'De hele wereld kijkt in Sri Lanka mee'

Na de ramp hielpen Singalezen en Tamils op Sri Lanka elkaar. Als de verzoening blijvend blijkt, kan het ook tussen de regering en de rebellen vrede worden, denkt Wimal Fernando....

'Het gaat niet zozeer om de omvang van dit vrijwilligerswerk als wel om wat het voor de geestestoestand van dit volk betekent', zegt Fernando, voorzitter van de Movement for the Defend of Democratic Rights, een organisatie in Colombo die zich inzet voor de mensenrechten in Sri Lanka.

Dat de bevolkingsgroepen die tijdens de burgeroorlog tussen het Srilankaanse leger en de Tamil Tijgers (LTTE) tegenover elkaar stonden elkaar nu steunen, heeft 'enorme invloed'. Het klinkt wrang, beaamt Fernando, maar de tsunami biedt een kans op verzoening tussen de Tamil-minderheid in Sri Lanka en de boeddhistische Singalezen, de oorspronkelijke bewoners van het land.

Hij wil er wel een belangrijke waarschuwing aan toevoegen: 'Wanneer de geweldige hoeveelheid hulpgeld deze kant op komt, kan die ook een naschok veroorzaken.' De partijen zeggen dat zij 'gezamenlijk' en met een 'frisse start' de gevolgen van de ramp tegemoet treden. Fernando vreest echter dat na de eerste schrik alweer plannen voor zelfverrijking worden gesmeed.

Normaal gesproken gaat al zo'n 30 procent verloren aan slecht management en corruptie. 'Met zo'n ramp en al het hulpgeld wat nu deze kant op komt, bestaat het gevaar dat het percentage omhoog vliegt. Politici bedrijven hier handjeklap.'

Fernando hoopt dat de Verenigde Naties niet alleen transparantie en verantwoordelijkheid eisen, maar ook een beleidsrol voor de wederopbouw willen. Het is volgens de mensenrechtenvoorvechter belangrijk dat vertegenwoordigers van verschillende bevolkingsgroepen en religies betrokken worden bij projecten om misbruik te voorkomen.

Verscheidene partijen zijn volgens analisten nu al bezig om hun invloed in het rampgebied te vergroten. In het oosten van Sri Lanka strijden de Tamil Rehabilitation Organisation (TRO, volgens waarnemers de humanitaire poot van de LTTE) en het Singalese 'Volksbevrijdingsfront' JVP (ooit een gewelddadige marxistische beweging) om de slachtoffers van de tsunami. Zo rijdt op een weggetje naar de kust in Ampara - het zwaarst getroffen district waar bijna 13 duizend doden vielen - zowel een transport van de JVP als van de TRO.

Daarnaast komen er uit het noorden en oosten van Sri Lanka meldingen dat de LTTE kwetsbare kinderen uit vluchtelingenkampen ontvoert om ze op te leiden tot soldaten. Ook zou de LTTE onafhankelijke organisaties de toegang tot TRO-kampen ontzeggen en vluchtelingen beschieten die hulp hebben geaccepteerd van het Srilankaanse leger. Andersom zeggen woordvoerders van de LTTE dat Srilankaanse militairen de voedseltransporten voor Tamils tegenhouden en dat de soldaten de macht in Tijger-gebieden willen overnemen onder het mom van hulpverlenen.

Vóór de tsunami was geld voor de wederopbouw van noord en oost al inzet van 'partijpolitiek', zegt Fernando. De vredesbesprekingen tussen de LTTE en de regering kwamen ongeveer een jaar geleden tot stilstand, onder andere doordat er onenigheid was over het geld voor de getroffen oorlogsgebieden. 'De hamvraag was: wie gaat de wederopbouw besturen?'

De Tamil Tijgers vinden dat de regering sinds de wapenstilstand van februari 2002 nauwelijks is opgeschoten met het opknappen van wegen en behuizing. De LTTE wil de wederopbouw zelf in handen nemen en wil volledig zelfbestuur in het noorden en oosten, 'maar dat is onbespreekbaar, de grondwet staat het niet toe'. Sindsdien verkeert het vredesproces in een impasse.

Kort voor de ramp waren de spanningen tussen de LTTE en de Srilankaanse regering hoog opgelopen. De Tamil Tijgers rekruteerden volgens waarnemers kindsoldaten en ook het leger breidde zijn arsenaal en troepen uit.

Maar door de ramp hebben beide kampen zware verliezen geleden. Zo heeft de tsunami de marinebasis van de Tijgers een zware slag toegebracht, maar ook complete bases van het Srilankaanse leger zijn weggespoeld.

'Belangrijker is dat door de omvang van de ramp nu de hele wereld meekijkt', zegt Fernando. 'We moeten er in slagen om de aandacht van de internationale gemeenschap vast te houden door elkaar te blijven helpen. Het moet komen van Singalezen en gewone Tamils die elkaar helpen en vertrouwen schenken. Shramadhana. Dan ontstaat er misschien ooit de politieke wil voor vrede.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden