De grootste crimineel van Nederland

Nu is hij nog niet zo bekend, maar dat gaat snel veranderen. Jesse R. (39) is de grootste crimineel van Nederland, stelt zijn vroegere vriend, kroongetuige Peter la S.

In het strafdossier zitten tal van verklaringen waarin La S. vertelt over de daden van R. Volgens hem doodde zijn vriend mensen tegen betaling om de wereld te redden. Die bizarre combinatie is terug te voeren op het gedachtengoed van de Scientology Kerk, waarvan R. een fervente aanhanger is. ‘Jessie denkt zo: ik ga 100 of 150 miljoen verdienen en dat ga ik allemaal voor de doeleinden van Scientology besteden. Want als hij nu honderd slachtoffers maakt, maar hij helpt straks duizend mensen, dan is het niet voor niets geweest.’

Onsterfelijke geest
Het geloof in Scientology lijkt ideaal voor een huurmoordenaar. Uitgangspunt van de leer is dat het menselijke lichaam een tijdelijk huis is voor een onsterfelijke geest. Je sterft niet; je geest keert terug in een nieuw lichaam. Angst of ontzag voor de dood is dan onnodig.

R. vertelt tijdens verhoren vrijwel niets over liquidaties. Hij zegt zich te houden aan de ‘erecode’ van de onderwereld. Maar hij praat wel over andere dingen, zo noteren rechercheurs. ‘R. gaf aan tegen criminaliteit te zijn en zich in te zetten voor wereldvrede.’

Verkeerd begrepen
Dat zijn de doeleinden van de Scientology Kerk. Maar volgens woordvoerster Julia Rijnvis is het onterecht om de kerk, die tegen criminaliteit is, in verband te brengen met een grote misdadiger. Volgens haar heeft R. de leer verkeerd begrepen. Ze benadrukt dat hij en La S. ‘geen deel hebben genomen aan onze religieuze diensten, noch dat zij lid zijn van onze kerk’.

Rijnvis stelt dat Scientology is misbruikt, zoals andere ‘godsdiensten’ ook is overkomen. ‘Hitler beriep zich er ook op dat hij door God gezonden was. Dat maakt natuurlijk niet dat de Bijbel, Christus en het katholieke geloof slecht zijn.’

Lang voordat R. in de ban raakte van Scientology, was hij al vuurgevaarlijk. Na een overval in 1993 schoot hij een politieman neer. Hij raakte zelf zwaargewond en kreeg een jarenlange celstraf.

Paplepel
Van huis uit was Jesse, geboren als Jason Franklin R. (1968), bekend met misdaad. Zijn vader, de Indische Nederlander Chester Gregory (‘Greg’) R., is een beruchte drugshandelaar die vaak is veroordeeld en grofweg twintig jaar heeft vastgezeten. ‘Het criminele werd de kinderen van Greg met de paplepel ingegoten’, zegt voormalig hasjhandelaar Steve Brown, auteur van misdaadboeken als Killing Fields Amsterdam.

Brown deed in zijn hasjtijd zaken met Greg R. ‘Hij is prettig in de omgang, een goedgeklede man die oogt als een vertegenwoordiger. In vergelijking met andere criminelen is hij vrij intelligent.’

Jesse, die opgroeide in Vinkeveen, is volgens Brown net zo ijdel als zijn vader. ‘Hij is charmant en ziet er Indisch, getint uit. Gevaarlijk lijkt hij niet, omdat hij vrij slank en klein is. Maar in de onderwereld is al langer bekend dat hij liquidaties heeft gepleegd. Hij heeft een reputatie.’

Peetvader
R. begon zijn criminele carrière volgens insiders bij zijn peetvader: drugshandelaar Henk Orlando R. (geen familie), alias de Zwarte Cobra. Jesse is computerprogrammeur, maar zou zijn geld hebben verdiend met drugshandel en overvallen. Op 24-jarige leeftijd werd hij verdacht van zijn eerste liquidaties. Hij kwam vrij bij gebrek aan bewijs.

Misdaadverslaggever Peter R. de Vries sprak hem sinds 1993 geregeld. ‘Jesse is intelligent en superbeleefd’, zegt De Vries. ‘Maar hij is ook vaak verdacht geweest van minder fraaie misdrijven. Hij gaat tot de grens, en soms eroverheen.’

In de gevangenis in Utrecht raakte R. bevriend met overvaller Peter la S., de latere kroongetuige. ‘Vieze Peter’ maakte R. midden jaren negentig enthousiast voor Scientology, vertelde hij de politie. ‘Toen ik Jesse leerde kennen, was hij totaal verward. Ik begreep hem toen wel en heb hem het boek Dianetics aangereikt.’ Door dit te lezen heeft hij ‘zijn gedachten weer wat structuur kunnen geven’.

Na hun detentie stortten ze zich op de hasjhandel en op Scientology. ‘Onze vriendschap oversteeg de criminaliteit. We hadden het weleens over misdaad, maar veel vaker over wetenschap en religie.’

Schoenen van Prada
Ze gingen steeds zwaardere misdrijven plegen. In november 2005 schoten de vrienden, volgens de kroongetuige, vastgoedhandelaar annex crimineel Kees Houtman dood. De ijdele R. droeg voor de gelegenheid een mutsje van Dolce & Gabbana, schoenen van Prada en een Versace broek.

‘Ik kende hem beter dan zijn eigen vrouw’, stelt La S. Omdat R. hem vertrouwde, mocht hij bij vriendinnen en familieleden van Jesse een soort biecht afnemen. ‘In Scientologykringen spreken wij van het clearen van overts.’

Voor het opsporen van zo’n overt – iets wat je hebt misdaan of nagelaten – wordt vaak een e-meter gebruikt. Een oud-lid van Scientology dat niet met zijn naam in de krant wil, heeft ermee leren werken. ‘Het gaat zo: iemand houdt in zijn ene hand een soort soepblik en in de andere ook. Daar loopt een zwak stroompje doorheen dat je kunt meten. Als de e-meter uitslaat, weet je dat iemand iets verbergt of met iets zit. Je vraagt door tot hij alles opbiecht en de emotionele lading eraf is. Je moet lang op cursus om dat te kunnen.’

Jesse R. bezat een e-meter. Toen hij in de cel zat, stond het apparaat bij zijn vriendin, waar La S. tijdelijk woonde. De kroongetuige vertrok na een ruzie. ‘Ik wilde toen een energiemeter van Jesse meenemen. De ruimte waar de energiemeter stond was afgesloten. Ik heb toen die deur ingetrapt.’

De nieuwe Christus
Het voormalige lid van Scientology: ‘Een e-meter is hartstikke duur.’ Bij de Scientology Kerk kost zo’n apparaat duizenden euro’s, aldus een ander uitgetreden lid. Buiten de kerk zijn ze goedkoper.

In 2006 liep La S. over naar de politie. Toen dat duidelijk werd, stuurde R. hem een woedend sms-bericht. ‘Je wordt bedankt dat je op dit moment een zwangere vrouw van een uitverkoren thetan een volledige beroerte hebt bezorgd.’ Een thetan is een onsterfelijk spiritueel wezen. Volgens La S. meende R. dat zijn vriendin zwanger was van de nieuwe Christus.

‘Jesse praat letterlijk met engelen’, aldus de kroongetuige. Hij heeft ‘momenten dat hij in een psychose komt. Dat is vaak als hij alcohol en drugs gebruikt. Hij ziet dan spinnen over zijn lichaam lopen. Ook in nuchtere toestand is hij af en toe psychotisch.’

Maar dit is niet de R. die de meeste mensen kennen. Volgens La S. is zijn vriend ‘alleen maar rationeel’. Alles draait om hem, anderen zijn slechts een gebruiksartikel. Iemand doodschieten is voor hem gevoelsmatig geen probleem maar ‘het moet functioneel zijn’.

Zacht karakter
Doorgaans is R. vriendelijk. Hij heeft ‘een ontzettend zacht karakter. Tot hij beslist het niet meer te zijn’, aldus de kroongetuige. Wie zijn grote ego krenkt, loopt gevaar. ‘Reputatie is heel erg belangrijk voor Jesse. Status.’

In 1993 zou hij met anderen twee mannen hebben doodgeschoten en in brand hebben gestoken. ‘Jesse vond dat fantastisch, omdat het de eerste keer was dat er door hen iemand in brand werd gestoken. Dat was aanzien.’

Sommige medeverdachten zijn bang voor R. Zijn ogen kunnen ‘kwaad’ uitstralen, zegt La S. Zelf maakte hij eens een schampere opmerking toen Jesse beweerde dat hij ‘sterker dan Bruce Lee’ was. R. keek hem daarna doordringend aan. ‘Toen schrok ik echt. Ik was onder de indruk dat zo’n klein jongetje met zo’n vrouwelijke, fragiele bouw zoveel indruk met zijn ogen kon maken op mij.’

Op het rechte pad helpen
R. deed zijn best om de leer van Scientology te verspreiden. Misdaadverslaggever De Vries ontving geregeld e-mails van hem over het op het rechte pad helpen van criminelen. ‘Misschien beledig ik Jesse hiermee, maar ik kon er geen touw aan vastknopen. De e-mails stonden vol terminologie die ik nooit eerder heb gezien.’

Hij schreef zelfs een boek over Scientology. Volgens La S. is het grotendeels plagiaat en vrijwel onleesbaar. ‘Door het gebruik van dure woorden wilde hij anderen laten zien hoe goed hij was. Jesse ziet zichzelf als de nieuwe Jezus of de nieuwe L. Ron Hubbard, de oprichter van Scientology.’

R. wacht wellicht een lange gevangenisstraf. Toch zei hij tegen de politie dat hij het La S. niet kwalijk neemt dat hij ‘leugens’ over hem verspreidt. ‘Ik denk dat, als je iemand anderhalf miljoen biedt en een nieuwe identiteit, elke junk op dat bod zou ingaan.’

De kroongetuige zit in een beschermingsprogramma. Hij vreest de wraak van R. ‘Ik denk dat als Jesse vrij komt, hij mij kan vinden omdat ik Scientoloog ben. Als hij heeft besloten: die man moet dood, dan gaat die man dood.’

Politiebeambten verrichten sporenonderzoek na de moord op de Amsterdamse café-eigenaar Thomas van der Bijl, april 2006. (Joost van den Broek / de Volkskrant)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.