De hoop die Medvedev biedt, lijkt op wanhoop

De kritische Moskouse intellectuele elite – de kleine groep mensen die, behalve in het Westen, erg aan status heeft ingeboet in Rusland – leeft een jaar na het aantreden van Dmitri Medvedev nog altijd tussen hoop en vrees....

En waarbij de hoop, gezien de bedremmelde manier waarop ze wordt uitgesproken, vaak meer lijkt op wanhoop. Medvedev geeft immers wel mooie signalen af – zoals het bezoek aan de kritische krant Novaja Gazeta en zijn warme pleidooi voor de rol van ngo’s in de maatschappij – maar feitelijk is er, zo concluderen de meeste waarnemers, sinds het aftreden van president Poetin niets veranderd.

Dat Medvedev weinig in de melk te brokkelen heeft, is niet bepaald een geheim in Rusland. Zelfs zijn eigen mensen geven het ruiterlijk toe, zo bleek deze winter tijdens een bijeenkomst op het Insor, de liberale presidentiële denktank. Gevraagd of de president wel over genoeg macht beschikt om de besluitvorming te beïnvloeden, antwoordde de voorzitter: ‘Nee besluiten nemen kan hij niet zelfstandig, maar hij probeert waar mogelijk toch richting te geven.’

Uit opiniepeilingen blijkt dat 12 procent van de Russen in hem de echte leider ziet, terwijl 34 procent meent dat Poetin de echte baas is. De helft van de ondervraagden in een peiling van Levada meent echter dat beide heren de macht delen en 57 procent gelooft dat Poetin terug zal komen als president.

Die cijfers ogen als een slecht rapport voor de geloofwaardigheid van Medvedev, net zoals de meeste analyses blijven haken op de vaststelling dat er weinig veranderd is. Het belangrijkste teken daarvan is het nieuwe proces tegen de voormalige Joekos olietycoon Michail Chodorkovski en zijn zakenpartner Lebedev. Beiden worden nu in wezen aangeklaagd voor hetzelfde vergrijp waarvoor ze al jaren vast zitten. Was het eerste proces nog een politiek showproces, het tweede is een cynische farce. En het feit dat Medvedev over deze zaak zijn handen in onschuld wast, betekent dat hij inderdaad zeer beperkte invloed geniet of dat zijn retoriek te ver vooruitloopt op zijn handelen.

En toch. Misschien kan het ook weinig anders is een land dat tot de meest corrupte ter wereld behoort en dat – ook na tien jaar oliewinsten – nog steeds niet Poetins ambitie heeft verwezenlijkt om aan te haken bij het welvaartsniveau van het armste Europese land, Portugal.

Een land bovendien, waarvan de president zelf laat blijken dat zijn voorliefde voor democratisering vooruitloopt op de wensen van een groot deel van de bevolking, die in de jaren negentig democratie is gaan vereenzelvigen met chaos en armoede.

Zelfs als het zo is dat Medvedev louter een symbolische rol vervult – wat een te negatieve inschatting is – is het dan zo slecht om dagelijks op de nationale televisie een president aan het woord te zien die een beeld schetst van een transparanter, vrijer Rusland waar respect voor de wet ingang moet vinden, te beginnen bij de wetshandhavers zelf?

Arnout Brouwers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden