De Hongaarse campagne tegen Soros heeft een antisemitisch luchtje

Hongarije hangt sinds kort vol met de beeltenis van een 86-jarige grijsaard. Zijn naam, hoe kan het ook anders, is George Soros, de Hongaars-Amerikaanse filantroop en gezworen vijand van de zittende Hongaarse regering.

De campagneposters met het gezicht van George Soros, de Hongaars-Amerikaanse filantroop en gezworen vijand van de zittende Hongaarse regering. Beeld afp

Tienduizenden affiches heeft premier Viktor Orbán laten ophangen in bushokjes, op straat en in de metro. Te zien is een breed lachende Soros, vergezeld van de tekst: 'Laat Soros niet het laatst lachen'. Erboven staat in kleine letters dat '99 procent illegale migratie afwijst'.

De campagne, die de Hongaarse staatskas een geschatte 17,5 miljoen euro kost, maakt deel uit van een ongekend harde strijd die Orbán voert tegen instituten en niet-gouvernementele organisaties (ngo's) die hij als 'buitenlands' en vijandig ziet. Voor het gemak heeft de regering hun Joodse (mede-)financier Soros tot symbool van deze organisaties gebombardeerd. 2017, verklaarde Orbán, moet het jaar worden 'van de verdrijving van George Soros en de krachten die hij symboliseert'.

'Stinkende Jood'

Critici wijzen erop dat de campagne doet denken aan de antisemitische beeldcultuur van de jaren dertig: grimassende Joden met veel geld, afgebeeld als politieke manipulators. In Boedapest zijn al Soros-posters beklad met teksten als 'stinkende Jood'.

Het is, zo schreef politicoloog Gábor Török, alsof Orbán de figuur Emmanuel Goldstein uit George Orwells roman 1984 letterlijk heeft willen kopiëren. In het boek is het gezicht van de gehate Goldstein een permanente aanwezigheid in de levens van de bewoners van 'Oceanië', om hen eraan te herinneren wie de vijand is.

In de voorbije zeven jaar heeft Orbán om electorale redenen vaker de vijandkaart gespeeld. Eerst het IMF, toen 'Brussel', nu Soros. Ook lijkt hij in aanloop naar de parlementsverkiezingen van volgend jaar oppositiepartij Jobbik de wind uit de zeilen te willen nemen. Jobbik is bezig de extreem-rechtse randjes van zijn partijprogramma af te vijlen en stijgt in de peilingen.

Dit weekend kwam de Israëlische ambassadeur in Hongarije met stevige kritiek op de anti-Soroscampagne, maar die werd op last van Tel Aviv alweer afgezwakt. De reden: Israël heeft het zelf ook op Soros gemunt. Hij zou organisaties steunen die de Joodse staat 'belasteren' (Soros is een fervent criticus van Israëls bezettingspolitiek). Een lid van Netanyahu's Likoed-partij kondigde deze week een eigen 'Soros-wet' aan, die buitenlandse donaties aan linkse ngo's moet stoppen. Volgende week dinsdag wordt de Israëlische premier Netanyahu in Boedapest verwacht.

Tussen Orbán en de Joodse belangenorganisaties botert het al langer niet. Eind juni prees de premier collaborateur Miklós Horthy (1868-1957). Deze sloot aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog vrijwillig een alliantie met nazi-Duitsland, en zag toe op de deportatie van 450 duizend Hongaarse Joden.

George Soros. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.