie nou eenmaal. Niet zo bezig met regeltjes en controle. 'Een anarchist in hart en nieren.

'Typerend was ook dat hij geen belasting betaalde , zegt Bert Stegeman (65), de echtgenoot van Kort. 'Hij zei dat dat niet hoefde, omdat zijn omzet te laag was. Hij redeneerde ook: ik doe al veel voor het dorp door toeristen te brengen. Belasting betalen vond hij niet nodig.'

Burgemeester grijpt in

Eigenlijk, zeggen de buurmannen, is het onvermijdelijke gebeurd. Stegeman: 'Akkie leefde de zoete leugen van de ultieme vrijheid. Hij kon niet tegen regels. Als je zo leeft kom je onvermijdelijk in botsing met de autoriteiten.

'Die confrontatie kwam twee jaar geleden na de verkiezing van een nieuwe burgemeester, Sabine Loulier. Eerdere burgemeesters knepen een oogje toe voor de vrijgevochten kasteelheer, die zo goed was voor de middenstand. De nieuwe burgemeester besloot in te grijpen.

'Voor ik er iets over zeg, wil ik eerst ­laten weten dat ik niet schuldig ben aan wat er is gebeurd', zegt Loulier in het stadhuis aan het dorpsplein. Ze heeft de laatste weken op Facebook woedende berichten van Nederlandse vakantiegangers gehad. Ze verwijten haar de dood van Van Ramshorst. 'Ze zeggen dat ik ­jaloers was op zijn succes omdat ik zelf ook een vakantiehuisje verhuur. Daar heeft het niets mee te maken.

'De burgemeester is in mei 2014 net ­verkozen als de politie met een verzoek komt. Ze wil een controle uitvoeren op Château Latour. Er wordt een hotel en camping gerund zonder vergunning en het zou er onveilig zijn. Loulier: 'Je moet begrijpen: in Frankrijk is de burgemeester verantwoordelijk als er ongelukken gebeuren, ook bij privé-eigendommen.'

Burgemeester Sabine Loulier van Saint-Pierreville Beeld Hans Heus

Gevangenis

Ze besluit zelf mee te gaan op de controle, twee maanden later. 'Ik ben me kapot geschrokken van wat ik aantrof. Het was er heel onveilig, met lage ramen zonder reling waar kinderen zo uit konden vallen. En overal, ook buiten in het natte gras, stroomkabels en verlengsnoeren.' Het Nederlandse personeel werkt er bovendien zwart. 'We besloten het kasteel meteen te sluiten.

'Van Ramshorst moet enkele weken de gevangenis in. Zijn buurmannen halen hem op als hij vrijkomt in afwachting van zijn rechtszaak. 'Op het eerste gezicht leek hij er rustig onder. Later zei hij weleens: als ik terug moet, maak ik er een einde aan.

'Ondertussen wordt het burgemeester Loulier duidelijk dat de kasteelheer een kant heeft die weinig mensen kennen. 'Het was een gewelddadige man.' Zijn ex-vriendin heeft eerder al een rechtszaak tegen hem aangespannen, omdat hij haar auto en een toiletgebouw van haar pension in brand gestoken zou hebben.

Locatie van Latour

Kasteel in beslag genomen

De voormalige eigenaar van het kasteel beweert dat Van Ramshorst het nooit helemaal heeft afbetaald, maar hem weleens heeft beschoten, zegt Loulier. Ook daar is juridisch getouwtrek over geweest.

In de twee jaar die volgen trekt de kasteelheer zich terug. Zijn buren zien hem steeds minder. Vaste vakantiegangers verliezen het contact en vrezen dat het kasteel voorgoed gesloten blijft.

Op dinsdag 20 december wordt Van Ramshorst in hoger beroep veroordeeld tot veertien maanden cel wegens het in brand steken van de auto van zijn ex-vriendin en voor verboden wapenbezit. Zijn kasteel wordt in beslag genomen.

Op een kort afscheidsfilmpje dat circuleert onder vrienden zegt Van Ramshorst dat hij niet terug de gevangenis in wil. 'Het was ook een beetje: als ik het kasteel niet mag, mogen jullie het ook niet', zegt Kort. 'Dat was een kant van Akkie: wie niet luisteren wil, moet voelen.' Diezelfde avond nog staat het kasteel in brand.

'Château Latour heeft veel gezien in de meer dan zevenhonderd jaar dat het bestaat', zegt burgemeester Loulier. 'Maar het heeft nooit gebrand.' Niet tijdens de godsdienstoorlogen tussen de katholieken en de protestanten die er uitgevochten werden. Niet tijdens de revolutie. Niet tijdens twee wereldoorlogen.

Ze hoopt het kasteel nog te redden. 'Als we snel kunnen achterhalen wie nu de officiële eigenaar is en het geld bij ­elkaar krijgen, kan het.' Maar ze ziet het somber in. 'Dit is Frankrijk. Juridische procedures kunnen hier jaren duren. Het kasteel heeft geen jaren meer, het staat nu op instorten.'

De ingang van Latour Beeld Hans Heus
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.