De grote massa heeft (soms) gelijk

POPULISME Socioloog Anton Zijderveld ziet populisme als het nieuwe Kwaad dat onze democratie bedreigt, schrijft Malou van Hintum deze week in haar column op de site....

‘De Beweging van Geert illustreert precies wat hij bedoelt: populisten zijn alleen maar ‘tegen’ en nergens ‘vóór’, ze lachen niet maar lachen alleen maar uit, ze zijn humorloos, hebben ‘gewoon gelijk’ en houden niet van het debat.

‘Populisme vegeteert op rancuneuze gevoelens van onvrede. Die rancune bestaat vooral uit het gevoel niet serieus te worden genomen door de politiek en de heersende elites, zegt Zijderveld.’

POPULISME 2 ‘Dat, beste professor’, vervolgt ze, ‘is geen gevoel, maar realiteit. Onze volksvertegenwoordigers zijn allesbehalve een afspiegeling van het volk. Dat zou niet erg zijn, ware het niet dat de club van hogeropgeleiden zo haar eigen voorkeuren en prioriteiten heeft.

‘Een groot deel van de politieke elite is zelfingenomen en naar binnen gekeerd, onverschillig voor de onzekerheden die een open Europa, massa-immigratie en een economische crisis voor de middelbaar- en lageropgeleiden met zich meebrengen.’

De elite is als de dood voor de mensen die ze zogenaamd vertegenwoordigt: haar eigen burgers.

In zo’n klimaat kunnen populisten makkelijk scoren. Dat ligt niet aan de populisten maar aan de elite, vindt Van Hintum.

ANTIPOPULISME Haar column roept veel emoties op onder honderden reageerders. Dat ‘zij’ daar in Den Haag het inderdaad over zichzelf hebben afgeroepen en dat ‘onze Geert’ en ‘onze Rita’ die kloof zullen dichten. Anderen vinden die kloof niet erg. Frans Kuypers: ‘Van Hintum en de reageerders die haar gelijk geven, maken een denkfout. Onze volksvertegenwoordiging is niet in de eerste plaats bestemd als afspiegeling van het volk, maar handelt namens het volk.’

Parlementariërs hebben een mandaat van de kiezers en een eigen verantwoordelijkheid. Ze zijn voor, maar niet ván de kiezers.

MUZIKAAL POPULISME Volkskrantcolumniste en muzieklerares Renée Braams speelt al veertig jaar piano, ‘maar nog nooit had ik Für Elise gespeeld. Pas begin 2009 heb ik dit Albumblatt, zoals het werkje heet dat Ludwig van Beethoven in 1810 componeerde voor een weigerachtige geliefde, gekocht en ingestudeerd.

‘Ik denk dat er in mijn kringen weleens enige minachting is voor de lievelingen van het grote publiek: wat de massa mooi vindt, dat kan nooit wat zijn. Op de basisschool vroegen kinderen zo vaak of ik Für Elise kende, dat ik het heb ingestudeerd en nu met groot succes ten gehore breng.’

MUZIKAAL POPULISME 2 ‘De massa heeft gelijk, het thema van Für Elise is prachtig in al zijn zoete eenvoud, en de twee tussenstukjes waarin de kinderen Beethovens hart horen breken, maken die zoete troost nog lieflijker. ‘Dank je wel kinderen, dat jullie mijn oren hebben geopend voor Für Elise.

‘Bovenbouwers zetten deze week op hun beurt hun oren open voor Schönberg, Varèse en Ligeti. Ik vertel ze hoe in de 20ste eeuw de leidende componisten muziek maakten die het publiek niet waardeerde, en ook nooit is gaan waarderen.

‘In The Rest is Noise van Alex Ross, een boek over de geschiedenis van de 20ste-eeuwse muziek, wordt die kloof tussen de kunstenaars en het publiek prachtig beschreven. Schönberg zei: ‘Echte kunst is niet voor de massa, en als de massa het mooi vindt, is het geen echte kunst’, lees ik in Alex Ross.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden