De 'helden' van Irak

In het Iraakse leger is de ERD, een elite-eenheid die vecht tegen IS, geroemd. Maar fotograaf Ali Arkady ziet hoe de heldendivisie in de strijd om Mosul verandert in een meedogenloos martelapparaat.

Beeld Ali Arkady / HH / Redux

Fotograaf Ali Arkady stond in een hoek van de verhoorkamer en deed wat hij zo vaak had gedaan, afgelopen najaar in de Iraakse stad Mosul: fotograferen hoe een gevangene werd gemarteld. Vraagt een commandant van de legereenheid waarmee de fotograaf al weken 'embedded' was: waarom sla jij niet mee?

Dus legde Arkady zijn camera weg en gaf de gevangene een klap. Een zachte klap, zei hij vorige week tegen de Canadese krant Toronto Star, maar hard genoeg om zelf niet verdacht te zijn.

Nu heeft Ali Arkady zijn foto's gepubliceerd, evenals de talloze video's die soldaten hem stuurden via sociale media. Op de beelden is te zien hoe het Iraakse leger gevangenen martelt om ze te laten bekennen dat ze betrokken waren bij Islamitische Staat (IS). In een enkel geval werden ze daarna geëxecuteerd.

Het zijn beelden van gevangenen die aan hun polsen aan het plafond worden opgehangen, het uitschreeuwen van de pijn als het krukje onder hen wordt weggetrapt en hun schouders uit de kom raken - een martelmethode die ze in Irak nog kennen uit de tijd van dictator Saddam Hoessein. Ook te zien: gevangenen die in hun ogen gekrabd worden, die voor dood op de grond liggen terwijl een ondervrager zegt: 'Dit is wraak voor alle moeders van Irak.'

Dit maakt de foto's schokkend: het zijn geen obscure milities die over de schreef gaan, maar het officiële Iraakse overheidsleger, door het Westen gesteund met trainingen, geld, wapens en luchtaanvallen. Arkady was mee met de gerespecteerde Emergency Response Division (ERD), een speciale eenheid van het Iraakse leger.

Beeld Ali Arkady / HH / Redux
Beeld Ali Arkady / HH / Redux

De foto's van Arkady, opgegroeid in Iraaks Koerdistan, verraden dat bij de bevrijding van Mosul de kiem wordt gelegd voor de volgende oorlog. Soldaten van - grotendeels - sjiitische afkomst martelen en vermoorden in Mosul soennitische burgers. Door dergelijk sektarisch geweld werd eerst Al Qaida populair in Mosul, en daarna IS.

Voor Arkady, die voor zijn eigen veiligheid met zijn familie ondergedoken zit in het buitenland, begonnen deze horrorbeelden als een goednieuwsverhaal. In de zomer van 2016 raakte hij bij de slag om Fallujah bevriend met twee ERD-militairen die een onafscheidelijk duo vormden: kapitein Omar Nazar, een soenniet, en korporaal Haider Ali, een sjiiet. 'Echte Iraakse helden', concludeerde Arkady, die een internetfilmpje over het tweetal maakte: Happy Baghdad. De video werd een hit in het sektarisch verscheurde Irak. Een soenniet en een sjiiet die het samen opnemen tegen IS: er is hoop voor de toekomst.

Maar toen hij in Mosul opnieuw met hen optrok, zag hij de andere, donkere kant van het duo en hun legerdivisie. 's Nachts begonnen volgens Arkady de folteringen en executies. De militairen filmden hun eigen wandaden en lieten toe dat er volop foto's van werden gemaakt.

De ERD noemt de beelden van Arkady 'gemanipuleerd'. De nieuwsdienst van de legereenheid, Rapid Response Media, heeft een video uitgebracht waarin veronderstelde slachtoffers tegen hun ondervragers zeggen dat er niets aan de hand is. Een bekende Iraakse legergeneraal, Ammar al Waely, roept op Facebook op om 'verrader' Arkady geen asiel te geven in Europa.

Arkady heeft nog niet op deze beschuldigingen gereageerd. Het fotoagentschap dat hem vertegenwoordigt - VII Photo in New York - zegde een interviewafspraak met de Volkskrant af, omdat Ali 'tijd nodig heeft om alles psychisch te verwerken en daarom op dit moment geen interviews kan geven'. Het Iraakse ministerie van Binnenlandse Zaken stelt een onderzoek in naar de veronderstelde martelingen.

Drie keer embedded

Drie keer gaat fotograaf Ali Arkady 'embedded' mee met de ERD-eenheid. Van 18 tot 29 oktober 2016 maakt hij de voorbereiding mee op de slag om Mosul. In zijn tweede periode van 12 november tot 3 december is hij onder meer getuige van de foltering van herder Mahdi Mahmoud. In zijn laatste termijn, van 10 tot 22 december, legt hij de marteling van de broers Laith en Ahmad vast.

Beeld Ali Arkady / HH / Redux
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden