De hoop/schrik van België: marxist 'Cool Raoul' Hedebouw

De populaire partijleider over zijn rode missie, 'Blingblingsocialisten' en de sociale strijd

Partijleider 'Cool Raoul' Hedebouw is populair in Wallonië én in Vlaanderen. Zijn partij schiet omhoog in de peilingen. En hij heeft een rode missie. 'Het kapitalisme maakt onze natuur kapot en put mensen uit. Wij willen echt een ander systeem.'

Raoul Hedebouw (tweede van links) bij een staking in Luik. Beeld Aurélie Geurts

Het proletariaat heeft de macht op het druilerige plein tussen het station van Luik en de voetgangersbrug over de Maas. De treinen zijn stilgelegd, het grote kruispunt voor het station is afgesloten met hekken en rode vlaggen. Vakbondsafgevaardigden laten druppelsgewijs auto's door. Raoul Hedebouw kijkt goedkeurend toe. Hier houdt hij van: de staking, de sociale strijd.

Geroutineerd maakt hij een rondje op de stakerspost, van het onderwijspersoneel naar de afgevaardigden van de telecomsector, van de treinmachinisten naar de voedingsindustrie. Twee kussen, een schouderklopje, een kwinkslag, gevolgd door zijn luide lach. Af en toe blijft hij wat langer staan, als een vakbondslid over de problemen op de werkvloer vertelt. Dan luistert hij aandachtig, het hoofd iets gebogen, en belooft de klachten te zullen overbrengen aan het parlement.

Een uur later moet hij weg, naar een volgende post, en dan naar het parlement. Hij vertrekt met tegenzin. Hier op straat, tussen de mensen, is hij in zijn element. 'Dit doet mij deugd', zegt hij, terwijl hij zich naar zijn auto haast. 'Ik moet af en toe met mijn twee voeten in de sociale strijd kunnen staan. Altijd in het parlement, dat is niets voor mij.'

Opschudder Belgische politiek

De 40-jarige Hedebouw, van opleiding bioloog, is druk bezig uit te groeien tot de opschudder van de Belgische politiek. Hij is parlementslid voor de PVDA/PTB - Partij van de Arbeid / Parti du Travail de Belgique - en dat is de marxistische partij van België. In het programma staat het nationaliseren van banken en kernsectoren van de samenleving, een 32-urige werkweek en pensioen met 65, te betalen met de opbrengst van een miljonairsbelasting. Een stuk linkser kortom dan de Nederlandse SP.

Tot een paar jaar geleden kwam het extreem-linkse partijtje amper aan bod in België. Nu gaat het hard. In 2014 veroverde de Waalse PTB 2 zetels in het federale parlement en sindsdien is de partij in opmars. In de peilingen van juni 2017 was de PTB zelfs voor het eerst de grootste partij van Wallonië, met 25 procent. De Nederlandstalige tak PVDA piekt minder hoog, maar peilde in het verondersteld rechtse Vlaanderen toch 7,3 procent. Dat mag een revolutie heten.

Beeld Aurélie Geurts

'Het zijn maar peilingen, hè', zegt Hedebouw een dag na de staking, in het sobere vergaderzaaltje van zijn partij in het parlement. 'Ik moet met mijn beide voeten op de grond blijven. Maar er is iets aan het verschuiven, dat voel je. Er is een ander politiek paradigma mogelijk.'

Deels surft de PVDA/PTB mee op de brede Europese golf van ongenoegen over traditioneel links, dat in de nasleep van de financiële crisis meeging in de bezuinigingspolitiek en zo de linkse kiezers van zich vervreemdde. Blingblingsocialisten noemt Hedebouw de sociaal-democraten. 'In theorie zijn ze links, in de praktijk voeren ze een rechts beleid.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Beeld Aurélie Geurts

Taal van het volk

In België profiteert Hedebouws partij bovendien van de schandalen bij de Parti Socialiste, waarvan bestuurders zich verrijkten op kosten van de belastingbetaler. Dat staat in scherp contrast met de PTB-parlementsleden, die hun salaris van 6.000 euro netto grotendeels afstaan aan de partij. Hedebouw verdient 1.700 euro netto, evenveel als in zijn vorige baan als leerkracht biologie.

Een zeker zo grote factor van het succes is Hedebouw zelf. Goedlachs, bevlogen, rad van tong en met een stem als een klok. Hij is een populaire gast in tv-programma's, in Vlaanderen én Wallonië. Als zoon van Vlaamse ouders die naar Wallonië verhuisden is Hedebouw perfect tweetalig. Meer nog: hij spreekt de taal van het gewone volk, doorspekt met vleugjes Limburgs en Luiks.

Hedebouws vader was lid van Amada (Alle Macht Aan De Arbeiders), de voorloper van de PVDA, en beëindigde zijn studie na mei '68 om in de Waalse staalindustrie te gaan werken. Hij werd vakbondsvertegenwoordiger, net als Hedebouws moeder. De kleine Raoul ging van jongs af mee naar stakingen en betogingen.

Het gezin woonde in een achterstandswijk in de Luikse voorstad Herstal, waar Hedebouw naar eigen zeggen zijn sociale bewogenheid opdeed. 'Ons huis was een duivenkot', zegt hij. 'Iedereen kwam bij ons over de vloer, collega's van mama en papa, vrienden uit de wijk. Iedereen kwam praten, en vooral mama was uren met de mensen bezig.'

Twee ervaringen maakten hem politiek bewust. In 1992, op zijn 15de, wordt zijn moeder ontslagen vanwege van haar vakbondswerk. Uit protest kampeert ze wekenlang, hartje winter, in een caravan voor de ingang van het bedrijf. Uiteindelijk krijgt ze gelijk van de rechter, maar haar baan krijgt ze niet terug. 'Dat is bij mij heel hard aangekomen', zegt Hedebouw. 'Daar besefte ik: wij leven in België niet in een democratie.'

Twee jaar later breken in het onderwijs grote stakingen en protesten uit, in reactie op een bezuinigingsplan van de socialistische regering. 'Die strijd was voor mij een levensles', zegt Hedebouw. 'Ik leerde door een megafoon spreken, een vergadering met tweehonderd scholieren leiden. En ik besefte dat we een echt links discours nodig hadden, links van de PS.'

Beeld Aurélie Geurts

Gevaar

In 2000 stelt Hedebouw zich verkiesbaar voor de PVDA/PTB, dan een sektarische partij waarin oudgedienden nog dwepen met communistische dictators. Pas in 2008 zweert de partij het maoïsme en stalinisme af en neemt ze afstand van het foute verleden. Met voorzitter Peter Mertens en woordvoerder Raoul Hedebouw treedt een nieuwe generatie aan.

Anno 2017 heeft het marxisme in België een vriendelijke gezicht gekregen, dankzij Hedebouw. 'Cool Raoul, de sympathieke smoel van de PTB', beschrijft de allerminst linkse krant Het Laatste Nieuws hem. 'Een politiek supertalent', aldus politiek analist Christophe Deborsu. Het tijdschrift Le Vif/L'Express noemt hem, niet om zijn ideeën maar om zijn steile opkomst, 'de Waalse Bart De Wever'.

Tekst gaat verder onder de foto.

Beeld Aurélie Geurts

Critici zien in de mediagenieke marxist ook een gevaar. De Brusselse politicoloog Pascal Delwit, die een boek over de PVDA/PTB schreef, waarschuwt dat de partij van buiten gematigder oogt, maar intern nog even rigide is als vroeger. 'Ja, wij zijn marxistisch, maar dat is geen geheim', verdedigt Hedebouw zich. 'Wij gaan niet akkoord met het kapitalisme, dat onze natuur kapotmaakt en mensen tot de burn-out toe uitput. Mensen moeten niet op ons stemmen om een links kleurtje te geven aan een regering die verder rechts bestuurt. Wij willen echt een ander systeem.'

Een ander kritiekpunt is dat de PVDA/PTB-voorstellen onhaalbaar en onbetaalbaar zijn en ronduit populistisch. 'Ik vind het erg als men dat van ons zegt', zegt Hedebouw. 'Wij blijven niet aan de oppervlakte, we gaan juist de diepte in. Wij brengen politieke boeken uit, wij geven informatie, wij willen dat mensen zelf beginnen na te denken.'

Hoe dat in zijn werk gaat, toont hij op een vrijdagavond in Flémalle, een door werkloosheid geteisterde voorstad van Luik. Gezien de peilingen zet de PTB in deze regio in allerijl partijafdelingen op. Die bezoekt Hedebouw een voor een. In Flémalle komen zo'n honderd geïnteresseerden opdagen. 'Drie jaar terug waren dat er twintig of dertig geweest', straalt Hedebouw.

Regeren

Ze zitten in een achterafzaaltje van een restaurant met aan de muur affiches van Karl Marx als hipster, met een koptelefoon op zijn hoofd. Aan de bar worden 'petit Raoul'-mixdrankjes met sinaasappelsap en jenever geschonken. Verder is de opzet sober: Hedebouw zit vooraan, het publiek mag vragen stellen en Hedebouw antwoordt. Zo gaat hij tweeënhalf uur door, en daarna blijft hij napraten, tot middernacht.

Hedebouw praat rap, maakt krachtige gebaren en laat zijn stem bulderen als stond hij op een zeepkist. Hij windt het publiek om zijn vinger. Eén vraag komt telkens terug, in Flémalle en bij de stakers in Luik: als bij de verkiezingen in 2019 de peilingen uitkomen, gaat de PVDA/PTB dan meeregeren? Sluit de partij, die zich laat voorstaan op linkse onbuigzaamheid, dan compromissen met kapitalisten?

Beeld Aurélie Geurts

Op dit punt begint de partij voorzichtig te schuiven. Sloten de marxisten deelname aan de macht voorheen uit, nu staat de deur op een kier. 'De kans is klein, maar zeg nooit nooit', zegt Hedebouw in het parlementaire vergaderzaaltje. 'Ik zie nu niet veel partijen met wie we om de tafel kunnen gaan. Maar er is van alles aan het veranderen. In heel Europa is een ideologisch debat gaande, wij worden groter, traditioneel links verandert wellicht van koers - dat weet je niet.'

Voorlopig is daar nog geen sprake van en gaat het bij de marxisten vooral over strijd en oppositie. 'De PTB is geen partij als alle andere', verzekert Hedebouw zijn toehoorders in Flémalle. 'Met de PS hebben linkse stemmers twintig jaar rechts beleid gekregen. Met de PTB, kameraden, krijg je links!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.