De hand van Joop

Mythe wil dat Joop van den Ende (wiens biografie vorige week verscheen) zich tot in de details met zijn producties bemoeide. Hoe werkte dat? Vijf collega's vertellen.

Chantal Janzen, muze van Joop van den Ende.


Hoe had u het zelf bedacht?

'Joop had voor mij de musical Petticoat bedacht, maar ik kon me niet vinden in het einde van de show. Ik vond dat ik zelf een lekkere grap moest timen aan het eind, maar volgens het script moest ik de grap alleen opzetten, waarna mijn collega hem inkopte. Ik was hoogzwanger aan het eind van het verhaal en die collega zei tegen mij: 'Hoe dikker het varken, hoe gelukkiger de boer.' Ik zei daarop: 'Ach Peter, wat zeg je toch altijd lieve dingen.' Ik laat me nu vreselijk kennen, maar ik dacht echt: 'Godsamme, waarom mag ik niet de leukste zin hebben?' Ik voelde me bijna verplicht aan de zaal om op het einde met een goede uitsmijter te komen.'


Wat heeft Joop daaraan veranderd?

'Joop wilde het houden hoe het was. Na een voorstelling in Hoorn was ik echt doodmoe en stond ik huilend in de kleedkamer als een soort klein kind stampvoetend tegen Joop te zeggen dat mijn personage aan het eind het onderspit delft. Ik riep dat ik het einde stom vond, maar ik wist zelf geen betere grap te verzinnen. Dus hij riep terug: 'Maar jouw idee is ook stom!' Het was bijna een soort vriendje-vriendinnetje-ruzie. Ik dacht dat Joop in zijn carrière wel meer van dit soort clashes had meegemaakt, maar achteraf hoorde ik van mensen dat hij best ontdaan was na die ruzie. Tegen de schrijvers en de regisseur had hij gezegd dat hij graag wilde dat ik gelukkig was, wat ik lief vond.'


Had hij gelijk?

'Ja. Ik merkte aan de reacties van het publiek dat het oorspronkelijke plan toch het perfecte einde was. Bovendien kon ik zelf niet met iets beters komen. Ik vind het leuk hoe Joop in zulke situaties communiceert. Hij kan ook een assistent sturen met een briefje dat we het er later over hebben, maar hij komt gewoon zelf naar je toe.'


André van Duin, werkt meer dan veertig jaar samen met Joop van den Ende.


Hoe had u het zelf bedacht?

'We zijn het televisieprogramma Animal Crackers weer aan het opnemen. Ik dacht: we monteren weer 25 minuten beelden van dieren achter elkaar, plakken er geluidseffecten overheen en klaar. We laten de dieren praten, zingen en op elkaar reageren: gewoon zoals we altijd Animal Crackers hebben gemaakt.'


Wat heeft Joop daar aan veranderd?

'Joop vond het oude idee te langdradig. Hij zei: 'We moeten die dierenfilmpjes onderbreken.' Nu loopt ook Jan Wijdbeens door de dierentuin en filmt dieren met een cameraatje. Nog maar een kwartiertje, misschien tien minuten van het programma gaat naar Animal Crackers. Er zitten op deze manier meer golfbewegingen in de aflevering. Gepraat en gelach wisselen elkaar af.'


Had hij gelijk?

'Dat weet ik nog niet, we zijn nog aan het opnemen. maar ik vind het een goed idee. het was inderdaad wat langdradig geweest om een half uur lang die beestjes te laten zien. Joop heeft oog voor detail. We werken al lang samen. Toen wij in de jaren zeventig samen revuevoorstellingen maakten, waren we allebei baas. Hij had wel een mening, maar was daarin nog niet heel strikt. In de loop van de jaren is hij strikter en zakelijker geworden. Er zijn altijd duizend dingen die Joop anders wil doen en hij komt altijd met een ander voorstel. Dat doet Joop om een discussie op gang te brengen, niet om zijn gelijk te halen. Het gaat erom dat mensen gaan nadenken, want ook hij weet niet of hij wel gelijk heeft.'


Henny Huisman, presentator van meerdere televisieprogramma's van Joop van den Ende TV-producties.


Hoe had u het zelf bedacht?

'In 1983 presenteerde ik de Playbackshow. Dat filmden we op locatie, in een gebouw dat van binnen helemaal omgebouwd werd voor de opname. Er was een heel kleurige achtergrond gebouwd met decorstukken, maar je zag hem twijfelachtig naar de houten vloer kijken. Die hoorde gewoon bij het gebouw, maar Joop vond dat het er kaal en armoedig uitzag.'


Wat heeft Joop daaraan veranderd?

'Bij bepaalde shots was de vloer in beeld, dus twee uur voor de show riep hij ineens dat hij een tegelvloer wilde. Het moest mooi en chic. De jongens van de opbouw hadden pauze, maar er lag wel ergens een stapels tegels opgeslagen. Joop en ik hebben die toen met zijn tweeën op onze knieën gelegd. Dan riep hij: 'Deze moet zo, die moet dwars en die moet daar.' Hij wist precies hoe hij het wilde.'


Had hij gelijk?

'Hij had altijd gelijk. Met alles! Hij deed het niet voor zichzelf, hij wil iets moois voor het publiek maken. Ik vond het niet erg om die vloer nog snel te leggen, want dat is hoe het vak is. Als iets niet mooi in beeld is, moet het worden veranderd. Als het nu weer zou moeten, zou het me niet verbazen als hij opnieuw zelf op de knieën gaat.


'In die tijd ging hij zelfs met me mee schoenen kopen. Hij zei: 'Die ronde neuzen van je schoenen maken je lomp, Henny. Je moet er voordelig uitzien.' Ik moest het natuurlijk niet hebben van mijn neus en mijn loopje.'


Joop van den Ende heeft met het theaterbedrijf Stage Entertainment sinds de oprichting in 1999 een flinke vinger in de pap in de internationale musicalwereld. In Nederland, Groot-Brittannië, Spanje, Rusland, Frankrijk, Italië, de Verenigde Staten en Duitsland zijn de musicals van Van den Endes productiebedrijf te bewonderen. In Duitsland is Stage Entertainment uitgegroeid tot grootste musicalproducent van het land. Het heeft elf eigen theaters. Joop van den Ende Theaterproducties, de Nederlandse tak van Stage, brengt in november een nieuwe voorstelling: Hij gelooft in mij, een musical over het leven van volkszanger André Hazes.


Bert van der Veer, regisseur van meerdere televisieprogramma's van het voormalige Joop van den Ende TV-Producties.


Hoe had u het zelf bedacht?

'In 1988 besloten we een Nederlandse versie van het Engelse programma Surprise Surprise te maken, waarin onder andere emotionele familieherenigingen plaatsvonden. Dat werd de Surprise Show met Henny Huisman. Een vast onderdeel van de show was de reünie. We hadden een oom Piet en Tante Sophie gevonden die een familielid uit Nieuw Zeeland al 34 jaar niet hadden gezien. Voor de reünie werden ze eerst op een bankje gezet voor een praatje. Het was belangrijk dat het publiek het hen gunde, maar dat gebeurt niet als ze niet eerst wat meer over Oom Piet en tante Sophie weten.In de Engelse versie vroeg presentatrice Cilla Black daarom eerst: 'Goh, heb je eigenlijk wat met Nieuw Zeeland?' 'Ja, ik heb daar familie wonen die ik al 34 jaar niet meer gezien heb.' 'Oh ja? Ben je er nog nooit geweest?' Daarna moest er ineens iemand achter een wandje om de hoek komen voor de reünie. 'Kijk, daar is-ie!' Voor de Engelsen was dat emotioneel genoeg.'


Wat heeft Joop daaraan veranderd?

'Joop vond dat je iemand niet zomaar van achter een wandje het podium op kon laten lopen. Hij zei: 'Wat doet oom Piet? Hij is boer? Dan moeten we hem op een boerenpaard laten binnenkomen, met een boerentuig.' Joop noemde dat altijd 'iets opklooien'. Ik dacht, is dat nou wel nodig? 'Ja', antwoordde Joop, 'en vergeet niet dat paard een paar sloffen aan te doen, anders glijdt het in die studio op zijn buik.' Hij had blijkbaar al ervaring met paarden in de studio.'


Had hij gelijk?

'Hij had een beetje gelijk. Uiteindelijk hebben we heel veel van die shows gemaakt en was het onmogelijk om elke keer zo'n spectaculaire opkomst te bedenken. Dat wandje bleek ook goed te werken. De opkomst met het paard hebben we toen op Joops manier gedaan, omdat hij vond dat je moet uitpakken met de eerste aflevering. Dat is ook zo, maar uiteindelijk bleek het niet noodzakelijk voor het effect.'


Erwin van Lambaart, musical- en theaterproducent, was directeur van Stage Entertainment en leidt nu Niehe Media.


Hoe had u het zelf bedacht?

'De Op Zoek Naar...-series van de AVRO, de talentenjacht voor musicalsterren, waren mijn eerste grote televisieoptreden. Het juryvoorzitterschap was in het begin onwennig. Weliswaar kon ik vanuit mijn vakmanschap commentaar geven zoals ik dat achter gesloten deuren deed, maar het was andere koek om dat voor een miljoenenpubliek te doen. Na de achtste finale van Op Zoek Naar Evita had ik voor het eerst een goed gevoel over mezelf, mede omdat mensen van Eyeworks en de AVRO mij na de live-uitzending. complimenten gaven.'


Wat heeft Joop daaraan veranderd?

'Ik kreeg na de uitzending 's avonds laat Joop aan de telefoon. Hij zei: 'Mensen daar zullen zeggen dat je het goed hebt gedaan, maar ik vond het matig. Je kan beter. Ga meer voorop je stoel zitten, geef meer energie, durf strenger te zijn, want jij hebt gelijk en claim ruimte ten opzicht van de andere panelleden en Willem (Nijholt, red.).'


Had hij gelijk?

'Ik was wat overdonderd. De volgende ochtend om 7 uur heb ik de uitzending teruggekeken. Ik was het met het strenger zijn en ruimte claimen niet eens, maar over mijn houding had hij ronduit gelijk. Ik moest meer rechtop gaan zitten, meer energie geven, meer met mijn handen praten. Het is televisie, de kijker wil zien wat je voelt. Ik heb een kussen in mijn rug gezet bij de shows. Zo moest ik wel rechtop zitten en gaf daardoor vanzelf meer. Details maken het verschil. Joop is daarin een meester.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden