De hel volgens Vergilius

BIJ de rivier de Acheron staat de veerman Charon zich kwaad te maken over de verdoemden die hij in zijn boot moet overvaren naar de hel....

Zijn deze woorden Vergilius als verzinsels in de mond gelegd?

Dat zou heel goed kunnen.

Drs. P, auteur van vrolijk huppelend proza, dito poëzie en liedjes, schrijft, ongetwijfeld na een gedegen studie van Dantes Commedia (Mijn komedie: Hel): '(. . .) veel van wat Dante hem in de mond legt, heeft hij ofwel niet gezegd ofwel niet serieus gemeend. Hij had zijn eigen kijk op de bedoening.' In zijn boekje Mijn reis met Dante door de Hel, 'vertaald' door Drs. P en geïllustreerd door ene S. Botticelli (jawel, dezelfde), vertelt Publius Vergilius Maro wat er werkelijk bij de Acheron gebeurde: 'De veerman Charon bleek als grove klant/ Zijn passagiers bepaald niet hoog te achten/ En bij het zien van Dante riep hij kwaad:/ ''Met doden wil ik wel mijn schuit bevrachten/ Maar niet met jou! Jij leeft! Dat is verraad!''/ Ik maakte streng een eind aan zijn getier.'

Heel wat vertalers hebben hun tanden stukgebeten op de Divina Commedia van Dante Alighieri (1265-1321), schrijver en hoofdpersoon van de tocht die hem door de Hel (boete) via de Louteringsberg (bezinning) naar het Paradijs (bevrijding) voert. Zo niet Drs. P. Hij hertaalde het werk naar eigen inzicht, want hij vond het tijd worden dat Vergilius zelf eens aan het woord kwam over de reis die hij met Dante maakte langs de negen galerijen van de hel, naar beneden en weer omhoog. En zo werd Vergilius plotseling auctor en actor, en Dante zijn metgezel.

De Commedia is gesitueerd in 1300, Vergilius (70-19 v. Chr.) leefde dertien eeuwen daarvoor, en was dus, schrijft Drs. P, veel ervarener dan Dante - en vermoedelijk ook sceptischer. Zijn verslag van de tocht in 34 canto's en in het vrolijk stemmende Drs. P-idioom mist Dantes details omtrent 'het Italiaanse gewriemel van Guelfen en Ghibellijnen, van bonzen en intriganten', want daar had hij geen boodschap aan. Het zijn vindingrijk aaneengerijmde teksten, een beetje in de taal van Dante, die als volksschrijver wars was van verhevenheid. Maar nooit zullen we weten of Dante hier geen verzinsels in de mond zijn gelegd. Door Vergilius of Drs. P.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden