De herontdekking van Mrs. Swing

Mildred Bailey heeft tientallen jazz-vocalistes beïnvloed, onder wie Billie Holiday, maar ook Frank Sinatra en Tony Bennett waren bewonderaars. Dankzij een verzamelaarslabel is haar zang aan de vergetelheid ontrukt....

Ze zong met onovertroffen jazz-feeling, lichtvoetig ritmisch raffinement en wereldwijze, bitterzoete expressie. Ze liet zich het liefst begeleiden door informele kleine Swing-groepen onder leiding van pianist Teddy Wilson, met grootheden als de saxofonisten Ben Webster en Chu Berry en de trompettisten Roy Eldridge en Charlie Shavers. Ze leidde een gekweld leven dat veel te vroeg eindigde. En ze heette niet Billie Holiday.

Mildred Bailey (1903-1951) was tot voor kort een schim uit het jazzverleden, maar haar rol in de ontwikkeling van de Amerikaanse zang is er niet minder essentieel om. Het is achteraf haast onvoorstelbaar dat jazz- en dansorkesten tot in de vroege jaren dertig van de vorige eeuw als regel zonder zangeres werkten. Dat begon pas te veranderen toen bandleider Paul Whiteman in 1929 zonder grote verwachtingen een 26-jarige jongedame van Zwitsers-indiaanse komaf uit Tekoa, Washington, engageerde. Mildred Bailey had tot dan toe weinig meer op haar naam staan dan twee mislukte huwelijken en een paar tournees met rondtrekkende revue-gezelschappen. Ze kon wel erg goed koken en genoot ook zelf graag van haar culinaire talent, wat haar op een levenslange worsteling met haar overgewicht kwam te staan.

Bailey's debuut bij Whiteman, met Moanin' Low tijdens een radio-uitzending op 6 augustus 1929, werd het begin van een historische doorbraak - voor haarzelf, maar ook voor alle bandvocalisten die na haar kwamen. Haar eerste platenhit Rockin' Chair (1932) bezegelde het feit dat elk zichzelf respecterend Swing-orkest voortaan een zangeres in de gelederen moest hebben. Met haar manier van zingen beïnvloedde Mildred Bailey niet alleen tientallen jazz-vocalistes, inclusief Billie Holiday, maar ook zangers als Frank Sinatra en Tony Bennett.

Zelf gaf ze in 1938 een aardige verklaring van de zangstijl die ze had uitgevonden: 'Bladmuziek was in mijn geboorteplaats moeilijk te krijgen, maar toch moest je een song leren als je een plaat ging maken of een optreden had. Dus deed je het maar uit je geheugen. I could never get the exact notes of a song, so I used to sit down and try to scheme out the best way to sing it smoothly.

'Soms bedacht ik hoe een nummer beter zou klinken als de componist sommige onderdelen van de melodie had veranderd, en zo probeerde ik het op mijn eigen manier te zingen. Door de jaren heen bleef ik min of meer daarin steken en voor ik mezelf kon corrigeren - ik had eigenlijk het idee dat ik op het verkeerde spoor zat - ontdekte ik dat they were calling this Swing and liking it!'

Mildred Bailey bleef tot 1933 bij het orkest van Paul Whiteman, waar ze haar derde echtgenoot Red Norvo leerde kennen. Norvo (1908-1999), een xylofonist die later op vibrafoon overstapte, begon in 1936 een geavanceerde twaalfmans band, die vooral succes boekte door de zangnummers van Mildred Bailey. Het echtpaar kwam bekend te staan als 'Mr. & Mrs. Swing'. Hun ruzies werden bijna even beroemd als hun muziek en huwelijk eindigde in 1945, maar lang voor die tijd waren hun muzikale wegen al uiteen gegaan.

Daarna zou het nooit meer goed komen met Mildred Bailey. Ze was chronisch ziek, leed aan depressies, en op 12 december 1951 stierf ze totaal berooid. De ziekenhuisrekening werd betaald door haar bewonderaar Frank Sinatra, die haar nooit had ontmoet; de hypotheek moest worden afgelost door haar oude vriend Bing Crosby.

Dankzij het Amerikaanse verzamelaarslabel Mosaic Records is haar oeuvre nu aan de vergetelheid ontrukt. The Complete Columbia Recordings of Mildred Bailey biedt op tien cd's een schatkamer vol muzikale verrassingen. Ze schittert in tientallen vertolkingen met de Red Norvo-band, vaak gedurfd gearrangeerd door Eddie Sauter. Maar de meeste indruk maken toch haar spontane opnamen met de crème de la crème van de zwarte jazz uit de jaren dertig. Pianiste Mary Lou Williams, trompettist Buck Clayton en de fameuze ritmesectie van de Count Basie-band genieten hoorbaar van hun muzikale interactie met Mildred Bailey.

Pianist Teddy Wilson, die de geschiedenis is ingegaan als de beroemdste begeleider van Billie Holiday, placht Lady Day af te doen als een Louis Armstrong-kloon. Als het aan hem lag, speelde hij liever met Mrs. Swing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden