REPORTAGE

De hele wereld wil een woning in Londen

De hele wereld wil een woning in Londen. Gevolg is dat de huizenmarkt volkomen overkookt. Voor de Londenaren zelf zit er weinig anders op dan bij hun ouders te blijven wonen.

Lucia Hull met haar echtgenoot en twee kinderen bij haar ouders in Ealing. Beeld .

De bewoners van de begijnenhuisjes achter Tate Modern zijn hun ochtendzon kwijt. Pal ten oosten van de 17de-eeuwse Alms Houses heeft de architect Richard Rogers een groep glazen woontorens neergezet, tot 24 verdiepingen hoog. Neo Bankside biedt 'een exclusieve Londense leefstijl', compleet met een Italiaans restaurant, een gymzaal en 'lifestyle management services'. Overbodige luxe, aangezien zulke appartementencomplexen in de praktijk plegen uit te groeien tot spookwijken, opgekocht door rijke speculanten uit den vreemde.

Dat was niet de bedoeling toen de gemeente het project langs Holland Street goedkeurde. Het idee was dat eenderde van de appartementen onder de categorie 'betaalbare woningen' zou vallen. De projectontwikkelaar heeft zich van die verplichting weten te verlossen en het complex is nu alleen 'betaalbaar' voor de rijken der aarden. Neo Bankside - reeds omgedoopt tot 'Neo Blingside' - is nu genomineerd voor de Stirling architectuurprijs. Critici spreken de hoop uit dat deze nominatie de Londense huizencrisis onder de aandacht brengt.

Rond dezelfde tijd als die nominatie concludeerde PricewaterhouseCoopers dat de Londense huizenmarkt ontoegankelijk is voor starters onder de 40 jaar. Een gemiddelde woning kost 726 duizend euro, banken verlangen hoge aanbetalingen en het huizenaanbod is in 37 jaar niet zo klein geweest.

Goudmijn

De gelukkigen zijn de 60-plussers die in de jaren tachtig gemakkelijk een huis konden kopen - vaak voormalige staatswoningen. Nu blijkt dat ze indertijd een goudmijn hebben aangeboord. Voor hun kinderen, daarentegen, lijkt huizenbezit een wensdroom te blijven.

De twintigers en dertigers van nu vormen de 'huurgeneratie'. Door een gebrek aan sociale huurwoningen is huren op de vrije markt de norm. Kostbaar, daar de gemiddelde huurprijs 2.100 euro per maand bedraagt.

Voor jonge professionals is het delen van flats of kamers normaal. Er bestaat zelfs iets als hotbedding: het delen van bedden. Rupa Huq, parlementair afgevaardigde voor de wijk Ealing, zei dat steeds meer werkende dertigers in haar kiesdistrict als studenten wonen, compleet met 'Wie heeft mijn kaas uit de ijskast gestolen?'-leefstijl.

'Particulier huren is vreselijk', zegt Lucia Hull, een 33-jarige schooladministratrice uit Ealing, 'je bent elke maand de helft van je salaris kwijt, je hebt geen rechten en je bent overgeleverd aan de grillen van de huurbaas.' Met haar man en twee kinderen woont ze bij haar ouders in Ealing, zich afvragend of ze ooit een huis kan kopen in Londen. 'Zelfs inwonend is het moeilijk om geld te sparen voor een aanbetaling. En we zijn de enigen niet. Ik ken drie gezinnen die net als wij 'thuiswonen'. Een ander bevriend gezin woont met twee kinderen in een kleine tweekamerflatje.'

Louche figuren

Buitenlandse criminelen gebruiken Londens vastgoed om geld wit te wassen, huizenprijzen nog verder opdrijvend. Dat heeft de baas van de National Crime Agency, de Britse FBI, gezegd tegen The Times. Louche figuren kopen miljoenenpanden anoniem door ze op naam te stellen van een netwerk van lege bv's, meestal gevestigd op de Maagdeneilanden. Een maffiabaas uit Kazachstan kocht op deze manier een 12,5 miljoen euro kostende villa in Highgate. De fraude kwam aan het licht toen de invoering van een nieuwe onroerendgoedbelasting op dure postbusadressen verdacht veel opbracht.

Generation Rent

Veel van Lucia's lotgenoten bevinden zich in een Catch 22-situatie: ze huren een dure woning, kunnen amper sparen voor een huis en drijven ongewild de prijs op van huurwoningen. Sinds enkele jaren bestaat er een speciale belangenorganisatie: Generation Rent. Volgens campagnevoerder Seb Klier gaan de oorzaken van de crisis terug naar het einde van de jaren tachtig. 'Sinds 1988 is er geen huurbescherming meer op de vrije woningmarkt, wat heeft geleid tot huurstijgingen. Dat is zo erg nog niet, ware het niet dat er amper meer betaalbare koopwoningen werden gebouwd.'

Na deze thachteriaanse deregulering volgde een buy-to-let-explosie, vervolgt Klier, de opkomst van een klasse huurbazen. 'Het komt erop neer dat mensen die hun eerste huis wilden kopen concurrentie kregen van landlords, voor wie het kopen van een huis een investering is. Daardoor steeg de vraag naar koopwoningen verder en werd de particuliere huursector tegelijkertijd groter.'

Anders dan gewone huiseigenaren kunnen investeerders de hypotheekrente fiscaal aftrekken. Het belastingvoordeel van de huurbazen bedroeg vorig jaar 37,7 miljard euro.

De naar schatting anderhalf miljoen huurbazen verhuren hun bezit tenminste, hetgeen vaak niet kan worden gezegd van buitenlandse investeerders voor wie Londense woningen stenen spaarpotten zijn. Er is zelf een term voor: buy-to-leave. Delen van Belgravia, Mayfair en Knightsbridge zijn spookwijken geworden en ook in veel flats aan de oevers van de Theems branden 's avonds weinig lichten. Voor luxe-appartementen in de beroemde krachtcentrale Battersea Power Station is zelfs eerst in het Verre Oosten geadverteerd. De wijk heet nu al 'Singapore-on-Thames'.

Uitzicht vanuit de bovenste verdieping van een topappartement van Neo Bankside in Londen. Prijzen vanaf 8,8 miljoen euro. Beeld Corbis

Ongemakkelijk

Voor de regerende Conservatieve Partij is de huizencrisis ongemakkelijk. Bij hen heerst de gedachte dat alleen huizenbezitters een volwaardig bestaan leiden, maar ze deinzen ervoor terug om de marktwerking te veel te verstoren. Wel wil de regering woningcorporaties gaan verplichten om hun beste woningen te verkopen.

'Daar hebben de huurders in de particuliere sector niets aan', zegt Klier, 'Zij zouden geholpen zijn bij de invoering van huurbescherming en de bouw van huizen door de staat, want projectontwikkelaars doen dat niet. Woningen moeten weer bedoeld zijn om in te wonen, in plaats van als handelswaar.'

Er is steeds meer ongemak over de wildgroei van non-dom accom: accommodatie voor non-domiciles. In The Daily Telegraph noemde de conservatieve columniste Bryony Gordon het 'obsceen' dat Londenaren geen betaalbaar huis kunnen bemachtigen, terwijl hele appartementenblokken door rijke vreemdelingen worden opgekocht.

In Ealing deelt Lucia dat gevoel. 'Denemarken houdt de komst van buitenlandse speculanten tegen. Dat zou hier een populaire maatregel zijn. Een hele generatie zit nu klem. Wat moet er van ons worden als we oud zijn?'

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden