ANALYSE Handelsoorlog

De handelsoorlog gaat pijn doen – ook in Nederland

Na maandenlange inleidende beschietingen is de handelsoorlog een feit. Vrijdag traden de eerste gerichte Amerikaanse importheffingen op Chinese producten in werking en mengden ook de Russen zich in de strijd. Wat gebeurt er nu, en wanneer merkt Nederland er iets van? Vier vragen over de handelsoorlog

Fabriekswerkers sorteren gedroogde zeevruchten en vis in een fabriek in Lianyungang, China. Foto AFP

1) Al maanden regent het dreigementen. Wat maakt het dit keer anders?

Vrijdagochtend is de al maanden sluimerende handelsoorlog in volle hevigheid losgebarsten. Met hun importheffingen op Chinese spullen ter waarde van 34 miljard dollar werpen de Amerikanen voor het eerst gericht barrières op tegen het land. Eerder stelden zij al tarieven in van respectievelijk 25 procent en 10 procent op staal en aluminium, maar die maatregel trof meerdere handelspartners.

Daar zal het niet bij blijven. Omdat de Chinezen hem met gelijke munt terugbetalen, heeft president Trump gedreigd de importtarieven uit te breiden met nog eens 100-, 200- of zelfs 500 miljard dollar. Hij vecht bovendien op meerdere fronten. Vrijdag mengde Rusland zich in de handelsoorlog met strafheffingen op Amerikaanse producten. Eerder maakte Europa al Amerikaanse whisky, spijkerbroeken en motoren van Harley-Davidson duurder. 

De grootste klap moet mogelijk nog komen: Trump blijft zinspelen op maatregelen tegen Europese auto’s, van Peugeot tot Volkswagen.

2) Welke economie heeft de meeste vuurkracht?

President Trump presenteert zijn land als een tot op het bot getergde Rambo die niets meer te verliezen heeft. ‘De VS hebben jarenlang zulke slechte handelsakkoorden afgesloten dat we alleen maar kunnen WINNEN!’, twitterde hij. Op het eerste gezicht heeft hij een punt. Het Amerikaanse handelstekort liep vorig jaar op tot 566 miljard dollar. Zowel China als de Europese Unie voeren veel meer goederen en diensten uit naar de Verenigde Staten dan ze importeren. Dat betekent dat, in het hypothetische geval dat de handel compleet stil komt te liggen, zij de hoogste rekening betalen.

Er zijn echter meer wapens in een handelsoorlog, van strengere milieuvoorschriften tot het manipuleren van de wisselkoers. Of denk aan de handhaving van intellectueel eigendom, zoals patenten, merken, maar ook het copyright op Hollywood-films, games en popmuziek. Zouden na China ook de Europese landen een oogje dichtknijpen en hun burgers naar hartelust laten downloaden, delen en jatten, dan levert dat met name Amerikaanse bedrijven een fikse strop op.

Een containeroverslag in de haven van Qingdao, China. Foto EPA

3) Is er kans op een snel vredesakkoord?

‘Ik zet heel hoog in en dan blijf ik duwen, duwen en duwen tot ik mijn zin krijg’, vatte Trump zijn onderhandelingstactiek ooit samen. Wat het extra gecompliceerd maakt, is dat deze ruzie over meer gaat dan alleen het Amerikaanse handelstekort. De échte steen des aanstoots voor de Verenigde Staten is volgens menigeen dat China in rap tempo langszij komt als kenniseconomie. Volgens Trumps handelsadviseur Peter Navarro begrijpt de president als geen ander dat, mocht de Aziatische grootmacht doorgaan met technologie stelen, ‘Amerika geen economische toekomst heeft’.

4) Wat gaat Nederland hiervan merken?

Ondanks de beperkte export naar de Verenigde Staten zal deze handelsoorlog niet aan Nederland voorbijgaan. Uit berekeningen van De Nederlandsche Bank blijkt dat escalerende importtarieven jaarlijks tienduizenden banen en een halve procent groei kunnen kosten. Op dit moment doet het vooral pijn in de staal- en aluminiumindustrie, met voorop de voormalige Hoogovens in IJmuiden. Als de Amerikanen hun plannen doorzetten om Europese auto’s duurder te maken, dan zal dat tal van toeleveranciers in met name Limburg en Brabant treffen. Ook de Rotterdamse haven is kwetsbaar voor een teruglopende wereldhandel.

In het somberste scenario luidt deze handelsoorlog zelfs het einde van de huidige hoogconjunctuur in. In dat geval doet Nederland er goed aan volop te genieten van de aankomende vakantieperiode. Het kan achteraf bezien weleens de beste en welvarendste zomer in lange tijd blijken.

Trump tegen de rest van de wereld

De handelsoorlog tussen de twee grootste economieën ter wereld begint uit de hand te lopen. De Chinezen raken Trump op een gevoelige plek: de gewassen van zijn achterban.

Als antwoord op deze Chinese vergeldingsmaatregelen wil president Trump op nog eens 200 miljard dollar (175 miljard euro) aan Chinese importproducten een tarief van 10 procent leggen.

Een slachtoffer van Trumps America First-beleid kan inmiddels al worden opgetekend: de ooit zo machtige wereldhandelsorganisatie WTO is op sterven na dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.