De held Atatürk op het lichaam getatoeëerd

'Het andere Turkije' wil Bram Vermeulen laten zien in een zevendelige serie. Over de gewone mensen in een snel veranderend land nabij het Midden-Oosten.

Programma?

In Turkije, zondag 20.10 uur, Ned. 2.


In Turkije

? Ja, een zevendelige serie (VPRO) van correspondent Bram Vermeulen, werkzaam voor onder meer NRC, NOS Journaal en Wereldomroep.


Vermeulen, zat die niet in Zuid-Afrika?

Jazeker. Hij was er zeven jaar correspondent en werd in 2008 tot Journalist van het Jaar verkozen. Sinds ruim een jaar woont Vermeulen in Istanbul, vertelt hij in de uitzending. Toen hij die verhuizing aankondigde, kreeg hij teleurgestelde reacties: 'Turken kennen we toch al? Dat zijn die vrouwen met hoofddoeken en veel te grote winkeltassen.'


Niet dus

. Natuurlijk niet. Vermeulen wil in deze serie 'het andere Turkije' laten zien: 'Het Midden-Oosten staat op z'n kop, Europa doet de luiken dicht. En daartussen ligt een land dat naar beide kanten kijkt. Een land waarvan we alles denken te weten, maar dat razendsnel verandert.'


Wat krijgen we te zien?

De uitzending begint op een plein in Istanbul. Aan een gebouw hangt een gigantische vlag met de afbeelding van Atatürk, in 1923 de stichter van de republiek Turkije. Er is politie. Een man houdt een klok, ook met Atatürk-afbeelding, in zijn hand. Het is 10 november en vijf over negen, het moment waarop Atatürk in 1938 overleed. Over hem gaat de eerste aflevering.


Een geschiedenisles?

Gelukkig niet. We zien Vermeulen tijdens zijn Turkse les, op zijn scooter, en in gesprek met taxichauffeurs en jongeren. Over Atatürk en de door hem geïntroduceerde scheiding tussen kerk en staat, dat wel. Het eerste gesprekje, met een man op straat, zegt eigenlijk alles. Vermeulen vraagt: houdt u veel van Atatürk? Ja, zegt de man. Waarom? 'Omdat we Turken zijn.'


Houdt iedereen zoveel van Atatürk?

Vermeulen doet onverwachte inzichten op. 'Ik dacht: je hebt de ongelovige Turken, die van Atatürk houden, en de gelovige moslims.' Dat blijkt niet zo te zijn. Zo ontmoet Vermeulen een Atatürk-aanbidder, met de handtekening van zijn held op zijn lichaam getatoeëerd. Zijn meest geliefde bezit, zijn auto, staat vol met afbeeldingen van Atatürk. Hij wast hem drie keer per dag. Vermeulen: 'Deze man neemt mij in zijn Atatürk-auto mee naar de moskee. Dan begrijp ik dat er eigenlijk helemaal niks van begrepen heb.'


Hoe zit het dan wel?

Geloven in Atatürk en geloven in de koran is geen tegenstelling, concludeert Vermeulen. De echte tegenstelling is, misschien wel, die tussen arm en rijk. Enigszins taboe is het bekritiseren van Atatürk, zoals een studente doet. 'Atatürk was een dictator', zegt ze.


Hoogtepunt?

Het ontroerende interview met een Korea-veteraan. 'Ik draag geen fez, maar een stropdas. Vroeger droegen mannen een tulband. Ze sliepen 's nachts in een lang gewaad. Nu zie je die dingen niet meer. Iedereen draagt gewoon een pyjama.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden