De grote leugen; 9/11 als complot

Wereldwijd bloeit de beweging die de aanslagen van 11 september 2001 toeschrijft aan een complot. Ook in Nederland komen mensen bijeen die hun eigen waarheid over de ingestorte WTC-torens koesteren. ‘Nu kunnen we nog zeggen wat we denken.’

Toen de machtige torens van het World Trade Centre instortten, voelde Carel Muller geen enkel wantrouwen. ‘Op 11 september 2001 was ik geschokt, net als iedereen’, zegt hij.

Bijna vijf jaar later is hij drastisch van mening veranderd – 11 september ‘stinkt’. De officiële lezing van de Amerikaanse regering is een leugen. Hoe het wel is gegaan, weet Muller ook. Maar op internet doen diverse theorieën de ronde. Bush wist van de plannen, maar greep niet in. Of nog erger: Bush heeft 11 september zelf geënsceneerd, als een briljant theaterstuk waarmee hij de rest van de wereld meesleepte in een rampzalige confrontatie met de islam.

Hoe dan ook, 11 september kwam Bush goed uit. Een kwakkelende president werd plots een oorlogsheld die de Amerikaanse wereldhegemonie versterkte en de burgerlijke vrijheden terugdraaide. Dat kan haast geen toeval zijn, zeggen de gelovigen in een sinister 11-septembercomplot.

Carel Muller (69) was directeur van Dennendal, een inrichting voor verstandelijk gehandicapten in Den Dolder. In de jaren zeventig werd hij een nationale bekendheid, nadat het bestuur van Dennendal de inrichting door de politie liet ontruimen uit onvrede met Mullers radicale vernieuwingskoers. Na de affaire doceerde hij aan een mbo-opleiding in Groningen. Hij ging met vervroegd pensioen, handelde nog een tijdje in grootmoeders spullen en voerde grofvuil af met zijn bedrijfje Opgeruimd Staat Netjes.

Zijn belangstelling voor 11 september begon een paar jaar geleden, toen hij een boek kocht bij de Frontier, een esoterische boekwinkel in Amsterdam. Hij kreeg er een cd’tje bij, waarop de officiële lezing van 11 september – Al Qa’ida heeft het gedaan – werd aangevochten. ‘Ik vond het wel overtuigend, maar ik dacht ook meteen: ik wil me niet op het spoor van de samenzweringstheorieën laten zetten’, zegt hij.

De kwestie spookte in zijn achterhoofd, toen hij vorig jaar een artikel van de Amerikaanse architect en fysicus David Heller las. Volgens Heller was het natuurkundig onmogelijk dat de torens van het WTC zo snel instortten. Muller: ‘Toen dacht ik: dit is een toetsbare bewering. Nu hoef ik me niet in allerlei complottheorieën te begeven.’

Muller staat allerminst alleen in zijn afwijzing van de officiële 11-septemberlezing. In de Verenigde Staten wordt op talloze websites de alternatieve waarheid over ‘9/11’ verkondigd. Deze 9/11 Truth Movement timmert met enig succes aan de weg: inmiddels gelooft bijna de helft van de Amerikanen niet meer in de officiële lezing van de gebeurtenissen. In Frankrijk schreef de radicaal-linkse activist Thierry Meyssan een bestseller over ‘de grote leugen’, in Duitsland scoorde Andreas Von Bülow met een boek waarin hij 11 september als een complot van de CIA beschrijft.

Ook in Nederland lijkt de 11-septemberbeweging te groeien. De website vkmag.com publiceerde een dossier dat naar eigen opgave door een half miljoen internetters werd geraadpleegd. De makers wilden ook een petitie aanbieden aan de vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken, maar geen enkele buitenlandspecialist wilde die in ontvangst nemen. Dat staalde de mannen van vkmag in hun opvatting: Nederlandse politici lopen slaafs achter Bush aan of durven de waarheid niet onder ogen te zien.

De makers van een andere website, ditkannietwaarzijn.nl, organiseren bijeenkomsten in het land, waar 11-septemberongelovigen elkaar kunnen ontmoeten. Onlangs kwamen ruim honderd belangstellenden naar spiritueel centrum De Roos aan het Amsterdamse Vondelpark, waar je normaal gesproken mantra’s kunt zingen of een cursus ‘tenen lezen’ volgen.

‘De waarheid moet aan het licht komen, zodat we later niet tegen onze kinderen en kleinkinderen hoeven te zeggen: wir haben es nicht gewusst’, zegt Jan van Aken (51) van ditkannietwaarzijn.nl. Gedreven vuurt hij een barrage van twijfels, beweringen, vreemde feiten en ongerijmdheden op de zaal af. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat de kapers een uur lang konden rondvliegen, zonder onderschept te worden door de Amerikaanse luchtmacht? Hoofdkaper Mohammed Atta zou een strenge moslim zijn. Waarom was zijn vriendin dan paaldanseres? Hoe kan een klunzige moslimpiloot met een handjevol vlieglessen een laagbijdegronds doel als het Pentagon raken? Waarom stortte het gebouw WTC 7 in, hoewel het niet door vliegtuigen geraakt is? Een werknemer van het Amsterdamse WTC vergaderde vaak om 8 uur ’s ochtends in het WTC in New York. Op 10 september kreeg hij te horen dat de vergadering van de volgende ochtend was verschoven naar 10 uur. Toeval?

‘Zoals we hier zitten, zijn we al bijna strafbaar’, roept een opgewonden man. ‘We bagatelliseren het terrorisme!’

‘Nu kunnen we nog zeggen wat we denken’, spreekt Albert Toby (47) van ditkannietwaarzijn.nl, in het dagelijks leven reïncarnatietherapeut. ‘Maar we weten niet wat ze nog in petto hebben. Hoe meer ze in het nauw worden gedreven, hoe groter de kans dat Amerika een openlijke dictatuur wordt waar de grondwet buiten werking wordt gesteld. Amerika is een potentiële politiestaat.’

We zijn niet paranoïde, zegt Toby, de rest van de wereld is goedgelovig. ‘U denkt na, u leest’, zegt hij tot de zaal. ‘Maar de gemiddelde Amerikaan kijkt naar FoxNews en gelooft dat het de waarheid is.’

De bezoekers in De Roos zijn overwegend jong of van middelbare leeftijd. Veel mannen, weinig allochtonen. Veel aanwezigen demonstreren een flinke zendingsdrang: in de pauze delen ze zelfgemaakte cd’s en dvd’s uit met bewijsmateriaal tegen de leugens van Bush en zijn trawanten.

Het 11-septemberactivisme telt nogal wat andersglobalisten, die de gebeurtenissen herleiden tot de Amerikaanse verslaving aan olie en kapitaal. Anderen komen uit de esoterische hoek: de ontkenning van 11 september laat zich gemakkelijk verenigen met een geloof in graancirkels of numerologie. ‘Je kunt 11 september wel vergelijken met UFO’s of met het zoeken naar de Graal. Het onverklaarbare verklaren door theorieën, dat is de overeenkomst’, zegt Carmen van Birgelen, medewerkster van de Amsterdamse boekwinkel Frontier, gespecialiseerd in ‘grenswetenschappen’.

Net als de esoterie kent het complotdenken geen toeval en geen incompetentie. De wereld is een netjes aangeharkt universum van oorzaak en gevolg, waarin elk vuiltje uit de weg geruimd kan worden met de vraag: wie had er belang bij. Muller, Van Aken en Toby zijn zich terdege bewust van deze kritiek op het samenzweringsdenken. Herhaaldelijk bezweren zij slechts geïnteresseerd te zijn in feiten, niet in speculaties en theorieën.

Toch kan vooral Toby de verleiding niet weerstaan op zijn minst suggesties te doen voor een alternatieve waarheid. Hij gelooft bijvoorbeeld niet dat het vierde vliegtuig in Pennsylvania is neergestort, nadat de passagiers de kapers overmeesterden. Maar er zijn toch passagiers die vanuit het vliegtuig hebben gebeld? ‘Als ze een opname van 10 seconden van jouw stem hebben, kunnen ze je alles laten zeggen wat ze willen’, zegt hij. Maar waar zijn de passagiers dan gebleven als het vliegtuig niet is neergestort? Geëxecuteerd? ‘Het zou kunnen. In het WTC zijn duizenden mensen om het leven gekomen’, aldus Toby. Maar Bush heeft het moslimterrorisme toch niet zelf uitgevonden? Toby: ‘Natuurlijk bestaat er islamitisch terrorisme. Maar ik geloof dat het eerder gevolg is dan oorzaak van 11 september.’

De 11-septemberketterij past in een lange traditie, waar Van Aken en Toby ook zelf aan refereren. De Rijksdagbrand in Berlijn (1933), de Japanse aanval op Pearl Harbor (1941), de moord op president Kennedy (1963): telkens werd de officiële lezing van de gebeurtenissen in twijfel getrokken, nooit werd een algemeen aanvaard alternatief gevonden, zelfs niet door Peter R. de Vries.

Zullen de zelfbenoemde waarheidszoekers van 11 september ook niet vastlopen in de modder van de onbewezen beweringen? ‘Ja, maar tegenwoordig hebben we internet’, zegt Jan van Aken. ‘Daardoor komt de waarheid veel sneller aan het licht.’

Ook Carel Muller is vol vertrouwen: ‘Bush is aan zijn einde. Ik ben ervan overtuigd dat voor het einde van het jaar duidelijk zal worden dat de officiële lezing niet klopt.’

De fabel van de opgeblazen torens

De officiële lezing van 11 september wordt op talrijke punten aangevochten. Een van de belangrijkste punten is de snelle instorting van de torens van het WTC. Ze kwamen bijna even snel naar beneden als in een vrije val. Volgens de fysici David Heller en Steven E. Jones (hoogleraar aan de Brigham Young universiteit in Utah) is dat onmogelijk: de instortende verdiepingen zouden afgeremd moeten worden door de onderliggende verdiepingen. Zo’n snelle instorting kan eigenlijk maar op één manier plaats vinden: door ‘controlled demolition’, gecontroleerde vernietiging met explosieven, een methode die vaak wordt gebruikt voor de sloop van grote gebouwen. Op video’s is ook te zien hoe, vlak voor de instorting, rookwolkjes uit de ramen komen op verdiepingen die niet in brand staan.

De theorie van Heller en Jones wordt door veel deskundigen weersproken, onder meer door Thomas Eagar, hoogleraar materiaalkunde van het Massachusetts Institute of Technology. Ook Jan Vabersky, hoogleraar draagconstructies aan de Technische Universiteit Delft, noemt het verhaal een fabeltje. De instorting van de torens is heel goed verklaarbaar, zegt hij. Door de inslag van de vliegtuigen en de felle branden was de stalen constructie van het gebouw instabiel geworden. ‘Dat de torens zo snel instortten, is heel logisch: de instortende bovenste verdiepingen veroorzaakten een enorme kinetische energie’, zegt Vabersky.

De rookwolkjes die uit de ramen kwamen, bestonden uit stof en puin, naar buiten geblazen door de luchtdruk die werd veroorzaakt door de instorting. Volgens Vabersky is er ook een niet-technische reden om de verklaring van gecontroleerde vernietiging af te wijzen: ‘Hoe moet je ongemerkt al die explosieven en ontstekingsmechanismen op de goede plaats krijgen?’

De 11-septemberongelovigen wijzen op een wolkenkrabber in Madrid die 24 uur in brand stond, totaal uitbrandde, maar toch bleef staan. Vabersky: ‘Dat is echt onzin. Het was een gebouw met een totaal andere constructie. Bovendien kun je de inslag van een vliegtuig vol kerosine niet vergelijken met een brand die zich langzaam door het gebouw verspreidt. Je kunt best geloven dat de torens van het WTC zijn opgeblazen, zoals je ook in reïncarnatie kunt geloven. Ik ben daar te veel technicus voor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden