De grote vriendelijke modereus: André Leon Talley

Opgevoed met de goede smaak van zijn grootmoeder greep hij zijn kansen en wist hij zich vanuit het donkere zuiden van de VS op te werken tot internationale modegoeroe.

André Leon Talley. Hij draagt graag kaftans en capes: 'Je loopt, staat en gedraagt je anders als je een cape draagt.' Beeld Jay L. Clendenin / Getty / Contour

De titel editor-at-large, de functie die André Leon Talley jarenlang had bij het Amerikaanse magazine Vogue, leek wel speciaal voor hem uitgevonden. Alles aan hem is namelijk larger than life: zijn bijna 2-meter lange gestalte en zijn imposante omvang, gehuld in enorme capes of kaftans, maar ook zijn persoonlijkheid en de doldwaze uitspraken die hij over mode doet.

Met al die grootsheid is het makkelijk de 68-jarige Afro-Amerikaanse modegoeroe weg te zetten als paradijsvogel en flamboyante modenicht. In de documentaire The Gospel According to André schetst regisseur Kate Novack (bekend van de documentaire Page One: inside the New York Times uit 2011) een veel dieper en rijker gekleurd portret van Talley dan dit voor de hand liggende cliché. Natuurlijk zijn er de grote namen uit de modewereld, van Anna Wintour tot Tom Ford, die de loftrompet over hem steken, maar je krijgt pas het gevoel hem te leren kennen als Novack teruggaat naar het in de jaren vijftig nog gesegregeerde North Carolina waar Talley opgroeide bij zijn oma. Zijn eenvoudige, maar keurige oma, met strenge normen en waarden, die properheid en decorum hoog in het vaandel had én een enorme verzameling hoeden voor het zondagse kerkbezoekbezat. Zij en de andere 'elegant black church ladies' staan aan de wieg van zijn liefde voor mode en het streven alles zo mooi mogelijk te maken. En als de dingen niet zo mooi zijn, fantaseer je ze gewoon mooi. Een centrum van cultuur en mode was zijn woonplaats niet, maar in de openbare bibliotheek ontsnapte de jonge André daaraan door Vogue en Women's Wear Daily te verslinden. Die tijdschriften stimuleerden zijn verbeelding en voerden hem mee naar een wereld vol elegantie. 'Skiën' vulde hij in als hobby in het jaarboek van zijn middelbare school, illustratief voor zijn verbeeldingskracht; hij had nog nooit een paar ski's van dichtbij gezien.

Tekst gaat verder onder de foto.

Met Anna Wintour. Beeld getty
Met Karl Lagerfeld. Beeld getty

Na de middelbare school studeerde hij Frans aan een universiteit, maar de echte ontsnapping kwam toen hij in 1970 een beurs kreeg voor Brown University, een prestigieuze universiteit op Rhode Island, waar hij afstudeerde in French Studies. Daar ontmoette hij mensen die net zozeer leefden voor mode en fantasie en met wie hij 's avonds thuis fashion moments creëerde. Na zijn studie verhuisde hij naar New York en vond de belangrijkste ontmoeting van zijn leven plaats, die met de legendarische Diana Vreeland (ex-hoofdredacteur van Vogue en daarvoor moderedacteur bij Harper's Bazaar). De twee vonden elkaar tijdens zijn stage op de kostuumafdeling van het Metropolitan Museum of Art, waarvoor Vreeland modetentoonstellingen maakte. Niet alleen had Mrs. Vreeland (zoals Talley haar nog steeds vol eerbied noemt) een blijvende invloed op hoe hij naar mode kijkt, ze introduceerde hem ook in de New Yorkse mode- en kunstscene en zorgde dat hij aan de slag kon bij Interview, het invloedrijke tijdschrift van Andy Warhol, als receptionist ('de eerste die daadwerkelijk de telefoon opnam', volgens journalist Fran Lebowitz). Snel daarna werd hij modejournalist bij Women's Wear Daily en later bij Vogue en groeide hij uit tot de flamboyante modereus die immer frontrow zit, bevriend met en geliefd door iedereen, van Karl Lagerfeld tot Valentino.

Ongemakkelijk onderwerp

Dat klinkt allemaal als een prachtig sprookje, de Amerikaanse droom in een notendop, maar in een documentaire over een Afro-Amerikaanse man die opgroeide in de roerige jaren vijftig en zestig en die de eerste zwarte man is met een belangrijke en invloedrijke positie in de modewereld, is het onderwerp racisme niet te vermijden.

Het blijkt een ongemakkelijk onderwerp te zijn voor Talley. Zijn hele leven heeft hij, zoals hem bijgebracht door zijn grootmoeder, geprobeerd overal boven te staan en beter te zijn dan iedereen: 'You don't make a loud noise, you don't scream, you don't say: look I'm black and I'm proud, you just do it and then it is recognized.'

Het maakt de voorbeelden die hij vervolgens uit de doeken doet van het racisme dat hij al zijn hele leven tegenkomt, des te schrijnender. Je krijgt het gevoel dat hij er nog steeds niet graag over praat, net zoals hij ook liever niet al te diep ingaat op het feit dat hij nooit een lange relatie heeft gehad, of zelfs maar verliefd is geweest.

Met Venus Williams. Beeld getty

Talley is meer op zijn gemak in de wereld van de schoonheid, daar waar de fantasie de hoofdrol speelt. En wat hem zoveel meer maakt dan een clichématig, oppervlakkige modefiguur is de diepe liefde die hij koestert voor de verhalen die met kleding worden verteld, gecombineerd met zijn encyclopedische kennis van de mode- en cultuurgeschiedenis.

'Niemand heeft nóg een tas, trui of jas nodig. Dat is een emotionele beslissing, en André kon de lezer altijd die droom en die emotie laten voelen', zegt Anna Wintour, de hoofdredacteur van de Amerikaanse Vogue in de film. Een zwarte jas met een bontkraag is bij hem nooit zomaar een jas, maar: 'Tolstoj! Anna Karenina!' Cindy Crawford in een badpak in een modeserie in Vogue is geen halfbloot model, maar 'een rijke weduwe die naar de begrafenis van haar man gaat in een zwart badpak.'

Kleding heeft transformatiekracht, vandaar bijvoorbeeld zijn liefde voor de cape, want: 'een cape is koninklijk, formeel, je loopt, staat en gedraagt je anders als je een cape draagt.' Mode is het vertellen van verhalen met kleren en niemand vertelt die verhalen, zijn evangelie, beter en bloemrijker dan André Leon Talley.

The Gospel According to André
Kate Novack, VS, 94 minuten

Met collega Bill Cunningham. Beeld getty

Alles over IDFA 2017

De Volkskrant verzamelt ook dit jaar weer alle hoogtepunten van het Amsterdamse documentairefestival Idfa voor u. Maar ook de mooiste verhalen achter de schermen. Zo vertelt oprichter Ally Derks waarom ze afscheid neemt van 'haar' festival, spraken we documentairemakers Jean Libon en Yves Hinan over hun film So help me God, en kijken we hoe camera's worden gebruikt om een verhaal te vertellen. Lees en bekijk het hier allemaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden