Nieuws Schooladvies

De hele klas een verkeerd schooladvies. Wat nu?

Duizenden achtstegroepers kregen een te hoog schooladvies door verkeerde eindtoetsresultaten. Wat doet het met ouders en kinderen die nu toch niet naar havo of vwo kunnen? ‘Eén ouder zei: jij mag het mijn kind vertellen, want ik krijg het niet uitgelegd.’

Jim en Miquel Jansen Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

In maart kregen Jim Jansen en zijn vrouw te horen dat hun 11-jarige zoon het best tot zijn recht zou komen op vmbo-t/havo-niveau. Dat was het advies van de Lidwinaschool, de Amsterdamse basisschool waar Miquel naartoe gaat. Ze bezochten open dagen en Miquel werd ingeloot op een middelbare school. Zoon blij, ouders blij.

Tot vorige week, toen de uitslag van de eindtoets binnenkwam. Jansen: ‘Daar kwam opeens havo/vwo-advies uit. Wauw, wat een verrassing, dachten we.’ De school stelde het advies bij. Miquel mocht toch naar de havo. In de dagen erna benaderde Jansen meerdere havo/vwo-scholen. Hadden ze nog plek voor zijn zoon? ‘Alles bleek al vol te zitten. Dat zorgde voor onrust, bij ons en zeker ook bij onze zoon.’

Dinsdagmiddag even na twaalven kwam het aangepaste advies opnieuw op losse schroeven te staan. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap maakte toen bekend dat er een grote fout is gemaakt bij de beoordeling van de toetsen. Bijna 20 duizend achtstegroepers, ruim een op de tien, hebben een verkeerde beoordeling gekregen voor hun eindtoets. De overgrote meerderheid kreeg een te hoog advies.

Voor de meeste leerlingen is dat een tegenvaller, maar heeft het geen praktische gevolgen. Het schooladvies is leidend. Ouders hebben hun kinderen eerder dit jaar al op basis van dat advies ingeschreven op een school. Maar in sommige gevallen, het ministerie weet nog niet hoeveel, zijn de schooladviezen vanwege de onterecht hoge toetsuitslag naar boven geschroefd. Dat moet nu weer worden teruggedraaid.

WhatsAppgroep op tilt

In Amsterdam sloeg de ouder-WhatsAppgroep van de Lidwinaschool op tilt na het nieuws over de foute toetsuitslagen, vertelt vader Jim Jansen. ‘Praktisch de hele klas bleek een verkeerde uitslag gekregen te hebben. In de appgroep werd geopperd dat de toets misschien over zou moeten. Mensen worden chagrijnig van zulk nieuws.’ Een tijdlang bleven ouders en leerlingen in het ongewisse. Zenuwachtig checkte Jansen de website en het Twitterkanaal van het ministerie. Daar werd hij niet veel wijzer van.

Sinds 2015 mogen scholen zelf kiezen welke eindtoets ze hun achtstegroepers laten afleggen. De meeste scholen – vorig jaar 59 procent – kiezen nog altijd voor de Centrale Eindtoets, de voormalige Citotoets. Een groeiende groep scholen gebruikt nieuwe varianten als de Iep-eindtoets, Route-8, de Dia-eindtoets of de AMN-eindtoets. Bij die varianten ging het mis. Een onafhankelijke expertgroep die op de toetsen moet toezien had verkeerd bepaald welke toetsscore bij welk niveau hoort.

Op de Michiel de Ruyterschool in Amstelveen leidde de uitslag van de Dia-eindtoets de afgelopen weken al tot opgetrokken wenkbrauwen. Sommige leerlingen hadden veel hoger gescoord dan verwacht, zagen de leraren. ‘Nu snappen we waarom’, zegt Vanita Attema, directeur onderwijs op de openbare basisschool.

De school kreeg dinsdag te horen dat van de 55 leerlingen die de eindtoets maakten er negen een verkeerde uitslag kregen. Voor de meesten heeft dat geen gevolgen, hun advies blijft hetzelfde. Maar bij twee leerlingen werd het advies ten onrechte aangepast. ‘We hebben de ouders meteen gebeld om te zeggen dat het niveau toch weer omlaag gaat’, zegt Attema. ‘Eén ouder zei: jij mag het mijn kind vertellen, want ik krijg het niet uitgelegd. Andere ouders hadden er geen woorden voor, zo verdrietig waren ze.’ 

Dubbel pech

Eén leerling is zo van slag, vertelt de directeur, dat ze woensdag niet naar school is gekomen. Het meisje dacht dankzij de onverwacht positieve eindtoets tóch naar een havoklas te kunnen. ‘Gisteren hebben we gehoord dat het advies is vernietigd’, laat haar vader weten. Om te voorkomen dat zijn dochter wordt aangesproken op de situatie, wil hij niet met zijn naam in de krant.

Het meisje heeft dubbel pech, vertelt haar vader. Ze moet naar een school in Aalsmeer omdat er op scholen in Amstelveen geen plek meer is. Daardoor komt ze niet bij haar vriendinnen in de klas. ‘Dat heeft veel verdriet gedaan.’ Hij overweegt naar de rechter te stappen. ‘We zijn erg benadeeld.’ 

Eigenlijk, zegt directeur Attema, zouden excuses van minister Arie Slob (Onderwijs) op hun plaats zijn. ‘Voor sommige leerlingen is het heel zuur. En voor ons als school betekent het veel extra werk, voor een fout waar wij niets aan kunnen doen.’

Als je het vader Jim Jansen vraagt, mag minister Slob zich ‘de ogen uit zijn kop schamen’. Zijn zoon Miquel kreeg woensdag te horen dat ook zijn advies opnieuw wordt aangepast, dit keer omlaag. Miquel krijgt alsnog vmbo-t/havo-niveau, precies zoals de school eerder al had bepaald. ‘Het is een teleurstelling, maar geen wereldramp’, zegt Jansen. ‘Miquel gaat met frisse moed naar zijn nieuwe school.’ 

Zelf vond de 11-jarige jongen de afgelopen week vooral ‘erg verwarrend’. Toen de juf aan de klas uitlegde dat er een rekenfout was gemaakt, was ‘iedereen gespannen’. De definitieve uitslag kwam voor veel leerlingen als een teleurstelling. ‘De meeste kinderen wilden er ook niet over praten, omdat het zo tegenviel. Ze wilden er niet aan denken.’ Dat hij nu alsnog naar de eerder uitgekozen vmbo/havo-school gaat, vindt Miquel hoogstens ‘een beetje jammer’. Zoals zijn vader al zei: het is geen wereldramp.

Lees ook:

Duizenden achtstegroepers kregen de afgelopen weken een verkeerde uitslag van de eindtoets.

Hoe kon dat gebeuren en wat betekent het voor hun schooladvies? 

De tijden dat de Citotoets allesbepalend is voor de keuze voor de middelbare school zijn voorbij.

Steeds meer scholen kiezen voor alternatieve toetsten als Route-8 en de IEP-eindtoets. Lees hier waarom

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden