NIEUWSROUW OM DEELDER

De hele stad rouwt om ‘oer-Rotterdammer’ Jules Deelder

De groen-witte vlag van de stad hing donderdag halfstok op het stadhuis, Sparta speelt zaterdag met rouwbanden tegen AZ: de dood van schrijver, dichter, jazzmuzikant, performer en ‘nachtburgemeester’ Jules Deelder raakte Rotterdam donderdag als een mokerslag. 

Rouwende Rotterdammers legden donderdag bloemen bij het standbeeld van Jules Deelder voor cafe Ari aan de Nieuwe Binnenweg. Beeld ANP

Deelder overleed na een kort ziekbed. ‘Hij vliegt er opeens tussenuit, dat vind ik eigenlijk wel mooi’, zegt Wilfried de Jong, die op 24 november in de Doelen nog een feestelijke avond presenteerde vanwege Deelders 75ste verjaardag. De grote zaal zat tjokvol – jong en oud, van highbrow tot lowbrow. De Jong: ‘Toen dacht ik: shit hé, dat heeft die gozer allemaal bereikt met zijn dichtwerk, zijn performance, zijn uiterlijk, vrijheid en humor.’

Een keur aan Rotterdammers – onder wie zangeres Frédérique Spigt, actrice Loes Luca en jazzmusicus Benjamin Herman – kwamen de ‘oer-Rotterdammer’ eren. Zelf speelde Deelder die avond met zijn brushes op zijn drumsetje. ‘Toen ik van de regie te horen kreeg dat het laatste nummer kwam, had Jules nog wel tot twee, drie uur ’s nachts willen doorgaan’, zegt De Jong. ‘Hij was springlevend, vrolijk, eigenwijs. En nu, floeps, is hij weg.’

Volgens oud-burgemeester Bram Peper heeft Deelder ‘het vuur van de jazz warm gehouden in de stad’. In 2016 liet Deelder een minder bekende kant van zichzelf zien, toen de Kunsthal plastic beelden van hem exposeerde met namen als Locomotrutfantje en Spartapiet. Bij voetbalclub Sparta kwam zijn dood als een shock. Deelder was op zijn 75ste verjaardag nog benoemd tot ‘lid van verdienste’. Sparta-bestuurder Charles van der Steene maakte bij die gelegenheid nog een dolletje:‘75 jaar, driekwart eeuw Jules. Nog een kwart erbij en dan is het 100. Dat zou een unieke prestatie zijn.’

Rotterdam is Deelder en Deelder is Rotterdam. Links en rechts op gevels zijn dichtregels van hem te lezen. Zoals in blauwe neonletters tegen een gevel van de Nieuwe Binnenweg: ‘De omgeving van de mens is de medemens’. Deelder werd vorige maand in de Doelen geïnstalleerd als ‘wandelend erfgoed’ in de collectie Echt Rotterdams Erfgoed van het Rotterdam Museum. Deelder vond het prima, ‘zolang het niet betekent dat ik een of andere folkloristisch verschijnsel word’, zei hij toen. ‘Want als ik aan één ding een hekel heb, dan zijn het aan folkloristische verschijnselen.’

In zijn poezië, uitgegeven door De Bezige Bij, kon hij Rotterdam als geen ander typeren als trotse, zelfbewuste stad. ‘En dat terwijl Rotterdam altijd in het verdomhoekje zat’, zegt Wilfried de Jong. ‘Het was lang een arme, foeilelijke stad, maar hij bracht iets teweeg met een paar rake zinnen. Rotterdam, kant’lend in het tegenlicht,  die trotse blik zag ik nergens.’ Of, in de eerste strofe van Rotown Magic:

Rotterdam is niet te filmen
De beelden wisselen te snel
Rotterdam heeft geen verleden
en geen enkele trapgevèl

‘Dus niet trapgevel, maar trapgevèl’, grinnikt De Jong. ‘Dat-ie met een accent grave zoveel zegt, dat vind ik echt subliem. Bij trapgevels denk je aan Amsterdam, dus er is één accent grave die het werk doet.’

Stadsgezicht

Tegenwoordigheid van geest
en realisme in ’t kwadraat
vieren onverstoorbaar feest
in een opgebroken straat

Hoog en spijkerhard de hemel
met een blikkerende zon of
zwart en laag in wilde wemel
langs skeletten van beton

Doorheen geloken luxaflexen
tórenhoog de wooncomplexen
stapelen den einder dicht

Posthistorisch vergezicht -
Rotterdam gehakt uit marmer
kant’lend in het tegenlicht

J.A. Deelder. Uit: Vrijwel alle gedichten. De Bezige Bij, 2004.

Hoe langer je leeft, hoe korter het duurt

Jules Deelder: Rotterdammer, Nachtburgemeester, Sparta-fan, Best Geklede Nederlander maar bovenal groot dichter. John Schoorl herdenkt de performer met plakhaar en vlinderbril die het liefst als jazzman op het podium stond. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden