De hink-stap-sprong van Rutte II

Achter het uitstel van het bezuinigingspakket voor 2014 schuilt een politiek stappenplan, een hink-stap-sprongstrategie die moet resulteren in een zachte landing op Prinsjesdag.

Hoe groot is de kans dat Mark Ruttes wensdroom uitkomt en het in augustus niet meer nodig zal blijken om 4,3 miljard euro of meer te bezuinigen? Achter deze hoop - een wilde gok op het eerste oog - schuilt een politiek stappenplan, een hink-stap-sprongstrategie waarmee het kabinet Prinsjesdag hoopt te halen, de dag waarop er toch echt een sluitende rijksbegroting moet liggen.


De gang van zaken van de afgelopen dagen onthult veel over hoe het kabinet het eerste cruciale jaar van deze regeerperiode verder wil doorkomen. Met het uitstellen van het bezuinigingspakket voor 2014 hebben Rutte (VVD) en vicepremier Asscher (PvdA) niet alleen de steun van de vakbeweging losgeweekt. Eerst en vooral hebben ze tijd gekocht. Tijd en goodwill om de dingen te regelen die nog liggen te wachten.


Grofweg leunt het regeerakkoord op vier pijlers: de woningmarkt, de arbeidsmarkt, de zorg en de pensioenen. De woningmarkt werd begin dit jaar geregeld, toen minister Blok met zijn woonakkoord ternauwernood een parlementaire meerderheid voor zijn plannen wist te regelen. Dat was de aanloop voor de hink-stap-sprong.


De arbeidsmarkt is 'de hink'. Dat is de uitdaging van deze week: woensdag blijkt of het sociaal akkoord genoeg steun krijgt van de oppositie in de Kamer om de nieuwe WW en het nieuwe ontslagrecht veilig te stellen. Een positieve uitkomst maakt de weg vrij voor het vervolg van de oefening.


In het sociaal akkoord is pijler 3, de zorg, geheel buiten beschouwing gelaten. In dat opzicht is het niet het alomvattende nationaal akkoord geworden dat met name PvdA-leider Samsom onlangs nog voor zich zag. De reden: voor de grootscheepse verbouwing van de langdurige zorg (de AWBZ) is waarschijnlijk een andere politieke coalitie nodig dan voor het sociaal akkoord. Alles op één hoop gooien zou de zaak alleen maar compliceren.


Over de AWBZ wordt daarom de komende weken gewoon apart onderhandeld. Daarbij hoopt het kabinet dat het helpt dat de donkere wolk van nieuwe bezuinigingen even niet meer in de weg hangt. Als het lukt, wordt dit 'de stap'.


Tegelijkertijd leeft in de coalitie van VVD en PvdA oprecht de hoop dat de donkere bezuinigingswolk zelfs helemaal of gedeeltelijk verdwijnt. Die hoop is niet alleen gebaseerd op plotseling aantrekkende economische groei. Daar komt pijler 4 in beeld: de pensioenen. Ook die zijn vorige week uit het sociaal akkoord getild. Het enige dat kabinet, vakbonden en werkgevers beloven, is dat ze er de komende maanden een plan voor gaan maken.


Het doel van dat plan is volgens het regeerakkoord: de versobering van het belastingvrij pensioensparen. Achterliggend doel: miljarden ophalen. Een bedrag van 3 miljard euro is al ingeboekt in het regeerakkoord. Werknemers mogen straks minder dan voorheen belastingvrij sparen voor de oude dag. Boven de salarisgrens van een ton mag het zelfs helemaal niet meer.


Hier is in potentie nog veel meer geld te halen. Het meest vergaande plan maakt het fiscale voordeel voor pensioenspaarders helemaal ongedaan. Daar gaat de vakbeweging zich fel tegen verzetten. Het kabinet zal proberen de grenzen op te rekken.


In de komende onderhandelingen daarover kan het van pas komen dat het uitgestelde bezuinigingspakket dreigend ligt te wachten. Dat is het wisselgeld. Want wat willen de bonden liever: een nullijn in de zorg en een nullijn voor ambtenaren? Of dan toch maar wat meer belasting voor pensioenspaarders?


In Ruttes wensdroom is een akkoord over de pensioenen 'de sprong' die de oefening compleet maakt. Nog voor het zomerreces moet het zover zijn. Als daarbij en passant de bezuinigingen voor 2014 kunnen worden afgezwakt, mag het kabinet hopen op een zachte landing rond Prinsjesdag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden