De handenhakkers zijn al in Mogadishu

De strijders van Al Shabab, al dan niet gesteund door Al Qaida, staan voor de poorten van Mogadishu. De zwakke regering wankelt, hulp blijft uit....

AMSTERDAM ‘We roepen de noodtoestand uit.’ De oproep van de Somalische president Sheikh Sharif Ahmed eerder deze week kwam niet als een verrassing. De regering weet zich in de hoofdstad Mogadishu al weken aan alle kanten omsingeld door strijders van de islamistische Al Shabab-beweging, die grote delen van het Oost-Afrikaanse land onder controle heeft.

Nu heerst er dus officieel een ‘noodtoestand’. Maar in de praktijk is al achttien jaar sprake van chaos en verval in Somalië, waar volgens de Verenigde Naties de ergste humanitaire crisis van Afrika woedt.

Zelfmoordaanslagen, mortieraanvallen op burgerdoelen, piraterij, honger, massale kindersterfte, wanhopige vluchtelingen die in de Golf van Aden verdrinken – het ooit zo vredige Somalië is vervallen tot een volledig mislukte staat. De krachteloze regering van het land, de vijftiende sinds de val in 1991 van dictator Barre, is alle controle kwijt en smeekt om internationale interventie.

Vanuit de Verenigde Staten en Europa valt die niet te verwachten (Washington wil geen tweede nederlaag, nadat in 1993 19 Amerikaanse militairen door Somalische milities werden gedood), de buurlanden staan ook niet te trappelen. De ruim vierduizend soldaten uit Oeganda en Burundi die onder de vlag van de Afrikaanse Unie in en rond Mogadishu actief zijn, kunnen (en mogen) geen vuist maken en liggen zelf onder vuur.

In 2006 schoot Ethiopië nog te hulp, waarbij de regering in Addis Abeba logistiek werd gesteund door de Amerikanen. Maar na het vertrek van haar soldaten in januari lijkt zij niet van zins voor een tweede maal op te trekken naar Mogadishu. Al beweren bewoners in Somalische grensdorpen wel dat Ethiopische soldaten af en toe de grens oversteken om jacht te maken op Shababstrijders.

Van een ander buurland, Kenia, waar in het noorden veel Somalische vluchtelingen verblijven, valt helemaal geen militaire steun te verwachten. In Nairobi is men bang om te nauw betrokken te raken met de strijd. Een woordvoerder van Al Shabab (dat letterlijk: ‘de jongens’ betekent) heeft gedreigd met bomaanslagen in Nairobi als Kenia zich militair achter het bewind van president Sheikh Sharif Ahmed schaart.

De Shababstrijders, die hun bevelen van hun officieren (‘emirs’) vaak per sms ontvangen, zouden banden hebben met Al Qaida. De beweging die door de Verenigde Staten op de terroristenlijst is gezet, wordt naar verluidt geholpen door geharde buitenlandse militanten, die al in vijf oorlogen zouden hebben gevochten – van Afghanistan tot Irak. Volgens onbevestigde berichten heeft een Al Qaida-lid de leiding van het offensief in Mogadishu.

In de delen van Somalië die Al Shabab al controleert, zijn strenge islamitische wetten ingevoerd. Recentelijk zou een 13-jarig verstandelijk gehandicapt meisje wegens een vergrijp zijn gestenigd. Ook werd in Kismayo van een kruimeldief de rechterhand afgehakt. Dat Al Shabab al delen van Mogadishu beheerst, werd deze week duidelijk door het bericht dat islamitische rechters aldaar vier jongemannen wegens diefstal van mobieltjes tot een zelfde straf hebben veroordeeld.

De berichten dat Al Qaida aanwezig is, worden wellicht gestaafd door de toename van het aantal zelfmoordaanslagen in Mogadishu. Vorige week blies een man zich op in het centrum van de stad, waarbij tientallen personen werden gedood. Bij die aanslag stierf ook Omar Hashi Aden. De man was – het is wrang – de Somalische minister van Nationale Veiligheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden