De harde hand

'Als docenten rokend over de gang lopen, kun je niet verwachten dat leerlingen het rookverbod naleven.' 'Het was hier heel gewoon om tegen elkaar te zeggen: ik maak je dood', zegt Adri Bleeker van het Calvijn College in Amsterdam....

Het Calvijn College, een vmbo-school in Amsterdam-West, is berucht. Een leraar zit al meer dan een jaar ziek thuis sinds een leerling hem een klap in de nek gaf met een metalen liniaal. Een lerares verliet vorig jaar de school nadat haar auto door leerlingen was vernield. De directrice ruimde na bedreigingen het veld. Interim-directeur Adri Bleeker heeft een jaar de tijd om orde op zaken te stellen.

Bleeker is beroeps interim-manager. Hij had de leiding over een Regionaal Opleidingscentrum, reorganiseerde de sociale dienst in Utrecht en deed hetzelfde bij justitiële jeugdinrichtingen. Met zijn onverbloemde taalgebruik en zijn keurige pak is Bleeker een bijzondere verschijning in de onderwijswereld. Wat is zijn aanpak?

'Ik ben begonnen met docenten te vragen alle incidenten bij me te melden. Als een lerares wordt uitgescholden voor vuile trut moet ik dat weten. Zelf tillen docenten daar niet zo zwaar aan, maar ik wel. Er was hier een leraar tegen wie elke ochtend gezegd werd: hé lul, ben jij er vandaag ook weer? Dat vind ik heel ernstig.'

- Wat gebeurt er met een leerling die zoiets doet?

'Ik haal er de ouders bij. Dan vertel ik dat hun dochter de lerares voor vuile teringhoer heeft uitgemaakt. Je ziet die ouders verbleken. Hún dochter?'

- Helpt zo'n gesprek?

'Jazeker. We hebben overwegend Marokkaanse en Turkse leerlingen. Die ouders pakken hun kind vaak stevig aan als ze horen dat ze zich op school misdragen. Soms is dat de volgende dag aan zo'n kind ook wel te zien. Een jongen vroeg me nooit meer zijn ouders erbij te halen, omdat hij dan thuis zo geslagen wordt.'

- Neemt u het kind dan in bescherming?

'Ja. We maken ouders heel duidelijk dat we zonodig de vertrouwensarts inschakelen. We laten onze leerlingen niet slaan. Ook niet door hun ouders.'

- Uw aanpak wordt nultolerantie genoemd.

'Ik doe natuurlijk niets nieuws. Er waren altijd al regels. Het verschil is dat ze nu nageleefd moeten worden. Wie een muts draagt in de klas, is die muts kwijt. Als je mobiele telefoon afgaat in de klas, wordt dat ding in beslag genomen. Het was hier heel gewoon om tegen elkaar te zeggen: ik maak je dood kutwijf. Nou, dat is nu dus geen normaal taalgebruik meer.'

- Wat vinden de docenten van uw aanpak?

'Het wisselt. Ze vinden me erg hard. En ze vinden me een regelneef. Ik roep soms veel weerstanden op. Maar de meerderheid staat er wel achter. En steeds meer scholen gaan een zero-tolerance beleid voeren.'

- Met welke maatregelen hebben docenten moeite?

'Ik wilde zes leerlingen van school verwijderen omdat ze geen boeken hadden. Dat is natuurlijk ook cru. Het zijn de ouders die het in zo'n geval laten afweten, niet de kinderen. Maar regels moeten worden nageleefd. Zonder schoolboeken kun je de lessen niet goed volgen.

'Mijn aanpak sorteerde meteen effect. Binnen een uur stonden de ouders op de stoep, nadat we ze een halfjaar tevergeefs hadden bestookt met brieven en bemiddelingsvoorstellen en leningen via de school. Voor vier kinderen hebben we een financiële regeling getroffen. Van twee kinderen hadden de ouders geen geldproblemen. Die gingen meteen boeken kopen. En dan vinden ze míj hard.'

- Heeft het onderwijs het te ver laten komen?

'Absoluut. Iedereen in het onderwijs heeft nu de mond vol over de veiligheid op school. Als ze dat tien jaar geleden hadden gedaan, had het niet zo ver hoeven komen. De anti-autoritaire jaren zeventig hebben hun sporen nagelaten. Je mocht pubers niet te veel inperken en zo. Daar komt nog bij dat veel leraren allochtonen vooral zagen als zielig, als een groep die geholpen moest worden.'

- Dus u moet ook de docenten opvoeden?

'Ik vind dat ze het goede voorbeeld moeten geven. Als docenten rokend over de gang lopen, kun je niet verwachten dat leerlingen het rookverbod naleven. Dus mogen docenten van mij niet meer rokend en etend en koffiedrinkend over de gang lopen. En ik wil graag dat ze er goed uitzien. Kijk, ik kan niemand in een pak dwingen. Maar je moet uitstralen dat je docent bent. Misschien heeft niet iedereen daar een pak voor nodig, maar je moet wel duidelijk maken dat je boven de leerlingen staat. Gezag uitstralen, daar gaat het om.'

- U werkt aan een convenant met de politie. Waarom?

'Weet u wat de politie doet als een leerling bij ons een ruit ingooit? Geen bal. Sterker nog: een van onze docentes werd vorig jaar mishandeld. Een leerling knakte haar vingers achterover. Daar heeft ze nu nog last van. De politie heeft niets ondernomen. Terwijl er getuigen zijn. Het staat zelfs op video.'

- Zit die leerling nog bij u op school?

'Nee. We hebben hem verwijderd en we hebben geen andere school voor hem gezocht - ook al is dat wettelijk verplicht. Dat is ook zoiets: je mag een leerling pas wegsturen als je een andere school voor zo'n hufter hebt gevonden. Dat is toch niet te geloven. Er is leerplicht, oké. Maar op een gegeven moment houdt het op.'

Het Calvijn College staat in de Amsterdamse wijk SlotervaartOvertoomse veld. 'Een criminele buurt', vindt Bleeker. 'Na negen uur 's avonds wandelt hier niemand meer over straat. En de politie geeft de buurtbewoners groot gelijk.' Op het Calvijn College hebben zich extreem veel geweldsincidenten voorgedaan. Maar ook andere middelbare scholen in de grote steden kampen met agressie. Uit recent onderzoek van de onderwijsvakbond AOB blijkt dat bijna een op de tien leraren in het voortgezet onderwijs wel eens wordt bedreigd. De schoolleiding schaamt zich, vreest dat de goede naam van de school bezoedeld wordt en veegt de problemen onder het kleed. Vandaar dat de bedreigde of mishandelde leerkracht meestal stilletjes vertrekt. Dat patroon wil Bleeker doorbreken.

'Het is erg als leerlingen de auto van een lerares vernielen. Maar het is natuurlijk nóg erger als dan niemand van de docenten durft te getuigen, zoals hier het geval was. Dan regeert de angst.

'We komen nu in de krant als die school die zo veel problemen heeft. Daardoor lopen we het risico dat het aantal aanmeldingen terugloopt, hoewel we daar nog niets van merken. Maar straks zijn we de school die zo hard werkt aan een prettig en veilig schoolklimaat.'

- Werkt uw aanpak?

'Ja. Ik geloof dat de leerlingen zich prettiger voelen. Vergeet niet: 85 procent van de kinderen deugt. Het is een kleine minderheid die de problemen veroorzaakt. Het gros van de leraren steunt mijn aanpak. En de politie gaat het onderwijs in Amsterdam-West absolute prioriteit geven. We gaan voortaan élk ontsporinkje melden, hoe klein ook. Als een leerling een docent uitscheldt voor trut, wordt dat gemeld bij de politie. Na vier á vijf keer volgt er een boete of een gesprek met de officier van justitie. Dat zal zeker effect sorteren.'

- Bent u trots op uw beleid?

'Zoals ik al zei: het is niets nieuws. Waar ik trots op ben is mijn pc-project. Al onze leerlingen kunnen via de school voor 249 euro een tweedehands computer krijgen met windows erop en zes maanden garantie. Want onze leerlingen hebben geen computer en die hebben ze wel nodig. Het loopt storm. En het is zo simpel als wat. Twee studenten van de hogeschool Haarlem kopen voor een prikkie de lease-computers op bij Schiphol, die anders na twee jaar vernietigd worden. Voorwaarde is wel dat ze naar het onderwijs gaan.'

- Heeft PvdA-wethouder Rob Oudkerk niet beloofd dat armlastige Amsterdammers een computer van de gemeente krijgen?

'Haha. Laat Oudkerk wat dóen in plaats van wat te roepen. Die uitspraak is al een halfjaar oud. En hoeveel kinderen hebben er inmiddels een computer? De politiek reageert alleen op incidenten. Realiseert iemand zich wel dat déze kinderen de nieuwe generatie Amsterdammers zijn? De helft van hen is allochtoon en afkomstig uit laagopgeleide gezinnen.

'De goede families niet te na gesproken, zie ik veel van onze leerlingen al om 7 uur 's ochtends over straat zwerven. Hebben ze ontbijt gehad? Krijgen ze geld om mee te gaan op schoolreis? Hebben ze schoolboeken? Al tien jaar zie je hoe de problemen groter worden. Maar er wordt geen beleid gemaakt. We reageren op incidenten. Als het fout gaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden