De grote Frieslandtour: ‘Langs de onontdekte hoogtepunten van de – volgens Lonely Planet – verborgen parel’

Wat hebben Kosovo, de Provence en Friesland gemeen? Ze staan allemaal in de top 10 van onontdekte Europese bestemmingen van Lonely Planet. Volgens de reisgids is de noordelijke provincie een ‘verborgen parel’. De Volkskrant neemt vandaag een kijkje. 18.00 uur, Hindeloopen

‘Dit is de mooiste plek van de wereld’, zegt Anita de Bruin (58) die op de dijk haar honden Cookie, Ximi en Kwebbel uitlaat. Een stukje verderop mekkeren schapen, boven het glinsterende IJsselmeer dansen de kites van de kitesurfers. De Bruin vertrok 15 jaar geleden vanuit de Randstad naar Friesland en woont sinds vier jaar in Hindeloopen. Ze werkt thuis en kijkt uit op het IJsselmeer. ‘Het IJsselmeer kan in tien minuten van kleur veranderen. Als ik een miljoen kreeg, ging ik nog niet weg.’

Soms staan toeristen voor haar hek om selfies te maken met haar katten. Ze staan ook weleens in de tuin omdat ze de scheve kerktoren anders niet op de foto krijgen. ‘Dat was in het begin wel wennen.’ Toch vindt ze de toeristen, die in ‘rollators- en schnitzelbussen’ arriveren, erg gezellig.

Hindelopen. Beeld Harry Cock/de Volkskrant

Sipke Bootsma (74), geboren en getogen Hindelooper, heeft 52 jaar gevist op het IJsselmeer. Nu runt hij samen met zijn vrouw (‘het moet hier geen Amsterdam worden’) een vishandel bij zijn woonhuis. De plek in de top 3 is voor hem geen verrassing. ‘We wisten natuurlijk al dat Friesland de mooiste provincie is.’ Maar het moet niet te druk worden. ‘Dan wordt de natuur overlopen en dat is zonde.’

Hindelopen. Beeld Harry Cock/de Volkskrant

En er loert nog een gevaar: oude mensen met een goed pensioen kopen een huisje op het Friese platteland en willen vervolgens dat de kippen weggaan. Bootsma: ‘ Omdat ze voor hun rust komen. En de boer moet ook weg, want die stinkt. Je moet je naar de maan laten schieten; daar heb je rust.’

15.30 uur, Heeg

Heeg Beeld Harry Cock

Onderweg naar Heeg, een dorp met zo’n tweeduizend inwoners en evenzoveel boten, lijkt het landschap alleen maar uit oneindige tinten groen en blauw te bestaan, met hier en daar een streepje dakpanrood. Zou het kunnen, een Italiaans gezin dat hier rijdt en elkaar wijst op de koeien, de Friese paarden en de statige boerderijen die in de eindeloze weilanden staan? En zouden ze dan blijven logeren in de ‘bêd en brochje’ in Dearnsum?

In de haven van Heeg, dat op de kaart is gezet door de palinghandel, ruikt het naar pasgemaaid gras. Kinderen spelen in het Hegemer Mar, Duitse toeristen crossen op hun Segway voorbij of drinken voor hun campers - want die staan er ook - een biertje. Douwe Cnossen (45) (‘ga zitten, wil je koffie?’) is al 22 jaar havenmeester in de passantenhaven. ‘In de zomer is het hier topdrukte. In de winter is er niks te beleven, tenzij je kunt schaatsen. Als de Duitsers niet meer komen, kunnen we wel ophouden.’

Over de Friese plek in de top 3 haalt hij zijn schouders op. ‘Ze verzinnen ieder jaar iets anders. Drenthe is ook prachtig, net zoals Zeeland.’ De rust en de ruimte, die spreken hem het meeste aan. ‘In het voor- en naseizoen spring ik zo in mijn bootje en kan ik een uur ergens in mijn uppie op het water zitten zonder kabaal.’

Jannie (64) en Catrinus van der Werf (65) uit Leeuwarden zitten voor hun valkvlet Livke, vernoemd naar hun eerste kleindochter. Zodra het mooi weer is, gaan ze varen. Jannie: ‘Als de zon schijnt, maakt het niet uit of je hier zit, of in Italië.’ Hoe komt het toch dat Friesland zo onontdekt is? ‘De afstand is een bezwaar’, vermoedt Catrinus (zal ik je flesje even bijvullen met koud water?’). ‘Het is een eind weg. En er was niks te beleven, maar dat is nu aan het veranderen.’ Samen praten ze Fries en ze spreken ook Liwwardder dialect. Dat scheelt volgens Jannie wel in het contacten leggen met de locals. ‘Als ik in het Fries antwoord, gaan ze gezellig doen.’

13.00 uur, Leeuwarden

Een terras in Leeuwarden. Beeld Harry Cock

Leeuwarden, de niet zo typische hoofdstad waar de plaatselijke voetbalclub zich ‘anti-Fries’ noemt als verwijzing naar die andere voetbalclub uit de provincie, is dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa. Dat levert een flinke toename van het aantal toeristen op, zien de medewerkers van kaaswinkel Zuivelhoeve. ‘Dit jaar is echt top. Soms staan we driekwart van de dag in het Duits en Engels of, als ze dat niet begrijpen, met handen en voeten te praten’, zegt Jildou van der Hout (30). ‘Toeristen vinden het hier relaxed, toegankelijk en verrassend. Friezen worden vaak stug genoemd, maar de mensen die hier komen vertellen me dat ze overal vriendelijk worden geholpen.’

Achter in de winkel hangt de befaamde spreuk die de lokale volksheld Grutte Pier Zuiderzeevaarders liet uitspreken. Struikelden ze over de ‘bûter, brea en griene tsiis’, dan waren ze geen ware Friezen en werden ze onverbiddelijk onthoofd. Van der Hout, die ‘denkt en appt’ in het Fries, zegt de spreuk met liefde op voor toeristen die erom vragen. In de winkel hangt ook de Friese vlag met de rode pompeblêden. Echte Liwwarders moeten er niks van hebben. ‘Die vragen of ze niet weg kunnen.’

Leeuwarden. Beeld Harry Cock/de Volkskrant

Guusje Smit (35) en Lorenzo Muscari (36) uit Amsterdam doen vandaag een dagje Leeuwarden. ‘Leeuwarden is schattig’, zegt Lorenzo. ‘Hij vindt dat alle dorpen en steden in Nederland op elkaar lijken’, zegt Smit. ‘In Italië heeft ieder dorp een andere architectuur’, legt Muscari in het Engels uit. Ze zitten op de houten tribune voor de Oldenhove, een soort Friese toren van Pisa die ze net hebben beklommen.

De erkenning van Lonely Planet kan een hoop opleveren, maar Smit ziet ook nadelen. ‘Als Leeuwarden net zo wordt als Brugge, hebben ze een probleem. Toen we daar laatst waren, stonden er alleen maar bussen met toeristen.’ Themaparktoerisme, noemt Muscari dat. ‘Ik kon niet eens gratis kraanwater krijgen. Too much ‘betalen, betalen’.’

10.30 uur, Harlingen

‘Massatoerisme, daar hoef je niet blij mee te zijn, dat zie je aan Amsterdam’, zegt Willem Tienstra (71). Hij zit met mede-pensionado Dick Scheepstra (75) op een bankje in de zon met de rug naar de Waddenzee en ogen naar de stad. De geboren en getogen Harlingers praten hier iedere ochtend bij over de toestand in de wereld en in Harlingen. Scheepstra denkt dat Harlingen geliefd is bij toeristen omdat de stad alles heeft: watersport, het vlakke land, de zee. ‘En er zijn hier 550 monumenten’, voegt Tienstra toe.

Harlingen, fontein de walvis in de haven. Beeld Harry Cock

Ondertussen wijzen ze een paar toeristen de weg die willen weten waar De Walvis ligt, een van de elf fonteinen die ter ere van de Culturele Hoofdstad over de Elfstedentochtsteden zijn verspreid. ‘Een Duitse toerist had laatst de gemeente gebeld omdat hij dacht dat er echt een gestrande walvis lag’, lacht Tienstra.

In Harlingen staan de bruggen continu open om joekels van platbodems en bescheiden zeilbootjes door te laten. De meeste toeristen komen voor de boot naar Terschelling of Vlieland, die vanuit de haven vertrekt. Duitsers willen ook graag de bruine vloot, traditionele zeilschepen, zien. ‘Ik ben hartstikke trots’, zegt Frances Brandsma (45), uitbater van café ’t Noorderke aan de Noorderhaven, over de verkiezing. Bang voor Venetiaanse taferelen is ze niet. ‘We kunnen altijd meer toerisme gebruiken.’

Tannie van der Maten (62) en Sientje van Dijk (58) uit Heerde op de Veluwe zijn een paar dagen in Friesland op vakantie. Ze zijn naar Makkum en Franeker gefietst en ook een dagje naar Vlieland geweest. ‘Het landschap is zo uitgestrekt met al die weilanden’, zegt Van Dijk. ‘Ik ben zelf meer van het bos’, zegt Van der Maten. ‘Maar ik zou Friesland zeker aanraden. De mensen zijn heel vriendelijk, iedereen zegt je gedag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.